📅MPSC Rajyaseva Mains P1 2018 PaperGoogle वर फॉलो करा

पाण्याचे उष्णता प्रदूषण __________ यामुळे होते.

The thermal (heat) pollution of water is caused by_____
पर्याय (Options):
a
मैला
Sewage
b
कृषि रसायने
Agrochemicals
c
औद्योगिक सांडपाणी
Industrial effluents
✓ योग्य उत्तर
d
कृत्रिम धुलाई पावडर
Synthetic detergents
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (औद्योगिक सांडपाणी) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• पाण्याचे औष्णिक/उष्णता प्रदूषण (Thermal Water Pollution):
• मुख्य कारण: औष्णिक विद्युत केंद्रे, अणुऊर्जा प्रकल्प आणि मोठ्या कारखान्यांमधून बाहेर पडणारे उष्ण औद्योगिक सांडपाणी (Industrial effluents). हे उद्योग शीतकरणासाठी (Cooling) नद्यांचे पाणी वापरतात आणि नंतर अतिउष्ण पाणी प्रक्रिया न करता नैसर्गिक जलस्रोतांमध्ये सोडतात.
• पर्यावरणावर घातक परिणाम:
• विरघळलेल्या ऑक्सिजनमध्ये (DO) घट: पाण्याचे तापमान वाढल्याने त्यातील ऑक्सिजन धारण करण्याची क्षमता कमी होते.
• जलचरांचा मृत्यू: तापमानातील अचानक बदलामुळे (Thermal Shock) मासे आणि सूक्ष्म जीवांचे जीवन धोक्यात येते.
• मैला, कृषी रसायने आणि डिटर्जंट्स हे जैविक व रासायनिक प्रदूषणासाठी कारणीभूत असतात (उष्णता प्रदूषणासाठी नाही).
• त्यामुळे औद्योगिक सांडपाणी हे पाण्याच्या उष्णता प्रदूषणाचे प्रमुख कारण आहे.
• महत्त्वाची टीप: पाण्याचे उष्णता प्रदूषण हे कारखाने व वीज केंद्रांमधून सोडल्या जाणाऱ्या उष्ण औद्योगिक सांडपाण्यामुळे होते.

The correct answer is Option C (Industrial effluents).

Key Points:
• Thermal Pollution in Aquatic Ecosystems:
• Primary Source: Industrial effluents and cooling discharge from thermal power stations, nuclear power plants, steel mills, and petroleum refineries. These facilities draw cold water from natural rivers or lakes for condenser cooling and discharge large volumes of hot coolant wastewater back into the water bodies.
• Ecological Consequences:
• Dissolved Oxygen (DO) Depletion: Warm water has a lower saturation solubility for oxygen.
• Thermal Shock: Causes direct mortality of fish and aquatic organisms, alters metabolic rates, and triggers harmful algal blooms.
• Sewage, agrochemicals, and detergents contribute to organic/nutrient water pollution (eutrophication), not thermal pollution.
• Cooling towers and artificial cooling ponds are standard engineering remedies.
• Key Takeaway: Thermal water pollution is caused by the discharge of hot industrial effluents and cooling wastewater.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'पर्यावरण प्रदूषण, जागतिक तापमानवाढ, हवामान बदल व आंतरराष्ट्रीय करार (Pollution & Climate Protocols)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

पर्यावरण प्रदूषण: हवा प्रदूषण (आम्ल पाऊस/MIC), जल प्रदूषण (BOD, युट्रोफिकेशन, मिनामाता), मृदा व ई-कचरा (Pollution)

पर्यावरण प्रदूषण: हवा प्रदूषण (आम्ल पाऊस/MIC), जल प्रदूषण (BOD, युट्रोफिकेशन, मिनामाता), मृदा व ई-कचरा (Pollution) या घट...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

जागतिक तापमानवाढ, ओझोन क्षय, मॉन्ट्रियल/क्योटो प्रोटोकॉल, रामसर पाणथळ स्थळे व वन्यजीव प्रकल्प (Climate Agreements)

जागतिक तापमानवाढ, ओझोन क्षय, मॉन्ट्रियल/क्योटो प्रोटोकॉल, रामसर पाणथळ स्थळे व वन्यजीव प्रकल्प (Climate Agreements) या घट...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 15 मि. वाचन

हवामान बदल विज्ञान व भारतातील प्रमुख पर्यावरण कायदे (२०२६ अद्ययावत): वन्यजीव, वन व जैवविविधता कायदे (Climate Science & Environmental Laws 2026)

हरितगृह परिणाम, 100-Year GWP, ओझोन 220 DU, मॉन्ट्रियल व किगाली दुरुस्ती, वन्यजीव कायदा ४ अनुसूची, वन (संरक्षण व संवर्धन)...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P1 2018 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔