पुढील सिध्दांतांचा विचार करा :
(a) अल्ट्रा व्हायरस
(b) ऑडी अल्ट्रेम पार्टेम
(c) डेलीगेटस नॉन पोटेस्ट डेलीगेर
(d) नेमो ज्युडेक्स इन कॉझा सुआ
यापैकी कोणते सिद्धांत नैसर्गिक न्यायतत्त्वांच्या संदर्भात आहेत ?
पर्यायी उत्तरे :

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) ((b) आणि (d)) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• प्रशासकीय कायदा आणि नैसर्गिक न्यायतत्त्वे (Principles of Natural Justice):
• नैसर्गिक न्यायाची संकल्पना प्रामुख्याने दोन मूलभूत तत्त्वांवर आधारलेली आहे:
• ऑडी अल्ट्रेम पार्टेम (Audi Alteram Partem) [तत्त्व (b)]: याचा अर्थ 'दुसऱ्या बाजूचेही ऐकून घेतले पाहिजे'; कोणावरही त्याची बाजू मांडण्याची वाजवी संधी दिल्याशिवाय कारवाई करता येत नाही.
• नेमो ज्युडेक्स इन कॉझा सुआ (Nemo Judex In Causa Sua) [तत्त्व (d)]: याचा अर्थ 'कोणीही स्वतःच्या खटल्यात स्वतःच न्यायाधीश असू शकत नाही' (पक्षपाताविरुद्धचा नियम).
• इतर तत्त्वांचे स्पष्टीकरण:
• अल्ट्रा व्हायरस (Ultra Vires) [(a)]: अधिकाराच्या पलीकडे जाऊन केलेली कृती (अधिकारबाह्यता).
• डेलीगेटस नॉन पोटेस्ट डेलीगेर [(c)]: प्रत्यायोजित कायदेनिर्मितीतील तत्त्व (ज्याला अधिकार सोपवला आहे तो पुढे अधिकार सोपवू शकत नाही).
• म्हणून (b) आणि (d) हे पर्याय नैसर्गिक न्यायाशी संबंधित आहेत.
• महत्त्वाची टीप: नैसर्गिक न्यायाचे दोन मूलभूत खांब आहेत: ऑडी अल्ट्रेम पार्टेम (दुसऱ्या बाजूचे ऐकणे) आणि नेमो ज्युडेक्स इन कॉझा सुआ (पक्षपातास बंदी).