सुदूर संवेदनयंत्रणेचा वापर करून संभाव्य मासेमारी क्षेत्र कोणत्या आधारे ठरविण्यात येते ?
(1) सागरी खारटपणाचा अर्क आणि समुद्राच्या पृष्ठभागाचे तापमान
(2) हरित द्रव्य आणि सागरी पृष्ठभागाचे तापमान
(3) फक्त सागरी पृष्ठभागाचे तापमान
(4) सागरी पाण्याचा रंग व सागरी पृष्ठभागाचे तापमान.
सुदूर संवेदनयंत्रणेचा वापर करून संभाव्य मासेमारी क्षेत्र कोणत्या आधारे ठरविण्यात येते ?
(1) सागरी खारटपणाचा अर्क आणि समुद्राच्या पृष्ठभागाचे तापमान
(2) हरित द्रव्य आणि सागरी पृष्ठभागाचे तापमान
(3) फक्त सागरी पृष्ठभागाचे तापमान
(4) सागरी पाण्याचा रंग व सागरी पृष्ठभागाचे तापमान.
Potential Fishing Zone (PFZ) using remote sensing is based on:
(1) Sea salt concentration and sea surface temperature
(2) Chlorophyll and sea surface temperature
(3) Only on sea surface temperature
(4) Colour of sea water and sea surface temperature
योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (हरित द्रव्य आणि सागरी पृष्ठभागाचे तापमान) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• मुख्य संकल्पना
• उपग्रहाद्वारे सुदूर संवेदन तंत्रज्ञान वापरून समुद्रातील 'संभाव्य मासेमारी क्षेत्र' (Potential Fishing Zone - PFZ) शोधले जाते.
• योग्य उत्तराचे स्पष्टीकरण
• INCOIS ही संस्था उपग्रहावरून मिळणाऱ्या दोन प्रमुख घटकांच्या आधारे मच्छिमारांना PFZ सल्ला जारी करते:
• 1. हरितद्रव्य (Chlorophyll concentration): ओशनसॅटवरील सेन्सर्सच्या मदतीने प्लवंगांची (Phytoplankton) उपलब्धता मोजली जाते, जे माशांचे प्राथमिक अन्न आहे.
• 2. सागरी पृष्ठभागाचे तापमान (Sea Surface Temperature - SST): थर्मल सेन्सर्सद्वारे सागरी प्रवाह व तापमान बदल शोधले जातात.
• या दोन्हींच्या एकत्रित नकाशावरून माशांचे थवे कोठे सापडतील हे अचूक समजते.
• महत्त्वाची तथ्ये
• यामुळे मच्छिमारांचा इंधनाचा व वेळेचा 50-70% खर्च वाचतो.
• परीक्षेतील ट्रॅप
• पाण्याचा रंग हा दृश्य परिणाम असला तरी शास्त्रीय मोजमाप 'हरितद्रव्य' (Chlorophyll) आणि 'तापमान' यावर आधारलेले असते.
• इतर पर्याय
• पर्याय 1 मधील क्षारता किंवा पर्याय 3 मधील केवळ तापमान हे अपूर्ण निकष आहेत.
• महत्त्वाची टीप: सुदूर संवेदनाचा वापर करून संभाव्य मासेमारी क्षेत्र (PFZ) हरितद्रव्य (Chlorophyll) आणि समुद्राच्या पृष्ठभागाचे तापमान (SST) यांच्या आधारे ठरवले जाते.
The correct answer is Option B (Chlorophyll and sea surface temperature).
Key Points:
• Core Concept
• Satellite oceanography utilizes multispectral sensors to delineate Potential Fishing Zones (PFZs) to assist commercial fisheries.
• Why Correct
• INCOIS (Indian National Centre for Ocean Information Services) generates daily PFZ advisories by overlaying two parameters:
• 1. Sea Surface Temperature (SST): derived from NOAA-AVHRR and MetOp thermal infrared imagery to locate thermal fronts, upwelling zones, and eddies.
• 2. Ocean Chlorophyll Concentration: derived from Ocean Colour Monitor (OCM) on IRS-P4 / Oceansat to map phytoplankton abundance.
• Where thermal gradients coincide with high chlorophyll concentration, fish congregate in large schools.
• Key Details
• Phytoplankton serves as primary marine food; its presence, tracked via chlorophyll-a pigment, reliably predicts fish aggregation.
• Exam Traps
• While ocean color reflects chlorophyll, 'Chlorophyll and sea surface temperature' is the exact scientific parameter combination used in remote sensing.
• Other Options
• Option 1 is incorrect because salinity is not the primary operational PFZ locator.
• Option 3 fails to incorporate biological productivity (chlorophyll).
• Key Takeaway: Potential Fishing Zones (PFZs) are mapped using satellite-derived Chlorophyll concentration and Sea Surface Temperature (SST).
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'जीवशास्त्र: पंचसृष्टी वर्गीकरण, पेशीशास्त्र व वनस्पतीशास्त्र (Cell Biology & Botany)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
सजीवांचे वर्गीकरण व व्हिटाकरची पंचसृष्टी पद्धती (Five Kingdom Classification of Living Organisms)
सजीवांचे वर्गीकरण व व्हिटाकरची पंचसृष्टी पद्धती (Five Kingdom Classification of Living Organisms) या घटकामध्ये वर्गीकरणा...
पेशी रचना, पेशी अंगके व पेशी विभाजन (Cell Structure, Organelles, Mitosis & Meiosis)
पेशी रचना, पेशी अंगके व पेशी विभाजन (Cell Structure, Organelles, Mitosis & Meiosis) या घटकामध्ये पेशी विभाजन (Cell Divis...
वनस्पतीशास्त्र: वनस्पतींचे वर्गीकरण (Cryptogams/Phanerogams), वनस्पती ऊती, प्रकाशसंश्लेषण व संप्रेरके (Botany)
वनस्पतीशास्त्र: वनस्पतींचे वर्गीकरण (Cryptogams/Phanerogams), वनस्पती ऊती, प्रकाशसंश्लेषण व संप्रेरके (Botany) या घटकामध...
सजीवांचे आधुनिक वर्गीकरण, तीन डोमेन पद्धती व उत्क्रांतीवाद (Modern Classification, 3 Domains & Evolution)
लिनियस, व्हिटाकर व कार्ल वोस यांची ३ डोमेन पद्धती (Archaea, Bacteria, Eukarya), डार्विनचा नैसर्गिक निवड सिद्धांत, लॅमार्...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
मागासलेल्या पूर्व उत्तर प्रदेशातील गोरखपूर बाबत काय खरे आहे...
भारतातील बऱ्याच राज्यशासनांनी त्यांचे कृषी उत्पन्न बाजार समि...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2013 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 सामान्य विज्ञान (General Science) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :