धर्मनिरपेक्षतेच्या संदर्भात मार्च, 1994 मधील बोम्मई खटल्यात सर्वोच्च न्यायालयाने घेतलेली भूमिका :
(a) राज्यसंस्थेने धर्माविरोधी भूमिका घेणे, असा भारतातील धर्मनिरपेक्षतेचा अर्थ नाही.
(b) राज्यसंस्थेने विविध धर्मासंबंधी अलिप्त/असंलग्न राहावे.
(c) राजकीय पक्षांनी स्वार्थी हेतूसाठी धर्माचा वापर करु नये.
योग्य पर्याय निवडा :
धर्मनिरपेक्षतेच्या संदर्भात मार्च, 1994 मधील बोम्मई खटल्यात सर्वोच्च न्यायालयाने घेतलेली भूमिका :
(a) राज्यसंस्थेने धर्माविरोधी भूमिका घेणे, असा भारतातील धर्मनिरपेक्षतेचा अर्थ नाही.
(b) राज्यसंस्थेने विविध धर्मासंबंधी अलिप्त/असंलग्न राहावे.
(c) राजकीय पक्षांनी स्वार्थी हेतूसाठी धर्माचा वापर करु नये.
योग्य पर्याय निवडा :
The role of the Supreme Court in March, 1994 Bommai Case regarding secularism:
(a) State taking an anti-religious role, this is not the meaning of Indian Secularism.
(b) The state should be detached with regard to different religions.
(c) Political parties should not use religion for selfish purposes.
Choose the appropriate option:
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (वरील सर्व) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• एस. आर. बोम्मई वि. भारत सरकार (मार्च 1994): सर्वोच्च न्यायालयाच्या 9 न्यायाधीशांच्या घटनापीठाने दिलेला हा ऐतिहासिक निकाल आहे.
• मूलभूत संरचना: न्यायालयाने 'धर्मनिरपेक्षता' (Secularism) हे भारतीय संविधानाचे मूलभूत वैशिष्ट्य (Basic Structure) असल्याचे घोषित केले.
• न्यायालयाने निश्चित केलेले तत्त्व:
• 1. भारतीय धर्मनिरपेक्षता म्हणजे राज्यसंस्थेने धर्माविरोधी किंवा नास्तिक भूमिका घेणे नव्हे [विधान (a)].
• 2. राज्यसंस्थेने सर्व धर्मांच्या बाबतीत पूर्णपणे तटस्थ, अलिप्त व समभावी राहावे [विधान (b)].
• 3. धर्म आणि राजकारण यांची सरमिसळ करता कामा नये; राजकीय पक्षांनी निवडणुकीत किंवा सत्तेसाठी धर्माचा गैरवापर करू नये, तसे केल्यास कलम 356 अन्वये सरकार बरखास्त करणे योग्य ठरते [विधान (c)].
• तिन्ही विधाने या निकालाशी तंतोतंत जुळत असल्याने पर्याय 3 (वरील सर्व) हे अचूक उत्तर आहे.
• महत्त्वाची टीप: बोम्मई खटल्यात (1994) धर्मनिरपेक्षता मूलभूत संरचना मानली गेली; राज्य धर्मविरोधी नसून तटस्थ असेल आणि राजकारणात धर्माचा वापर निषिद्ध असेल.
The correct answer is Option C (All of the above).
Key Points:
• S.R. Bommai v. Union of India (1994): Landmark 9-judge Constitution Bench judgment upholding presidential proclamations dissolving assemblies in the aftermath of the Babri Masjid demolition.
• Secularism as Basic Structure: The Supreme Court explicitly held that Secularism is a basic feature of the Constitution.
• Three Core Tenets Formulated by the Court:
• 1. Indian secularism is positive and tolerant; it does not mean that the State must take an anti-religious posture [matches (a)].
• 2. The State must maintain strict equidistance and neutrality (detachment) with respect to all religions (*Sarva Dharma Sambhava*) [matches (b)].
• 3. Religion and politics cannot be mixed; political parties must not use religion for electoral gains or selfish ends; doing so violates the Constitution and justifies dismissal under Article 356 [matches (c)].
• Since all three statements are central rulings of the judgment, All of the above (Option 3) is correct.
• Key Takeaway: In S.R. Bommai (1994), SC held secularism is part of the basic structure: the State is neutral, not anti-religious, and religion cannot mix with politics.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'राज्यघटनेची निर्मिती, स्रोत, सरनामा व परिशिष्टे (Constitutional Framework & Features)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
संविधान सभेची निर्मिती, कामकाज, मसुदा समिती व राज्यघटना स्वीकृती
भारतीय संविधान हे भारताच्या सार्वभौमत्वाचे आणि लोकशाहीचे सर्वोच्च प्रतीक आहे. स्वतंत्र भारतासाठी स्वतःची एक स्वतंत्र घटन...
भारतीय राज्यघटनेचे आंतरराष्ट्रीय स्रोत व भारत सरकार कायदा १९३५
भारतीय राज्यघटना ही केवळ उसनवारी नसून जगातील सर्वोत्कृष्ट लोकशाही मूल्यांचे भारतीय परिस्थितीनुसार केलेले सुंदर 'तुलनात्म...
भारतीय संविधानाचा सरनामा (Preamble): तत्त्वे, उद्दिष्टे, ४२ वी घटनादुरुस्ती व सर्वोच्च न्यायालयाचे ऐतिहासिक खटले
भारतीय संविधानाचा सरनामा (Preamble / प्रास्ताविका / उद्देशिका) म्हणजे राज्यघटनेचे ओळखपत्र (Identity Card of the Constitu...
भारतीय राज्यघटनेतील १२ परिशिष्टे (Schedules १ ते १२) व महत्त्वाच्या घटनादुरुस्त्या: नोट्स PDF
२६ जानेवारी १९५० रोजी मूळ राज्यघटनेत ८ परिशिष्टे (Schedules) होती. त्यानंतर विविध घटनादुरुस्त्यांद्वारे आणखी ४ परिशिष्टे...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
भारतीय संविधानात केलेली घटनादुरुस्ती : (a) 10वी घटनादुरुस्ती...
'न्यायालयीन पुनर्विलोकनाबाबत' खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर ना...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2021 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?
