सर्वोच्च न्यायालयाचे स्वातंत्र्य खालील मुद्यांद्वारे अधोरेखित होते :
(a) अवमान झाल्यास दंड देण्याचा अधिकार
(b) न्यायालयाच्या कर्मचारी वर्गीची भरती व नियुक्ती
(c) कार्यकालाची सुरक्षितता
(d) न्यायधिशांची नियुक्ती व पदच्युती संबंधी संविधानिक तरतुदी
पर्यायी उत्तरे :
सर्वोच्च न्यायालयाचे स्वातंत्र्य खालील मुद्यांद्वारे अधोरेखित होते :
(a) अवमान झाल्यास दंड देण्याचा अधिकार
(b) न्यायालयाच्या कर्मचारी वर्गीची भरती व नियुक्ती
(c) कार्यकालाची सुरक्षितता
(d) न्यायधिशांची नियुक्ती व पदच्युती संबंधी संविधानिक तरतुदी
पर्यायी उत्तरे :
The Independence of the Supreme Court is shown by the following points:
(a) The power to punish for contempt
(b) The recruitment and appointment of court staff
(c) The security of tenure
(d) The Constitutional provisions of appointment and removal of judges
Answer options:
योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (वरील सर्व) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• सर्वोच्च न्यायालयाच्या स्वातंत्र्यासाठीच्या घटनात्मक तरतुदी:
• (a) न्यायालयाचा अवमान झाल्यास दंड देण्याचा अधिकार: अनुच्छेद १२९ नुसार न्यायालयाला अवमानासाठी शिक्षा देण्याचे अधिकार आहेत, ज्यामुळे न्यायालयाचा आदर टिकून राहतो.
• (b) कर्मचारी वर्गाची नियुक्ती: अनुच्छेद १४६ नुसार भारताचे सरन्यायाधीश न्यायालयातील अधिकारी व कर्मचाऱ्यांची नियुक्ती करतात; यात कार्यकारी मंडळाचा हस्तक्षेप नसतो.
• (c) कार्यकाळाची सुरक्षितता: न्यायाधीशांना त्यांच्या पदावरून मनमानी पद्धतीने हटवता येत नाही.
• (d) नियुक्ती व पदच्युतीची तरतूद: न्यायाधीशांना संसदेच्या दोन्ही सभागृहांच्या विशेष बहुमताने मंजूर झालेल्या महाभियोगासारख्या कठीण प्रक्रियेनंतरच राष्ट्रपती पदावरून दूर करू शकतात.
• म्हणून हे सर्व मुद्दे न्यायपालिकेचे स्वातंत्र्य दर्शवतात → वरील सर्व (पर्याय ४).
• महत्त्वाची टीप: न्यायाधीशांचा सुरक्षित कार्यकाळ, अवमानाची शिक्षा, कर्मचाऱ्यांची स्वतंत्र भरती आणि पदच्युतीची कठीण प्रक्रिया यामुळे सर्वोच्च न्यायालयाचे स्वातंत्र्य अबाधित राहते.
The correct answer is Option D (All of the above).
Key Points:
• Constitutional Safeguards for Independence of the Supreme Court:
• Security of Tenure: Judges can be removed only by the President on an address passed by special majority in Parliament on proved misbehaviour or incapacity (Article 124) → (c).
• Mode of Appointment & Removal: Judges are appointed by the President in consultation with members of the judiciary (collegium) and have stringent constitutional removal procedures → (d).
• Power to Punish for Contempt: Article 129 empowers the SC to punish for its contempt, maintaining its authority and dignity → (a).
• Appointment of Court Staff: Under Article 146, the Chief Justice of India appoints court officers and servants without executive interference → (b).
• *Other provisions*: Fixed service conditions, expenses charged on Consolidated Fund of India, ban on practice after retirement, and separation from executive (Article 50).
• Therefore, All of the above (Option 4) demonstrate the independence of the Supreme Court.
• Key Takeaway: Independence of the Supreme Court is safeguarded by tenure security, contempt powers, staff appointment autonomy, and strict removal rules.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'भारतीय न्यायव्यवस्था: सर्वोच्च न्यायालय, उच्च न्यायालये व दुय्यम न्यायालये (Indian Judiciary)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
सर्वोच्च न्यायालय (Supreme Court - कलम १२४ ते १४७): रचना, कॉलेजियम पद्धत, अधिकारक्षेत्रे व न्यायालयीन पुनर्विलोकन
भारताने अमेरिकेप्रमाणे दुहेरी न्यायालयीन व्यवस्था (Dual Judiciary) न स्वीकारता 'एकात्मिक व स्वतंत्र न्यायव्यवस्था' (Inte...
उच्च न्यायालये (कलम २१४ ते २३१) व दुय्यम न्यायालये: मुंबई उच्च न्यायालय, रिट अधिकार (कलम २२६), लोकअदालत व NGT
भारतात उच्च न्यायालयांची स्थापना १८६१ च्या 'इंडियन हायकोर्ट्स ॲक्ट' अन्वये १८६२ मध्ये सर्वप्रथम कलकत्ता, बॉम्बे (मुंबई)...
सर्वोच्च न्यायालयाचे ऐतिहासिक घटनात्मक खटले (Landmark SC Judgments): केशवानंद भारती, मिनर्व्हा मिल्स, पुट्टास्वामी व २०२६ पर्यंतचे निकाल
भारतीय राज्यघटनेच्या इतिहासातील सर्व अत्यंत महत्त्वाचे खटले (Landmark Constitutional Cases): शंकरी प्रसाद ते केशवानंद भा...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
भारत हे 'गणराज्य' आहे. याचा अर्थ : (a) येथे लोकशाही आहे. (b)...
राज्य माहिती आयुक्त आपले पद ग्रहण करण्यापूर्वी कुणासमक्ष शपथ...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group B Mains 2017 - Paper 2 (PSI) इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?
