ब्रिटीशांच्या अर्थनीतीमुळे शेतीवरील ताण कसा वाढला ?
अ. भारतीय कुटिरोद्योगातून लक्षावधी कारागीर बेकार झाले.
ब. शेतीतून आवश्यक तेवढे उत्पादन होत नव्हते.
क. शेतकऱ्यांना शेती करणे परवडत नव्हते.
ड. शेतकऱ्यांना आपल्या कुटुंबाचे पालन पोषण करणे अशक्य झाले.
वरीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे ?
ब्रिटीशांच्या अर्थनीतीमुळे शेतीवरील ताण कसा वाढला ?
अ. भारतीय कुटिरोद्योगातून लक्षावधी कारागीर बेकार झाले.
ब. शेतीतून आवश्यक तेवढे उत्पादन होत नव्हते.
क. शेतकऱ्यांना शेती करणे परवडत नव्हते.
ड. शेतकऱ्यांना आपल्या कुटुंबाचे पालन पोषण करणे अशक्य झाले.
वरीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे ?
How did the British economic policy increase the strain on Indian agriculture?
a. Skilled artisans were thrown out of the small scale industry.
b. Agricultural production was not sufficient.
c. Agriculture was not profitable for the peasants.
d. It was not possible for the agriculturists to take care of their families.
Which of the statements given above is/are correct?
योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) (अ फक्त) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• वि-औद्योगिकीकरण आणि शेतीवरील वाढता भार:
• ब्रिटिशांच्या एकतर्फी खुल्या व्यापार धोरणामुळे मँचेस्टर व लँकेशायरच्या यंत्रनिर्मित स्वस्त मालाने भारतीय बाजारपेठ व्यापली.
• यामुळे भारतातील पारंपरिक हातमाग, कापड उद्योग व ग्रामीण कुटीरोद्योग पूर्णपणे उद्ध्वस्त झाले.
• लक्षावधी कुशल कारागीर, विणकर आणि हस्तकला कामगार बेरोजगार झाले आणि त्यांच्यासाठी पर्यायी आधुनिक उद्योग अस्तित्वात नव्हते.
• परिणामी, या सर्व बेकार झालेल्या कारागिरांना उपजीविकेसाठी शेतीकडे वळावे लागले, ज्यामुळे शेतीवर अवलंबून असणाऱ्या लोकसंख्येचा ताण प्रचंड वाढला आणि शेतीत प्रच्छन्न बेरोजगारी निर्माण झाली.
• महत्त्वाची टीप: ब्रिटिश धोरणांमुळे ग्रामीण कुटिरोद्योग नष्ट होऊन लक्षावधी कारागीर बेकार झाले व शेतीवर भार वाढला.
The correct answer is Option C (a only).
Key Points:
• De-industrialization and Pressure on Agriculture:
• British colonial economic policy imposed one-way free trade, flooding Indian markets with cheap machine-made goods from Manchester and Lancashire.
• Heavy import duties on Indian goods in Britain destroyed India's traditional handicrafts, weavers, and village cottage industries.
• Millions of displaced artisans, weavers, and craftsmen lost their livelihood with no alternative modern industrial employment.
• Consequently, these millions of unemployed urban and rural artisans were forced to migrate back to villages and depend solely on land as agricultural labourers and sharecroppers.
• This 'one-way de-industrialization' dramatically increased overcrowding, disguised unemployment, and unbearable population strain on Indian agriculture.
• Key Takeaway: The ruin of Indian cottage industries and artisans under British policies directly forced millions to fall back on agriculture.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'ब्रिटिश सत्ता विस्तार, महसूल पद्धती व १८५७ चा राष्ट्रीय उठाव' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
ब्रिटिश सत्ता विस्तार, महसूल पद्धती व प्रशासकीय कायदे: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
प्लासी १७५७ व बक्सर १७६४ लढाई, कायमधारा (कॉर्नवॉलिस १७९३), रयतवारी (मन्रो १८२०), महालवारी पद्धत, तैनाती फौज (वेलस्ली १७९...
१८५७ चा राष्ट्रीय उठाव आणि महाराष्ट्रातील घडामोडी: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
उठावाची राजकीय, सामाजिक व लष्करी कारणे (एनफिल्ड काडतुसे), मंगल पांडे (बराकपूर), बहादुर शाह, झाशीची राणी लक्ष्मीबाई, तात्...
ब्रिटिशकालीन शिक्षण आयोग, वृत्तपत्र कायदे व प्रशासकीय सुधारणा: संपूर्ण अभ्यास नोट्स
मेकॉले मिनिट्स १८३५ (झिरपता सिद्धांत), वूड्स डिस्पॅच १८५४ (शिक्षणाचा मॅग्ना कार्टा), हंटर कमिशन १८८२ (फुले-रमाबाई साक्ष)...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
ब्रिटनची महाराणी व्हिक्टोरिया हिने 1 नोव्हे 1858 मध्ये जाहीर...
इंग्रजी राजवट ही एक प्रकारे वरदान आहे असे मवाळवादी नेत्यांना...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P1 2012 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 इतिहास (History) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :