तूटीच्या अंदाजपत्रकाची आवश्यकता भारतामध्ये या मधून निर्माण झाली :
(a) सार्वजनिक क्षेत्रातील योजनांसाठी आवश्यक तेवढा निधी जमा करण्यातील शासनाचे अपयश.
(b) विकासबाह्य अनुत्पादक कामांवरचा वेगाने वाढणारा खर्च.
वरीलपैकी कुठले बरोबर आहे ?
तूटीच्या अंदाजपत्रकाची आवश्यकता भारतामध्ये या मधून निर्माण झाली :
(a) सार्वजनिक क्षेत्रातील योजनांसाठी आवश्यक तेवढा निधी जमा करण्यातील शासनाचे अपयश.
(b) विकासबाह्य अनुत्पादक कामांवरचा वेगाने वाढणारा खर्च.
वरीलपैकी कुठले बरोबर आहे ?
The need for deficit financing in India arises out of:
(a) failure of the government to mobilise the desired volume of surplus for public sector plans.
(b) its rapidly growing expenditures on unproductive non-developmental activities.
Which of the above is correct?
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) ((a) आणि (b)) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• भारतात तुटीच्या अंदाजपत्रकाची (तुटीच्या भरण्याची) कारणे:
• विधान (a): संकुचित कर आधार आणि अपुऱ्या महसुलामुळे पंचवार्षिक योजनांसाठी सार्वजनिक क्षेत्रात आवश्यक तेवढा निधी जमा करण्यात सरकारला यश आले नाही.
• विधान (b): व्याज भरणा, अनुदान, संरक्षण आणि प्रशासकीय वेतनावरील गैर-विकास खर्च (Non-developmental expenditure) वेगाने वाढला.
• या दोन्ही कारणांमुळे (a व b) तुटीचा भरणा करावा लागला.
• उजळणी टीप:
• निधी उभारणीतील अपयश आणि विकासबाह्य खर्चातील वाढ यामुळे भारतात तुटीच्या अंदाजपत्रकाची गरज निर्माण झाली.
The correct answer is Option C ((a) and (b)).
Key Points:
• Causes of Deficit Budgeting in India:
• Statement (a): Low tax base and inefficient resource mobilization led to failure in securing adequate capital surpluses for Five Year Plans.
• Statement (b): Rising non-plan/non-developmental expenditure (defense, interest payments, subsidies, administrative salaries) consumed a major portion of revenues.
• Both factors (a) and (b) together forced India to rely on deficit financing to meet its plan expenditure goals.
• Revision Note:
• Resource mobilization gaps and high non-developmental spending necessitate deficit financing in India.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'आर्थिक नियोजन, पंचवार्षिक योजना व नीती आयोग (Planning, 12 FYPs & NITI Aayog)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
भारतातील आर्थिक नियोजनाची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी (विश्वेश्वरय्या ते सर्वोदय योजना), नियोजन आयोग व NDC
भारतामध्ये स्वातंत्र्यपूर्व काळापासून आर्थिक नियोजनाची गरज प्रतिपादित करण्यात आली होती. सर मोक्षगुंडम विश्वेश्वरय्या यां...
१ ली ते १२ वी पंचवार्षिक योजना (१९५१-२०१७): सर्व प्रतिमाने, उद्दिष्टे, यश-अपयश, योजना सुट्टी, रोलिंग प्लॅन व LPG सुधारणा
भारताने सोव्हिएत रशियाकडून (USSR) पंचवार्षिक योजनांची प्रेरणा घेऊन १९५१ ते २०१७ या काळात एकूण १२ पंचवार्षिक योजना, ३ वार...
नीती आयोग (NITI Aayog): स्थापना, रचना, सहकारी संघराज्यवाद, बॉटम-अप दृष्टिकोन आणि प्रमुख निर्देशांक व अहवाल
भारत सरकारने ६५ वर्षे जुन्या नियोजन आयोगाच्या (Planning Commission) जागी १ जानेवारी २०१५ रोजी 'नीती आयोग' (NITI Aayog -...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
नवव्या पंचवार्षिक योजनेत सेवा क्षेत्राने सर्वाधिक वृद्धी दर...
1949-50 ते 2012-13 या संपूर्ण कालावधीत फक्त ________ या दोन...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group B Prelims 2017 Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?