"नैसर्गिक न्याय तत्वास", इंग्लिश कायद्यामध्ये पुढील दोन तत्वांद्वारे मान्यता देण्यात आली आहे :
(a) नेमो डाट क्वोड नॉन हॅबेट
(b) नेमो ज्युडेक्स इन कॉझा सुआ
(c) ऑडी आल्टरम पार्टेम
पर्यायी उत्तरे :
"नैसर्गिक न्याय तत्वास", इंग्लिश कायद्यामध्ये पुढील दोन तत्वांद्वारे मान्यता देण्यात आली आहे :
(a) नेमो डाट क्वोड नॉन हॅबेट
(b) नेमो ज्युडेक्स इन कॉझा सुआ
(c) ऑडी आल्टरम पार्टेम
पर्यायी उत्तरे :
In the British law approval for natural Justice was given by referring to two important principles namely:
(a) nemo dat quod non habet
(b) nemo judex in causa sua
(c) audi alteram partem
Answer options:
योग्य उत्तर पर्याय २ (B) ((b) आणि (c)) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• नैसर्गिक न्यायाची दोन मूलभूत तत्त्वे (Natural Justice):
• इंग्लिश न्यायव्यवस्था आणि भारतीय संविधानात नैसर्गिक न्याय पुढील दोन प्रमुख तत्त्वांवर आधारलेला आहे:
• (b) नेमो ज्युडेक्स इन कॉझा सुआ (Nemo judex in causa sua): कोणालाही स्वतःच्याच प्रकरणात स्वतः न्यायाधीश होता येणार नाही (पक्षपाताविरोधी नियम).
• (c) ऑडी आल्टरम पार्टेम (Audi alteram partem): दुसऱ्या बाजूचेही म्हणणे ऐकून घेतले पाहिजे (वाजवी संधी व निष्पक्ष सुनावणीचा हक्क).
• नेमो डाट क्वोड नॉन हॅबेट (a) हे संपत्ती हस्तांतरण कायद्यातील तत्त्व आहे ('स्वतःकडे मालकी नसलेली वस्तू कोणी दुसऱ्याला देऊ शकत नाही'); त्याचा नैसर्गिक न्यायाशी संबंध नाही.
• त्यामुळे पर्याय २ ((b) आणि (c)) हे योग्य उत्तर आहे.
• महत्त्वाची टीप: नैसर्गिक न्यायाची दोन प्रमुख तत्त्वे म्हणजे 'नेमो ज्युडेक्स इन कॉझा सुआ' (पक्षपाताविरोध) आणि 'ऑडी आल्टरम पार्टेम' (सुनावणीची संधी).
The correct answer is Option B ((b) and (c)).
Key Points:
• The Two Fundamental Principles of Natural Justice:
• In English common law and Indian constitutional jurisprudence, Principles of Natural Justice (*Jus Naturale*) are anchored on two cardinal maxims:
• 1. Nemo Judex In Causa Sua (b): *"No one should be made a judge in their own cause"* (Rule against bias—pecuniary, personal, or subject-matter bias).
• 2. Audi Alteram Partem (c): *"Hear the other side"* (Right to a fair hearing, adequate notice, and opportunity to present one's defence).
• Nemo dat quod non habet (a) is a property law principle meaning *"no one can give what they do not have"* (Sale of Goods Act), which has no relation to natural justice.
• Thus, (b) and (c) are the two pillars of Natural Justice.
• Key Takeaway: The two cardinal principles of Natural Justice are Nemo Judex In Causa Sua (rule against bias) and Audi Alteram Partem (right to a fair hearing).
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'घटनात्मक संस्था व आयोग (Constitutional Bodies: ECI, UPSC, MPSC, Finance Commission & CAG)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
केंद्रीय निवडणूक आयोग (कलम ३२४), UPSC व MPSC (कलम ३१५ ते ३२३) आणि केंद्रीय वित्त आयोग (कलम २८०): रचना व कार्ये
ज्या संस्थांची व आयोगांची तरतूद भारतीय राज्यघटनेच्या मूळ कलमांमध्ये स्पष्टपणे नमूद केलेली असते, त्यांना 'घटनात्मक संस्था...
भारताचे नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG - कलम १४८), महान्यायवादी (कलम ७६), महाधिवक्ता (कलम १६५) व राष्ट्रीय आयोग (NCSC - कलम ३३८, NCST - कलम ३३८A, NCBC - कलम ३३८B)
भारताचे नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG) हे देशाच्या संपूर्ण वित्तीय व्यवस्थेचे (केंद्र व राज्य पातळीवर) सर्वोच्च नियंत्र...
निवडणूक कायदे व मतदारसंघ परिसीमन: RPA १९५० व १९५१ कायदे, परिसीमन आयोग, NOTA व निवडणूक सुधारणा
भारतातील निवडणूक कायद्यांचे संपूर्ण विश्लेषण: लोकप्रतिनिधित्व कायदा १९५० (RPA 1950), लोकप्रतिनिधित्व कायदा १९५१ (RPA 195...
केंद्र-राज्य वित्तीय संबंध व निधी: वित्त आयोग (कलम २८०), GST परिषद (कलम २७९A), संचित, सार्वजनिक व आकस्मिकता निधी
केंद्र-राज्य वित्तीय संघराज्य रचनेचे सखोल विश्लेषण: कलम २८० केंद्रीय वित्त आयोग (१५ वा व १६ वा वित्त आयोग), कलम २७९A GST...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
कौटुंबिक हिंसाचार हा मानवी हक्कांची बाब आहे असे खालीलपैकी कश...
घरगुती हिंसाचारापासून महिलांचे संरक्षण अधिनियम 2005 प्रमाणे...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2016 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?