#64📅 MPSC Group B Mains 2019 - Paper 2 (ASO)(2019) +1 गुण

एखादी व्यक्ती, भारतीय राज्यघटनेच्या अनुच्छेद 217 (2) अन्वये खालीलपैकी कोणत्या परिस्थितीत उच्च न्यायालयाचा न्यायाधीश म्हणून नियुक्ती होण्यास पात्र असणार नाही ?

Under which of the following conditions as per Article 217(2) shall a person not be qualified for appointment of a High Court Judge ?
पर्याय (Options):
a
व्यक्ती भारताची नागरिक असेल तर
He is a citizen of India
b
त्या व्यक्तीने भारताच्या राज्यक्षेत्रात किमान 10 वर्ष न्यायिक पद धारण केलेले आहे
He has held a judicial office for at least 10 years in the territory of India or of two or more such courts in succession
c
ती व्यक्ती उच्च न्यायालयात अथवा दोन किंवा अधिक न्यायालयात लागोपाठ कमीतकमी 10 वर्ष अधिवक्ता आहे
He has worked for not less than 10 years as an Advocate of a High Court
d
त्या व्यक्तीची केंद्रीय मंत्रिमंडळाने शिफारस केली आहे
His name is not recommended by the Council of Ministers
✓ योग्य उत्तर
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय d
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (त्या व्यक्तीची केंद्रीय मंत्रिमंडळाने शिफारस केली आहे) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद २१७(२) नुसार उच्च न्यायालयाचा न्यायाधीश म्हणून नियुक्त होण्यासाठी आवश्यक घटनात्मक पात्रता:
• १. ती व्यक्ती भारताची नागरिक असली पाहिजे (पर्याय १).
• २. तिने भारताच्या राज्यक्षेत्रात किमान १० वर्षे न्यायिक पद (Judicial Office) धारण केलेले असावे (पर्याय २); किंवा
• ३. तिने उच्च न्यायालयात किंवा दोन वा अधिक न्यायालयांमध्ये सलग किमान १० वर्षे वकिली (Advocate) केलेली असावी (पर्याय ३).
• 'केंद्रीय मंत्रिमंडळाने शिफारस केलेली असणे' अशी कोणतीही घटनात्मक अट किंवा पात्रता अनुच्छेद २१७(२) मध्ये विहित केलेली नाही.
• म्हणून पर्याय क्र. (४) ही अपात्र ठरवणारी / संविधानातील नसलेली अट आहे.
• महत्त्वाची टीप: कलम २१७(२) नुसार उच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशासाठी भारताचे नागरिकत्व आणि १० वर्षे न्यायिक पद किंवा १० वर्षे उच्च न्यायालयात वकिली आवश्यक असते.

The correct answer is Option D (His name is not recommended by the Council of Ministers).

Key Points:
• Article 217(2) of the Constitution explicitly lays down the constitutional qualifications for appointment as a Judge of a High Court:
• 1. The person must be a citizen of India (Option 1).
• 2. The person must have for at least ten years held a judicial office in the territory of India (Option 2); OR
• 3. The person must have been for at least ten years an advocate of a High Court or of two or more such Courts in succession (Option 3).
• Recommendation or lack of recommendation by the Council of Ministers (Option 4) is NOT a constitutional qualification specified under Article 217(2).
• (Note: An eminent jurist can be appointed to the Supreme Court under Article 124, but there is no provision for appointing an eminent jurist to a High Court).
• Hence, option 4 is not a valid condition under Article 217(2).
• Key Takeaway: Article 217(2) requires Indian citizenship and either 10 years in judicial office or 10 years as an advocate in a High Court.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'भारतीय न्यायव्यवस्था: सर्वोच्च न्यायालय, उच्च न्यायालये व दुय्यम न्यायालये (Indian Judiciary)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

सर्वोच्च न्यायालय (Supreme Court - कलम १२४ ते १४७): रचना, कॉलेजियम पद्धत, अधिकारक्षेत्रे व न्यायालयीन पुनर्विलोकन

भारताने अमेरिकेप्रमाणे दुहेरी न्यायालयीन व्यवस्था (Dual Judiciary) न स्वीकारता 'एकात्मिक व स्वतंत्र न्यायव्यवस्था' (Inte...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

उच्च न्यायालये (कलम २१४ ते २३१) व दुय्यम न्यायालये: मुंबई उच्च न्यायालय, रिट अधिकार (कलम २२६), लोकअदालत व NGT

भारतात उच्च न्यायालयांची स्थापना १८६१ च्या 'इंडियन हायकोर्ट्स ॲक्ट' अन्वये १८६२ मध्ये सर्वप्रथम कलकत्ता, बॉम्बे (मुंबई)...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

सर्वोच्च न्यायालयाचे ऐतिहासिक घटनात्मक खटले (Landmark SC Judgments): केशवानंद भारती, मिनर्व्हा मिल्स, पुट्टास्वामी व २०२६ पर्यंतचे निकाल

भारतीय राज्यघटनेच्या इतिहासातील सर्व अत्यंत महत्त्वाचे खटले (Landmark Constitutional Cases): शंकरी प्रसाद ते केशवानंद भा...

वाचा➔
🔥 संपूर्ण तयारी८०% सवलत (फक्त ₹९९)

MPSC Group B / Rajyaseva संपूर्ण टेस्ट सिरीज २०२६ — सर्व पेपर्स व स्पष्टीकरण!

१००+ फुल-लेंथ सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक, मागील सर्व प्रश्नपत्रिका आणि सविस्तर स्पष्टीकरणासह.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Mains 2019 - Paper 2 (ASO) इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔