इंग्रज गव्हर्नर जनरल डलहौसीने कोणत्या संस्थानाला गैरकारभाराचे निमित्त पुढे करून खालसा केले ?
a. सातारा
b. नागपूर
c. झाशी
d. अयोध्या
इंग्रज गव्हर्नर जनरल डलहौसीने कोणत्या संस्थानाला गैरकारभाराचे निमित्त पुढे करून खालसा केले ?
a. सातारा
b. नागपूर
c. झाशी
d. अयोध्या
The British Governor General Dalhousie abolished which States on the pretext of Mal administration?
a. Satara
b. Nagpur
c. Zashi
d. Ayodhya
योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (फक्त d) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• लॉर्ड डलहौसीचे खालसा धोरण:
• गव्हर्नर जनरल लॉर्ड डलहौसीने (१८४८-१८५६) संस्थाने खालसा करण्यासाठी प्रामुख्याने 'दत्तक वारसा नामंजूर धोरण' आणि 'गैरकारभाराचा आरोप' या दोन पद्धती वापरल्या.
• दत्तक विधान नामंजूर करून खालसा केलेली संस्थाने:
• सातारा (१८४८)
• जैतपूर व संबळपूर (१८४९)
• बघाट (१८५०)
• उदयपूर (१८५२)
• झाशी (१८५३)
• नागपूर (१८५४)
• गैरकारभाराचे (दुर्व्यवस्था) निमित्त करून खालसा केलेले संस्थान:
• अयोध्या / अवध (१८५६): नवाब वाजिद अली शाह यांच्यावर अकार्यक्षमतेचा व गैरकारभाराचा आरोप ठेवून जेम्स आऊट्रमच्या अहवालानुसार अवध खालसा केले गेले.
• म्हणून केवळ पर्याय d (अयोध्या) बरोबर आहे.
• महत्त्वाची टीप: लॉर्ड डलहौसीने १८५६ मध्ये गैरकारभाराचे कारण पुढे करून अयोध्या (अवध) खालसा केले, तर सातारा, नागपूर, झाशी दत्तक वारसा नाकारून खालसा केले.
The correct answer is Option D (only d).
Key Points:
• Dalhousie's Annexation Policy:
• Governor-General Lord Dalhousie (1848–1856) employed multiple mechanisms to expand British territory in India, chiefly the Doctrine of Lapse (दत्तक वारसा नामंजूर धोरण) and annexation on grounds of Maladministration (गैरकारभाराचे कारण).
• Annexed under Doctrine of Lapse:
• Satara (1848)
• Jaitpur & Sambalpur (1849)
• Baghat (1850)
• Udaipur (1852)
• Jhansi (1853)
• Nagpur (1854)
• Annexed under Pretext of Maladministration (Outram's Report):
• Awadh / Ayodhya (1856): Nawab Wajid Ali Shah was deposed and Awadh was annexed specifically on the charge of internal misgovernance and administrative decay.
• Therefore, only Ayodhya (d) was annexed for maladministration.
• Key Takeaway: Awadh (Ayodhya) was annexed in 1856 on the grounds of maladministration; Satara, Jhansi, and Nagpur were annexed under Doctrine of Lapse.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'ब्रिटिश सत्ता विस्तार, महसूल पद्धती व १८५७ चा राष्ट्रीय उठाव' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
ब्रिटिश सत्ता विस्तार, महसूल पद्धती व प्रशासकीय कायदे: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
प्लासी १७५७ व बक्सर १७६४ लढाई, कायमधारा (कॉर्नवॉलिस १७९३), रयतवारी (मन्रो १८२०), महालवारी पद्धत, तैनाती फौज (वेलस्ली १७९...
१८५७ चा राष्ट्रीय उठाव आणि महाराष्ट्रातील घडामोडी: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
उठावाची राजकीय, सामाजिक व लष्करी कारणे (एनफिल्ड काडतुसे), मंगल पांडे (बराकपूर), बहादुर शाह, झाशीची राणी लक्ष्मीबाई, तात्...
ब्रिटिशकालीन शिक्षण आयोग, वृत्तपत्र कायदे व प्रशासकीय सुधारणा: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
मेकॉले मिनिट्स १८३५ (झिरपता सिद्धांत), वूड्स डिस्पॅच १८५४ (शिक्षणाचा मॅग्ना कार्टा), हंटर कमिशन १८८२ (फुले-रमाबाई साक्ष)...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
'इंडियन पॅट्रिऑटिक असोसिएशन 1888' या संघटनेचा संबंध खालीलपैक...
संपादक आणि वृत्तपत्राची चूकीची जोडी ओळखा.
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P1 2023 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 इतिहास (History) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :