नॅशनल सॅम्पल सर्वे संस्थेकडून (NSSO) बेरोजगारीची संकल्पना विकसित करण्यात आली आहे. खालीलप्रमाणे : (a) बेरोजगारीचा सामान्य स्थिती दर्जा (b) बेरोजगारीचा चालू आठवड्याचा स्थिती दर्जा (c) बेरोजगारीचा चालू दैनंदिन स्थिती दर्जा (d) बेरोजगारीचा चालू वार्षिक स्थिती दर्जा वरीलपैकी कोणता पर्याय चुकीचा आहे ?
योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (फक्त (d)) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• योग्य पर्याय मूल्यमापन: या प्रश्नाचे अचूक उत्तर पर्याय (4) फक्त (d) हे आहे.
• NSSO च्या बेरोजगारी मोजमापाच्या पद्धती:
• राष्ट्रीय नमुना पाहणी संस्था (NSSO) द्वारे बेरोजगारी मोजण्यासाठी प्रामुख्याने खालील तीन संकल्पना वापरल्या जातात:
• १. सामान्य स्थिती दर्जा (Usual Status - US): ३६५ दिवसांच्या संदर्भावर दीर्घकालीन बेरोजगारी मोजणे (पर्याय a बरोबर).
• २. चालू आठवड्याचा स्थिती दर्जा (Current Weekly Status - CWS): मागील ७ दिवसांच्या संदर्भावर मोजणे (पर्याय b बरोबर).
• ३. चालू दैनंदिन स्थिती दर्जा (Current Daily Status - CDS): प्रत्येक दिवसाच्या आधारावर अल्पकालीन किंवा हंगामी बेरोजगारी मोजणे (पर्याय c बरोबर).
• चुकीची संकल्पना: (d) चालू वार्षिक स्थिती दर्जा ही NSSO ची कोणतीही अधिकृत संकल्पना नाही. त्यामुळे पर्याय (d) हा चुकीचा आहे.
• परीक्षा दृष्टीकोन: भारतातील बेरोजगारीच्या मोजमापात NSSO चे हे तिन्ही निकष अत्यंत प्रमाणित मानले जातात.
• महत्त्वाची टीप: चालू वार्षिक स्थिती दर्जा (d) ही चुकीची संकल्पना आहे; NSSO सामान्य, साप्ताहिक व दैनंदिन स्थिती हे तीन निकष वापरते.
The correct answer is Option D (Only (d)).
Key Points:
• Correct Option Evaluation: The correct answer is option (4) Only (d).
• NSSO Measures of Unemployment:
• The National Sample Survey Office (NSSO / now NSO) measures unemployment and labor force participation using three standard approaches:
• 1. Usual Status (US): Measures chronic unemployment over a reference period of 365 days (Option a is correct).
• 2. Current Weekly Status (CWS): Measures unemployment over a reference period of 7 days (Option b is correct).
• 3. Current Daily Status (CDS): Measures unemployment on each day of the preceding 7 days, capturing intermittent or underemployment (Option c is correct).
• Incorrect Concept: (d) The current yearly status unemployment is a fabricated or incorrect term, as NSSO does not use 'yearly status' terminology. Thus, option (d) is the incorrect one.
• Exam Insight: NSSO employment data provides vital benchmarks for assessing joblessness in India's organized and unorganized sectors.
• Key Takeaway: Current yearly status unemployment (d) is an incorrect concept; NSSO uses usual, weekly, and daily status approaches.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'आर्थिक नियोजन, पंचवार्षिक योजना व नीती आयोग (Planning, 12 FYPs & NITI Aayog)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
भारतातील आर्थिक नियोजनाची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी (विश्वेश्वरय्या ते सर्वोदय योजना), नियोजन आयोग व NDC
भारतामध्ये स्वातंत्र्यपूर्व काळापासून आर्थिक नियोजनाची गरज प्रतिपादित करण्यात आली होती. सर मोक्षगुंडम विश्वेश्वरय्या यां...
१ ली ते १२ वी पंचवार्षिक योजना (१९५१-२०१७): सर्व प्रतिमाने, उद्दिष्टे, यश-अपयश, योजना सुट्टी, रोलिंग प्लॅन व LPG सुधारणा
भारताने सोव्हिएत रशियाकडून (USSR) पंचवार्षिक योजनांची प्रेरणा घेऊन १९५१ ते २०१७ या काळात एकूण १२ पंचवार्षिक योजना, ३ वार...
नीती आयोग (NITI Aayog): स्थापना, रचना, सहकारी संघराज्यवाद, बॉटम-अप दृष्टिकोन आणि प्रमुख निर्देशांक व अहवाल
भारत सरकारने ६५ वर्षे जुन्या नियोजन आयोगाच्या (Planning Commission) जागी १ जानेवारी २०१५ रोजी 'नीती आयोग' (NITI Aayog -...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
भारतात 'महिला व बाल विकासा' साठी एक स्वतंत्र विभाग स्थापना क...
खालील विधाने विचारात घ्या. (a) राष्ट्रीय पातळीवर दारिद्रय गु...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2016 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :