_______ ही संज्ञा सामान्य कायदा आणि नैतिक तत्वे यांच्यातील जवळचा संबंध व्यक्त करते व काय योग्य आणि काय चुकीचे आहे याचे वर्णन करते.
(1) स्वाभाविक न्याय
(2) कृत्रिम न्याय
(3) नैसर्गिक न्याय
(4) छद्म न्याय
_______ ही संज्ञा सामान्य कायदा आणि नैतिक तत्वे यांच्यातील जवळचा संबंध व्यक्त करते व काय योग्य आणि काय चुकीचे आहे याचे वर्णन करते.
(1) स्वाभाविक न्याय
(2) कृत्रिम न्याय
(3) नैसर्गिक न्याय
(4) छद्म न्याय
The term _______ expresses the close relationship between the common law and moral principles describing what is right and what is wrong.
(1) Temperamental Justice
(2) Artificial Justice
(3) Natural Justice
(4) Pseudo-Justice
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (नैसर्गिक न्याय) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• न्यायशास्त्र आणि प्रशासकीय कायद्यातील नैसर्गिक न्याय (Natural Justice) ही संकल्पना:
• नैसर्गिक न्याय ही संज्ञा सामान्य कायदा (Common Law) आणि मानवी विवेक व नैतिक मूल्यांमधील निकटचा संबंध दर्शवते. काय योग्य आणि काय अयोग्य हे ठरवणारी मूलभूत तत्त्वे नैसर्गिक न्यायात समाविष्ट असतात.
• नैसर्गिक न्यायाचे दोन प्रमुख आधारस्तंभ मानले जातात:
• **1. *Nemo judex in causa sua*: कोणत्याही व्यक्तीला स्वतःच्याच खटल्यात स्वतः न्यायाधीश होता येत नाही (पक्षपात प्रतिबंधक नियम).
• 2. *Audi alteram partem***: दुसऱ्या बाजूचे म्हणणे ऐकून घेणे (वाजवी संधी देण्याचा नियम).
• *मनेका गांधी (1978)* खटल्यात सर्वोच्च न्यायालयाने स्पष्ट केले की नैसर्गिक न्याय हा कलम 14 व 21 चा अविभाज्य भाग आहे.
• म्हणून योग्य उत्तर नैसर्गिक न्याय हे आहे (पर्याय क्र. 3).
• महत्त्वाची टीप: नैसर्गिक न्याय ही संकल्पना कायदा आणि नैतिक तत्त्वांचा मेळ घालून पक्षपातमुक्त व निष्पक्ष सुनावणीची हमी देते.
The correct answer is Option C (Natural Justice).
Key Points:
• Jurisprudential foundation of the Doctrine of Natural Justice (नैसर्गिक न्याय):
• In legal theory and administrative law, Natural Justice represents the fundamental moral principles of fairness, equity, and righteousness derived directly from universal natural law and conscience. It bridges formal positive law with morality.
• The doctrine is founded upon two timeless Latin maxims:
• 1. *Nemo judex in causa sua* (No one should be a judge in their own cause - rule against bias).
• 2. *Audi alteram partem* (Hear the other side - rule of fair hearing).
• The Supreme Court of India in *Maneka Gandhi (1978)* ruled that Natural Justice is a mandatory procedural component of Article 14 and Article 21.
• Therefore, the term is Natural Justice (Option 3).
• Key Takeaway: Natural Justice links legal rules with moral fairness through maxims against bias and ensuring a fair hearing.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'भारतीय न्यायव्यवस्था: सर्वोच्च न्यायालय, उच्च न्यायालये व दुय्यम न्यायालये (Indian Judiciary)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
सर्वोच्च न्यायालय (Supreme Court - कलम १२४ ते १४७): रचना, कॉलेजियम पद्धत, अधिकारक्षेत्रे व न्यायालयीन पुनर्विलोकन
भारताने अमेरिकेप्रमाणे दुहेरी न्यायालयीन व्यवस्था (Dual Judiciary) न स्वीकारता 'एकात्मिक व स्वतंत्र न्यायव्यवस्था' (Inte...
उच्च न्यायालये (कलम २१४ ते २३१) व दुय्यम न्यायालये: मुंबई उच्च न्यायालय, रिट अधिकार (कलम २२६), लोकअदालत व NGT
भारतात उच्च न्यायालयांची स्थापना १८६१ च्या 'इंडियन हायकोर्ट्स ॲक्ट' अन्वये १८६२ मध्ये सर्वप्रथम कलकत्ता, बॉम्बे (मुंबई)...
सर्वोच्च न्यायालयाचे ऐतिहासिक घटनात्मक खटले (Landmark SC Judgments): केशवानंद भारती, मिनर्व्हा मिल्स, पुट्टास्वामी व २०२६ पर्यंतचे निकाल
भारतीय राज्यघटनेच्या इतिहासातील सर्व अत्यंत महत्त्वाचे खटले (Landmark Constitutional Cases): शंकरी प्रसाद ते केशवानंद भा...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
नागरी हक्क संरक्षण कायदा, 1955 मधील खालीलपैकी कोणते कलम दिवा...
सामाजिक, आर्थिक आणि राजकीय न्याय _______ आहे. (1) भारताच्या...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2022 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?