भारतीय संसदीय शासनाची लक्षणे/वैशिष्ट्ये ही आहेत.
अ. नाममात्र व वास्तविक कार्यकारी अधिकारी यांचे अस्तित्व.
ब. कार्यकारी मंडळाची विधिमंडळास सामूहिक जबाबदारी.
क. पंतप्रधानाचे नेतृत्व.
ड. कनिष्ठ सभागृहाचे विसर्जन
इ. बहुमतधारी पक्षाची सत्ता.
भारतीय संसदीय शासनाची लक्षणे/वैशिष्ट्ये ही आहेत.
अ. नाममात्र व वास्तविक कार्यकारी अधिकारी यांचे अस्तित्व.
ब. कार्यकारी मंडळाची विधिमंडळास सामूहिक जबाबदारी.
क. पंतप्रधानाचे नेतृत्व.
ड. कनिष्ठ सभागृहाचे विसर्जन
इ. बहुमतधारी पक्षाची सत्ता.
The features of Parliamentary Government in India are
a. Presence of nominal and real executive.
b. Collective responsibility of the executive to the legislature.
c. Leadership of the Prime Minister.
d. Dissolution of lower house.
e. Majority party rule.
योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (वरीलपैकी सर्व) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• भारताच्या राज्यघटनेने केंद्र आणि राज्य या दोन्ही स्तरांवर ब्रिटिश वेस्टमिन्स्टर पद्धतीवर आधारित संसदीय शासन पद्धती स्वीकारली आहे.
• नाममात्र व वास्तविक प्रमुख: राष्ट्रपती हे नाममात्र (De jure) कार्यकारी प्रमुख असतात, तर पंतप्रधान हे वास्तविक (De facto) कार्यकारी प्रमुख असतात.
• सामूहिक जबाबदारी (कलम 75(3)): मंत्रिमंडळ हे सामूहिकरीत्या लोकसभेला जबाबदार असते, हे संसदीय प्रणालीचे सर्वात महत्त्वाचे तत्त्व आहे.
• पंतप्रधानांचे नेतृत्व: पंतप्रधान हे मंत्रिमंडळाचे, सभागृहाचे आणि सरकारचे प्रमुख नेते असतात.
• कनिष्ठ सभागृहाचे विसर्जन: पंतप्रधानांच्या सल्ल्यानुसार राष्ट्रपती लोकसभा तिचा कार्यकाळ संपण्यापूर्वी विसर्जित करू शकतात.
• बहुमतधारी पक्षाची सत्ता: लोकसभेत बहुमत प्राप्त करणारा पक्ष किंवा आघाडी सत्ता स्थापन करते.
• त्यामुळे वरील सर्व (अ, ब, क, ड, इ) ही संसदीय प्रणालीची खरी वैशिष्ट्ये आहेत.
• महत्त्वाची टीप: संसदीय प्रणालीत नाममात्र व वास्तविक प्रमुख, सामूहिक जबाबदारी, पंतप्रधानांचे नेतृत्व आणि कनिष्ठ सभागृहाचे विसर्जन समाविष्ट असते.
The correct answer is Option D (All of the above).
Key Points:
• The Constitution of India establishes the parliamentary form of government both at the Centre and in the States, modeled on the Westminster system.
• Nominal and Real Executives: The President is the de jure (nominal) head, while the Prime Minister is the de facto (real) executive.
• Collective Responsibility: Article 75(3) clearly specifies that the Council of Ministers is collectively responsible to the Lok Sabha.
• Leadership of the Prime Minister: The PM is the leader of the Council of Ministers, leader of the House, and leader of the nation.
• Dissolution of Lower House: The President can dissolve the Lok Sabha on the recommendation of the Prime Minister before its term expires.
• Majority Party Rule: The party or coalition securing a majority in Lok Sabha forms the government.
• Hence, all options a, b, c, d, and e are textbook features of the parliamentary model.
• Key Takeaway: Parliamentary government includes dual executive, collective responsibility, PM's leadership, and dissolution of the lower house.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'राज्यघटनेची निर्मिती, स्रोत, सरनामा व परिशिष्टे (Constitutional Framework & Features)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
संविधान सभेची निर्मिती, कामकाज, मसुदा समिती व राज्यघटना स्वीकृती
भारतीय संविधान हे भारताच्या सार्वभौमत्वाचे आणि लोकशाहीचे सर्वोच्च प्रतीक आहे. स्वतंत्र भारतासाठी स्वतःची एक स्वतंत्र घटन...
भारतीय राज्यघटनेचे आंतरराष्ट्रीय स्रोत व भारत सरकार कायदा १९३५
भारतीय राज्यघटना ही केवळ उसनवारी नसून जगातील सर्वोत्कृष्ट लोकशाही मूल्यांचे भारतीय परिस्थितीनुसार केलेले सुंदर 'तुलनात्म...
भारतीय संविधानाचा सरनामा (Preamble): तत्त्वे, उद्दिष्टे, ४२ वी घटनादुरुस्ती व सर्वोच्च न्यायालयाचे ऐतिहासिक खटले
भारतीय संविधानाचा सरनामा (Preamble / प्रास्ताविका / उद्देशिका) म्हणजे राज्यघटनेचे ओळखपत्र (Identity Card of the Constitu...
भारतीय राज्यघटनेतील सर्व १२ परिशिष्टे (Schedules १ ते १२): संपूर्ण विश्लेषण व महत्त्वाच्या घटनादुरुस्त्या
२६ जानेवारी १९५० रोजी मूळ राज्यघटनेत ८ परिशिष्टे (Schedules) होती. त्यानंतर विविध घटनादुरुस्त्यांद्वारे आणखी ४ परिशिष्टे...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
'भारत हे गणराज्य आहे' म्हणजे अ. लोकांचे शासन आणि लोकांसाठी श...
जोड्या लावा. 'अ' (संविधानाचे भाग) अ. भाग XX ब. भाग XVIII क....
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2023 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?