सार्वजनिक स्थळांवर धूम्रपान केल्यामुळे धूम्रपान न करणाऱ्यांवर होणाऱ्या दुष्परिणामांना अनुसरुन सर्वोच्च न्यायालयाने ________ या जनहित याचिकेवर काही निर्देश दिलेले आहेत व सार्वजनिक ठिकाणी धूम्रपानास बंदी केली आहे.
योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (मुरली एस. देवरा वि. भारतीय संघ) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• मुरली एस. देवरा वि. युनियन ऑफ इंडिया (२००१): या ऐतिहासिक जनहित याचिकेमध्ये (PIL) सर्वोच्च न्यायालयाने सार्वजनिक ठिकाणी धूम्रपानावर देशव्यापी बंदी घातली.
• न्यायालयाचा निर्णय:
• न्यायालयाने स्पष्ट केले की सार्वजनिक ठिकाणी धूम्रपान केल्याने अप्रत्यक्ष धूम्रपानाचा (Passive smoking) बळी ठरणाऱ्या निरपराध नागरिकांच्या कलम २१ मधील 'जगण्याच्या अधिकाराचा' (Right to Life) भंग होतो.
• त्यामुळे न्यायालयाने सार्वजनिक ठिकाणे, रुग्णालये, शैक्षणिक संस्था, रेल्वे, सार्वजनिक वाहने इत्यादी ठिकाणी धूम्रपान करण्यास सक्त मनाई केली.
• या निर्णयानंतर केंद्र सरकारने २००३ मध्ये 'COTPA' (सिगारेट व इतर तंबाखू उत्पादने कायदा) संमत केला.
• इतर खटले:
• शीला बारसे खटला: महिला कैद्यांचे हक्क व कोठडीतील छळ.
• मनेका गांधी खटला: कलम २१ अन्वये परदेश प्रवासाचा हक्क व नैसर्गिक न्याय.
• एम. सी. मेहता खटला: पर्यावरण संरक्षण, गंगा प्रदूषण व ताजमहाल संरक्षण.
• म्हणून योग्य उत्तर मुरली एस. देवरा वि. भारतीय संघ (पर्याय ४) हे आहे.
• महत्त्वाची टीप: मुरली एस. देवरा वि. भारतीय संघ (२००१) खटल्यात सर्वोच्च न्यायालयाने कलम २१ अंतर्गत सार्वजनिक ठिकाणी धूम्रपानावर बंदी घातली.
The correct answer is Option D (Murli S. Deora v. Union of India).
Key Points:
• In the landmark case of Murli S. Deora v. Union of India (2001) 8 SCC 765, Congress leader Murli Deora filed a Public Interest Litigation (PIL) under Article 32 seeking a ban on smoking in public places.
• Supreme Court Ruling:
• The Supreme Court held that passive smoking invades the non-smokers' fundamental right to life guaranteed under Article 21 of the Constitution.
• The Court directed the Union and State governments to prohibit smoking in public places such as health institutions, educational institutions, public transport, cinema halls, and auditoriums.
• This judicial directive subsequently catalyzed the enactment of the *Cigarettes and Other Tobacco Products Act, 2003 (COTPA)*.
• Other Famous Cases:
• *Sheela Barse*: Custodial violence and rights of women prisoners.
• *Maneka Gandhi (1978)*: Personal liberty and fair procedure under Art 21.
• *M.C. Mehta*: Landmark environmental and vehicular pollution litigations.
• Hence, the public smoking ban PIL was Murli S. Deora v. Union of India (Option 4).
• Key Takeaway: In Murli S. Deora v. Union of India (2001), the Supreme Court banned public smoking to protect non-smokers' Article 21 rights.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'भारतीय न्यायव्यवस्था: सर्वोच्च न्यायालय, उच्च न्यायालये व दुय्यम न्यायालये (Indian Judiciary)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
सर्वोच्च न्यायालय (Supreme Court - कलम १२४ ते १४७): रचना, कॉलेजियम पद्धत, अधिकारक्षेत्रे व न्यायालयीन पुनर्विलोकन
भारताने अमेरिकेप्रमाणे दुहेरी न्यायालयीन व्यवस्था (Dual Judiciary) न स्वीकारता 'एकात्मिक व स्वतंत्र न्यायव्यवस्था' (Inte...
उच्च न्यायालये (कलम २१४ ते २३१) व दुय्यम न्यायालये: मुंबई उच्च न्यायालय, रिट अधिकार (कलम २२६), लोकअदालत व NGT
भारतात उच्च न्यायालयांची स्थापना १८६१ च्या 'इंडियन हायकोर्ट्स ॲक्ट' अन्वये १८६२ मध्ये सर्वप्रथम कलकत्ता, बॉम्बे (मुंबई)...
सर्वोच्च न्यायालयाचे ऐतिहासिक घटनात्मक खटले (Landmark SC Judgments): केशवानंद भारती, मिनर्व्हा मिल्स, पुट्टास्वामी व २०२६ पर्यंतचे निकाल
भारतीय राज्यघटनेच्या इतिहासातील सर्व अत्यंत महत्त्वाचे खटले (Landmark Constitutional Cases): शंकरी प्रसाद ते केशवानंद भा...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
कौटुंबिक हिंसाचारा पासून महिलांचे संरक्षण अधिनियम, 2005 खाली...
मानवी हक्क संरक्षण अधिनियमात पुढील न्यायालयास मानवी हक्क न्य...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group B Mains 2017 - Paper 2 (PSI) इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?
