नवीन आर्थिक धोरण (1991) सुरू करण्यामागे पुढीलपैकी कोणत्या आर्थिक घटकांची पार्श्वभूमी होती ?
(a) वास्तव स्थूल राष्ट्रीय उत्पादनातील नकारात्मक वाढ
(b) भारताच्या रुपयाचे करावे लागलेले 45 टक्क्यांचे अवमूल्यन
(c) भारताच्या परकीय चलन साठ्यात घसरण होऊन तो 1 बिलीयन अमेरिकन डॉलरपर्यंत येणे
(d) सोव्हिएत रशियाच्या पतनाने भारताची सुमारे निर्यात कमी झाली
पर्यायी उत्तरे :
नवीन आर्थिक धोरण (1991) सुरू करण्यामागे पुढीलपैकी कोणत्या आर्थिक घटकांची पार्श्वभूमी होती ?
(a) वास्तव स्थूल राष्ट्रीय उत्पादनातील नकारात्मक वाढ
(b) भारताच्या रुपयाचे करावे लागलेले 45 टक्क्यांचे अवमूल्यन
(c) भारताच्या परकीय चलन साठ्यात घसरण होऊन तो 1 बिलीयन अमेरिकन डॉलरपर्यंत येणे
(d) सोव्हिएत रशियाच्या पतनाने भारताची सुमारे निर्यात कमी झाली
पर्यायी उत्तरे :
The New Economic Policy (1991) was launched on the background of the following economic indicators:
(a) Negative growth in real G.D.P.
(b) Indian Rupee had to be devalued by 45 percent
(c) India's foreign exchange reserves had fallen to U.S. 1 Billion
(d) The fall of the Soviet Union had deprived India of almost a quarter of its export market
Answer options:
योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (फक्त (c) आणि (d)) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• १९९१ च्या नवीन आर्थिक धोरणाची पार्श्वभूमी:
• विधान (a) चुकीचे आहे: १९९१-९२ मध्ये भारताचा वास्तव GDP वृद्धी दर मंदावून सुमारे १.१% झाला होता, परंतु तो पूर्णपणे 'नकारात्मक' झाला नव्हता.
• विधान (b) चुकीचे आहे: जुलै १९९१ मध्ये रुपयाचे दोन टप्प्यांत अवमूल्यन करण्यात आले, जे एकूण १८ ते १९ टक्क्यांच्या दरम्यान होते (४५% नाही).
• विधान (c) बरोबर आहे: भारताचा परकीय चलन साठा वेगाने घसरून अवघ्या १ अब्ज डॉलर्सच्या आसपास आला होता (केवळ १५ दिवसांच्या आयातीसाठी पुरेल एवढाच).
• विधान (d) बरोबर आहे: सोव्हिएत युनियनच्या (USSR) विघटनामुळे भारताची हक्काची सुमारे पावपट (२५%) निर्यात बाजारपेठ अचानक कोलमडली होती.
• त्यामुळे फक्त (c) आणि (d) ही विधाने अचूक आहेत.
• महत्त्वाची टीप: १९९१ च्या संकटाची खरी पार्श्वभूमी म्हणजे परकीय गंगाजळी १ अब्ज डॉलरपर्यंत खाली येणे आणि सोव्हिएत रशियाच्या पतनामुळे निर्यातीला मोठा फटका बसणे ही होती.
The correct answer is Option D (Only (c) and (d)).
Key Points:
• Background of 1991 New Economic Policy:
• Statement (a) is incorrect: India's real GDP growth was low (~1.1% in 1991-92), but it never registered an absolute negative growth rate.
• Statement (b) is incorrect: In July 1991, the Rupee was devalued in two steps (on July 1 and July 3) by approximately 18% to 19%, not 45%.
• Statement (c) is correct: India's foreign exchange reserves dangerously shrank to around US 1.1 billion, barely adequate to fund two weeks of essential imports.
• Statement (d) is correct: The dissolution of the Soviet Union (USSR) severely disrupted the Rupee-Rouble bilateral trade framework, cutting off nearly a quarter of India's established export trade.
• Therefore, only (c) and (d) are factually correct.
• Key Takeaway: Key catalysts for 1991 reforms included forex reserves plunging to ~1 billion and the loss of Soviet export markets.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'आर्थिक नियोजन, पंचवार्षिक योजना व नीती आयोग (Planning, 12 FYPs & NITI Aayog)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
भारतातील आर्थिक नियोजनाची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी (विश्वेश्वरय्या ते सर्वोदय योजना), नियोजन आयोग व NDC
भारतामध्ये स्वातंत्र्यपूर्व काळापासून आर्थिक नियोजनाची गरज प्रतिपादित करण्यात आली होती. सर मोक्षगुंडम विश्वेश्वरय्या यां...
१ ली ते १२ वी पंचवार्षिक योजना (१९५१-२०१७): सर्व प्रतिमाने, उद्दिष्टे, यश-अपयश, योजना सुट्टी, रोलिंग प्लॅन व LPG सुधारणा
भारताने सोव्हिएत रशियाकडून (USSR) पंचवार्षिक योजनांची प्रेरणा घेऊन १९५१ ते २०१७ या काळात एकूण १२ पंचवार्षिक योजना, ३ वार...
नीती आयोग (NITI Aayog): स्थापना, रचना, सहकारी संघराज्यवाद, बॉटम-अप दृष्टिकोन आणि प्रमुख निर्देशांक व अहवाल
भारत सरकारने ६५ वर्षे जुन्या नियोजन आयोगाच्या (Planning Commission) जागी १ जानेवारी २०१५ रोजी 'नीती आयोग' (NITI Aayog -...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
राष्ट्रीय स्पर्धात्मक कार्यक्रम करिता आहे. (a) केवळ महिला उद...
पंतप्रधान डॉ. मनमोहन सिंग यांनी सुचविलेल्या दुसऱ्या हरित क्र...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2015 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :