#82📅 MPSC Group B Mains 2021 - Paper 2 (PSI)(2021) +1 गुण

फौजदारी प्रक्रिया संहिता 1973 मधील 'अन्वेषण' व 'चौकशी' संबंधित खालील वाक्ये वाचा व उत्तर द्या.
(i) या दोन्ही संज्ञा सारख्याच आहेत.
(ii) या दोन्ही संज्ञा वेगवेगळ्या आहेत.
(iii) या संज्ञा परिस्थिती व व्यक्ती सापेक्ष आहेत.
पर्यायी उत्तरे :

Read the following statements regarding 'Investigation' and 'Inquiry' under the code of criminal procedure 1973 and answer.
(i) Both these terms are same.
(ii) Both these terms are different.
(iii) These terms are subject to circumstances and persons.
Answer Options:

पर्याय (Options):
a
फक्त वाक्य (i) बरोबर आहे
Only statement (i) is correct
b
फक्त वाक्य (ii) बरोबर आहे
Only statement (ii) is correct
✓ योग्य उत्तर
c
वाक्ये (ii) व (iii) बरोबर आहेत
Statements (ii) and (iii) are correct
d
वाक्ये (i) व (iii) बरोबर आहेत
Statements (i) and (iii) are correct
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (फक्त वाक्य (ii) बरोबर आहे) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• फौजदारी प्रक्रिया संहिता, १९७३ मधील संज्ञांचे वर्गीकरण:
• कलम २(g) नुसार 'चौकशी' (Inquiry) म्हणजे खटल्याव्यतिरिक्त (Trial) दंडाधिकारी किंवा न्यायालयाने केलेली प्रत्येक चौकशी होय.
• कलम २(h) नुसार 'अन्वेषण / तपास' (Investigation) म्हणजे पुरावे गोळा करण्यासाठी पोलीस अधिकाऱ्याने केलेली सर्व कायदेशीर कार्यवाही होय.
• कायद्यानुसार या दोन्ही संज्ञा पूर्णपणे भिन्न आहेत (वेगवेगळ्या आहेत).
• त्यामुळे केवळ वाक्य (ii) बरोबर आहे (पर्याय २).
• महत्त्वाची टीप: चौकशी (कलम २(g)) दंडाधिकारी करतात आणि अन्वेषण/तपास (कलम २(h)) पुरावे गोळा करण्यासाठी पोलिसांकडून केला जातो.

The correct answer is Option B (Only statement (ii) is correct).

Key Points:
• Code of Criminal Procedure, 1973 – Legal Distinctions under Section 2:
• Under Section 2(g), "Inquiry" means every inquiry, other than a trial, conducted under this Code by a Magistrate or Court.
• Under Section 2(h), "Investigation" includes all the proceedings under this Code for the collection of evidence conducted by a police officer or by any person (other than a Magistrate) authorized by a Magistrate in this behalf.
• In law, these two terms have distinct, well-defined statutory meanings and are NOT the same.
• Statement (ii) is strictly correct, while statement (i) is false. Statement (iii) is not legally precise as their definitions are fixed by statute.
• Hence, Only statement (ii) is correct (Option 2).
• Key Takeaway: Under CrPC, 'Inquiry' (Section 2(g)) is conducted by a Magistrate/Court, whereas 'Investigation' (Section 2(h)) is conducted by the Police to collect evidence.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'राज्यघटनेची निर्मिती, स्रोत, सरनामा व परिशिष्टे (Constitutional Framework & Features)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

संविधान सभेची निर्मिती, कामकाज, मसुदा समिती व राज्यघटना स्वीकृती

भारतीय संविधान हे भारताच्या सार्वभौमत्वाचे आणि लोकशाहीचे सर्वोच्च प्रतीक आहे. स्वतंत्र भारतासाठी स्वतःची एक स्वतंत्र घटन...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

भारतीय राज्यघटनेचे आंतरराष्ट्रीय स्रोत व भारत सरकार कायदा १९३५

भारतीय राज्यघटना ही केवळ उसनवारी नसून जगातील सर्वोत्कृष्ट लोकशाही मूल्यांचे भारतीय परिस्थितीनुसार केलेले सुंदर 'तुलनात्म...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

भारतीय संविधानाचा सरनामा (Preamble): तत्त्वे, उद्दिष्टे, ४२ वी घटनादुरुस्ती व सर्वोच्च न्यायालयाचे ऐतिहासिक खटले

भारतीय संविधानाचा सरनामा (Preamble / प्रास्ताविका / उद्देशिका) म्हणजे राज्यघटनेचे ओळखपत्र (Identity Card of the Constitu...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

भारतीय राज्यघटनेतील सर्व १२ परिशिष्टे (Schedules १ ते १२): संपूर्ण विश्लेषण व महत्त्वाच्या घटनादुरुस्त्या

२६ जानेवारी १९५० रोजी मूळ राज्यघटनेत ८ परिशिष्टे (Schedules) होती. त्यानंतर विविध घटनादुरुस्त्यांद्वारे आणखी ४ परिशिष्टे...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Mains 2021 - Paper 2 (PSI) इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔