1951 पासून भारताच्या परकीय व्यापारात या हेतूने बदल झाला आहे
अ. औद्योगिकरणात जलद गतीने वाढ होणे.
ब. अन्नधान्य आणि उपभोग्य वस्तुंच्या आयातीमध्ये घट होणे.
क. कच्च्या मालाच्या आयातीत घट होणे.
ड. भारतीय उत्पादीत वस्तूंच्या निर्यातीस सहाय्यभूत होण्या करता रचना बदलणे.
वरीलपैकी कोणते/ती विधान/ने बरोबर आहे/त ?
1951 पासून भारताच्या परकीय व्यापारात या हेतूने बदल झाला आहे
अ. औद्योगिकरणात जलद गतीने वाढ होणे.
ब. अन्नधान्य आणि उपभोग्य वस्तुंच्या आयातीमध्ये घट होणे.
क. कच्च्या मालाच्या आयातीत घट होणे.
ड. भारतीय उत्पादीत वस्तूंच्या निर्यातीस सहाय्यभूत होण्या करता रचना बदलणे.
वरीलपैकी कोणते/ती विधान/ने बरोबर आहे/त ?
Since 1951, the foreign trade of India has changed with a view to
a. rapid growth of industrialization.
b. declining imports of foodgrains and consumer goods.
c. decrease in imports of raw materials.
d. changing the structure of exports in favour of Indian manufactured goods.
Which of the statements given above is/are correct?
योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (अ, ब आणि ड) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• १९५१ नंतरच्या भारताच्या परकीय व्यापारातील संरचनात्मक बदल:
• विधान (अ) बरोबर आहे: जलद औद्योगिकीकरणाला चालना देणे हे परकीय व्यापार धोरणाचे प्रमुख उद्दिष्ट होते.
• विधान (ब) बरोबर आहे: हरितक्रांतीनंतर अन्नधान्याची आयात वेगाने घटली आणि उपभोग्य चैनीच्या वस्तूंच्या आयातीवर बंधने घालण्यात आली.
• विधान (ड) बरोबर आहे: निर्यातीमध्ये चहा, ताग यांसारख्या प्राथमिक शेतमालाऐवजी भारतात तयार झालेल्या उत्पादित वस्तू (Manufactured goods), अभियांत्रिकी वस्तू आणि रसायनांचा वाटा वाढला.
• विधान (क) का चुकीचे आहे?
• औद्योगिकीकरणामुळे खनिज तेल, खते आणि कच्च्या मालाची आयात घटण्याऐवजी प्रचंड प्रमाणात वाढली आहे.
• त्यामुळे अ, ब आणि ड ही विधाने अचूक आहेत (पर्याय ४).
• महत्त्वाची टीप: १९५१ नंतर भारतीय निर्यातीत तयार वस्तूंचा वाटा वाढला, अन्नधान्य आयात घटली, मात्र औद्योगिक कच्च्या मालाची आयात वाढली.
The correct answer is Option D (a, b and d).
Key Points:
• Evolution of India's Foreign Trade Composition since 1951:
• Statement (a) is correct: Trade policy was anchored around import-substituting industrialization to build capital goods industries and heavy infrastructure.
• Statement (b) is correct: Imports of foodgrains (notable during PL-480 days) fell dramatically following the Green Revolution, and consumer goods imports were heavily curbed.
• Statement (d) is correct: The export basket transformed decisively from primary commodities (raw jute, tea, cotton) to value-added manufactured goods, engineering items, gems and jewelry, and petroleum products.
• Statement (c) is factually incorrect: Industrialization caused imports of petroleum crude, industrial raw materials, intermediate goods, and capital machinery to *increase* substantially, not decrease.
• Therefore, statements a, b, and d are correct (Option 4).
• Key Takeaway: Since 1951, Indian trade shifted towards manufactured exports and reduced food imports, while industrial raw material imports actually grew.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'परकीय व्यापार, व्यवहार तोल व आंतरराष्ट्रीय आर्थिक संस्था (Foreign Trade & BoP)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
भारताचा परकीय व्यापार (Foreign Trade): रचना, दिशा, प्रमुख निर्यात-आयात वस्तू व देश, परकीय व्यापार धोरण (FTP २०२३) आणि SEZ कायदा
परकीय व्यापार (Foreign Trade) हा देशाच्या आर्थिक विकासाचा इंजिन मानला जातो. यामध्ये एका देशाने जगातील इतर देशांशी केलेल्...
व्यवहार तोल (Balance of Payments - BoP): चालू खाते वि. भांडवली खाते, रुपयाची परिवर्तनीयता (तारापोर समिती) व रुपया अवमूल्यन इतिहास
व्यवहार तोल (Balance of Payments - BoP) हे एका निश्चित कालावधीत (साधारणपणे १ आर्थिक वर्षात) देशातील रहिवासी आणि उर्वरित...
आंतरराष्ट्रीय वित्तीय व व्यापार संस्था: आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी (IMF), जागतिक बँक गट (World Bank Group), WTO आणि ब्रिक्स बँक (NDB)
दुसऱ्या महायुद्धानंतर जागतिक आर्थिक स्थैर्य आणि पुनर्बांधणीसाठी जुलै १९४४ मध्ये अमेरिकेतील न्यू हॅम्पशायर येथील ब्रेटन व...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
महाराष्ट्रातील सहकारी संस्था खालीलपैकी कोणत्या वस्तूंच्या वि...
सहकारी विपणन संस्थांनी या हेतूने महत्वाची भूमिका पार पाडली आ...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2012 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :