लोकसभेत अनुसूचित जाती व अनुसूचित जनजाती यांच्याकरता जागा राखून ठेवण्यासंदर्भात कोणत्या राज्याकरिता वेगळी तरतूद आहे ?
योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (केवळ आसामकरिता) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• घटनात्मक तरतूद: भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 330 नुसार लोकसभेत अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमातींसाठी जागा राखीव ठेवल्या जातात.
• आसामसाठी विशेष अपवाद: कलम 330(1)(c) आणि कलम 330(2) अंतर्गत आसाममधील स्वायत्त जिल्ह्यांतील अनुसूचित जमातींसाठी (Autonomous Districts of Assam) वेगळी आणि विशेष तरतूद करण्यात आली आहे.
• जम्मू व काश्मीर: तत्कालीन कलम 370 अंतर्गत जम्मू-काश्मीरमध्ये वेगळी व्यवस्था असली तरी संविधानातील कलम 330 च्या मूळ मजकुरात आसामच्या स्वायत्त जिल्ह्यांचा स्वतंत्र उल्लेख आहे.
• आयोगाची उत्तरतालिका: आयोगाने कलम 330 मधील थेट तरतुदीच्या आधारे 'केवळ आसामकरिता' हा पर्याय अंतिम ग्राह्य धरला आहे.
• महत्त्वाची टीप: घटनेच्या कलम 330 अन्वये आसाममधील स्वायत्त जिल्ह्यांमधील अनुसूचित जमातींसाठी लोकसभेत स्वतंत्र तरतूद आहे.
The correct answer is Option A (Assam only).
Key Points:
• Constitutional Provision: Article 330 of the Indian Constitution provides for the reservation of seats for Scheduled Castes and Scheduled Tribes in the Lok Sabha.
• Special Provision for Assam: Article 330(1)(c) and Article 330(2) specifically carve out an exception for the Autonomous Districts of Assam (e.g., Karbi Anglong, Dima Hasao), mandating separate autonomous ST constituency reservations.
• Jammu & Kashmir: Under the earlier operational setup of Article 370, Lok Sabha election reservations in J&K followed distinct modalities without the specific Article 330 tribal autonomous district framework applied to Assam.
• Exam Key: Official MPSC answer designates 'Assam only' due to the textual proviso in Article 330.
• Key Takeaway: Article 330 carves out a distinct reservation exception in Lok Sabha for Scheduled Tribes in the autonomous districts of Assam.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'घटनात्मक संस्था व आयोग (Constitutional Bodies: ECI, UPSC, MPSC, Finance Commission & CAG)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
केंद्रीय निवडणूक आयोग (कलम ३२४), UPSC व MPSC (कलम ३१५ ते ३२३) आणि केंद्रीय वित्त आयोग (कलम २८०): रचना व कार्ये
ज्या संस्थांची व आयोगांची तरतूद भारतीय राज्यघटनेच्या मूळ कलमांमध्ये स्पष्टपणे नमूद केलेली असते, त्यांना 'घटनात्मक संस्था...
भारताचे नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG - कलम १४८), महान्यायवादी (कलम ७६), महाधिवक्ता (कलम १६५) व राष्ट्रीय आयोग (NCSC - कलम ३३८, NCST - कलम ३३८A, NCBC - कलम ३३८B)
भारताचे नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG) हे देशाच्या संपूर्ण वित्तीय व्यवस्थेचे (केंद्र व राज्य पातळीवर) सर्वोच्च नियंत्र...
निवडणूक कायदे व मतदारसंघ परिसीमन: RPA १९५० व १९५१ कायदे, परिसीमन आयोग, NOTA व निवडणूक सुधारणा
भारतातील निवडणूक कायद्यांचे संपूर्ण विश्लेषण: लोकप्रतिनिधित्व कायदा १९५० (RPA 1950), लोकप्रतिनिधित्व कायदा १९५१ (RPA 195...
केंद्र-राज्य वित्तीय संबंध व निधी: वित्त आयोग (कलम २८०), GST परिषद (कलम २७९A), संचित, सार्वजनिक व आकस्मिकता निधी
केंद्र-राज्य वित्तीय संघराज्य रचनेचे सखोल विश्लेषण: कलम २८० केंद्रीय वित्त आयोग (१५ वा व १६ वा वित्त आयोग), कलम २७९A GST...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
राज्यपालांच्या नेमणूकीसंबंधी खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आह...
खालील बाबींचा विचार करा. (a) राष्ट्रीय साक्षरता मोहीम आता सा...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2013 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?