नैसर्गिक न्यायाचा नियम ________ ला लागू होत नाही.
योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (कायदे करण्यासंबंधीची कायदेमंडळाची कृती) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• नैसर्गिक न्यायाची तत्त्वे (Principles of Natural Justice) व प्रशासकीय कायदा:
• नैसर्गिक न्यायाची व्याप्ती: नैसर्गिक न्यायाची दोन प्रमुख सूत्रे—पक्षपाताविरुद्धचा नियम आणि दोन्ही बाजू ऐकून घेण्याचा नियम—ही सर्व न्यायालयीन कृती, निम-न्यायालयीन कृती आणि नागरिकांच्या हक्कांवर परिणाम करणाऱ्या प्रशासकीय कृतींना बंधनकारक असतात (*ए. के. क्रायपक वि. भारत सरकार, 1969*).
• कायदेमंडळाच्या कृतीस अपवाद: विधीमंडळाच्या कायदे करण्यासंबंधीच्या कृतींना (Legislative acts) नैसर्गिक न्यायाचा नियम लागू होत नाही. कायदा तयार करताना कायदेमंडळावर नागरिकांना वैयक्तिक नोटीस देणे किंवा प्रत्येकाचे म्हणणे ऐकून घेणे बंधनकारक नसते.
• त्यामुळे कायदेमंडळाची कृती ही नैसर्गिक न्यायाच्या तत्त्वांच्या कक्षेत येत नाही.
• अधिकृत उत्तरतालिकेनुसार पर्याय क्रमांक (1) हे योग्य उत्तर आहे.
• महत्त्वाची टीप: नैसर्गिक न्यायाचे नियम न्यायालयीन व प्रशासकीय कृतींना लागू होतात, परंतु कायदेमंडळाच्या कायदे करण्याच्या कृतीस लागू होत नाहीत.
The correct answer is Option A (Legislative act of Legislature).
Key Points:
• Principles of Natural Justice & Administrative Law:
• Scope of Natural Justice: The twin principles of natural justice—*Nemo judex in causa sua* (rule against bias) and *Audi alteram partem* (rule of fair hearing)—apply strictly to all Judicial acts, Quasi-judicial acts, and Administrative acts affecting civil rights (*A.K. Kraipak v. Union of India*, 1969).
• Exclusion of Legislative Action: The rules of natural justice do not apply to purely legislative acts of the Legislature (or plenary/delegated legislation of a general legislative character). A legislative body is not bound to provide notice or personal hearings to citizens before enacting a statute.
• Thus, the rule of natural justice does not apply to a legislative act of the Legislature.
• Option (1) is the correct answer according to the official answer key.
• Key Takeaway: The principles of natural justice apply to judicial and administrative acts, but not to legislative acts of the Legislature.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'आणीबाणी विषयक तरतुदी व महत्त्वपूर्ण घटनादुरुस्त्या (Emergency & Amendments)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
आणीबाणी विषयक तरतुदी (भाग १८, कलम ३५२ ते ३६०): राष्ट्रीय आणीबाणी, राष्ट्रपती राजवट व आर्थिक आणीबाणी
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग १८ (कलम ३५२ ते ३६०) मध्ये आणीबाणीच्या असाधारण तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. या तरतुदींचा मूळ उद्दे...
महत्त्वपूर्ण व ऐतिहासिक घटनादुरुस्त्या (१ ली ते १०६ वी): कलम ३६८ दुरुस्ती पद्धत, ४२ वी, ४४ वी, ७३ वी, ८६ वी, १०१ वी ते १०६ वी
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २० (कलम ३६८) मध्ये संविधानात सुधारणा करण्याचा अधिकार आणि त्याची कार्यपद्धती स्पष्ट करण्यात आली...
भारतीय राज्यघटना २०२६ चालू घडामोडी: प्रमुख घटनादुरुस्त्या, सर्वोच्च न्यायालय ऐतिहासिक निकाल, नवीन फौजदारी कायदे व पदस्थ
भारतीय राज्यघटना व कायदा चालू घडामोडी २०२६ (सप्टेंबर २०२६ पर्यंत अद्ययावत): अधिकृत घटनात्मक पदस्थ (राष्ट्रपती, CJI, CEC,...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
शासकीय गुपिते अधिनियम 1923 च्या तरतुदी कोणाला आणि कोठे लागू...
वाक्य 1- न्यायिक सिंहावलोकन हे शस्त्र असून संरक्षण नाही. वाक...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2014 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?
