📅MPSC Rajyaseva Mains P2 2020 PaperGoogle वर फॉलो करा

पर्यावरण संरक्षण अधिनियम 1986 मधील 'सार्वजनिक विश्वस्त/विश्वासाचा सिद्धांत' खालीलपैकी कोणत्या तत्वावर अवलंबून आहे ?

Doctrine of 'Public Trust' included in the Environment Protection Act, 1986 rest on which of the following Principle ?
पर्याय (Options):
a
पर्यावरणाच्या बाबतीत शिक्षण.
Education in Environment matters.
b
संसाधनाच्या वापराची पद्धत.
Pattern of Consumption of Resources.
c
हरितगृह परिणाम.
'Green House' Effect.
d
हवा, पाणी आणि जंगले ही संसाधने जनतेसाठी महत्वाची आहेत, ज्यांची खाजगी मालकी नसावी.
Resources like air, water and forests have great importance to the people which should not be permitted to use for Private ownership.
✓ योग्य उत्तर
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय d
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (हवा, पाणी आणि जंगले ही संसाधने जनतेसाठी महत्वाची आहेत, ज्यांची खाजगी मालकी नसावी.) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• पर्यावरण कायद्यातील 'सार्वजनिक विश्वस्त सिद्धांत' (Public Trust Doctrine):
• संकल्पना: सार्वजनिक विश्वस्त सिद्धांत सांगतो की हवा, पाणी, जंगले आणि समुद्र यांसारखी नैसर्गिक साधनसंपत्ती ही संपूर्ण जनतेच्या सार्वजनिक वापरासाठी आहे आणि राज्य सरकार या संसाधनांचे केवळ एक 'विश्वस्त' (Trustee) म्हणून रक्षण करते.
• न्यायविक्रमी भूमिका: सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्णयानुसार ही संसाधने जनतेच्या आरोग्याशी व हक्काेशी जोडलेली असून त्यांच्यावर खाजगी मालकी किंवा व्यावसायिक हक्क प्रस्थापित करण्यास परवानगी दिली जाऊ नये.
• त्यानुसार पर्याय (४) हे योग्य उत्तर आहे.
• महत्त्वाची टीप: सार्वजनिक विश्वस्त सिद्धान्तानुसार हवा, पाणी व जंगले ही सार्वजनिक संपत्ती असून त्यांची खाजगी मालकी असू नये.

The correct answer is Option D (Resources like air, water and forests have great importance to the people which should not be permitted to use for Private ownership.).

Key Points:
• Doctrine of Public Trust in Environmental Jurisprudence:
• Core Concept: The Public Trust Doctrine asserts that certain natural and common resources—such as air, water, sea, and forests—are preserved for public use, and that the State acts as a trustee for these resources for the benefit of the general public.
• Judicial Application: Supreme Court landmark rulings (such as *M.C. Mehta v. Kamal Nath*) incorporated this doctrine into Indian environmental law, establishing that natural bounty is of vital importance to the public and should not be permitted to be converted into private ownership or commercialized exclusively.
• Therefore, Option 4 accurately captures the foundational principle of the Public Trust Doctrine.
• Key Takeaway: The Public Trust Doctrine dictates that vital natural resources like air, water, and forests belong to the public and cannot be subject to exclusive private ownership.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'भारतीय न्यायव्यवस्था: सर्वोच्च न्यायालय, उच्च न्यायालये व दुय्यम न्यायालये (Indian Judiciary)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

सर्वोच्च न्यायालय (Supreme Court - कलम १२४ ते १४७): रचना, कॉलेजियम पद्धत, अधिकारक्षेत्रे व न्यायालयीन पुनर्विलोकन

भारताने अमेरिकेप्रमाणे दुहेरी न्यायालयीन व्यवस्था (Dual Judiciary) न स्वीकारता 'एकात्मिक व स्वतंत्र न्यायव्यवस्था' (Inte...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

उच्च न्यायालये (कलम २१४ ते २३१) व दुय्यम न्यायालये: मुंबई उच्च न्यायालय, रिट अधिकार (कलम २२६), लोकअदालत व NGT

भारतात उच्च न्यायालयांची स्थापना १८६१ च्या 'इंडियन हायकोर्ट्स ॲक्ट' अन्वये १८६२ मध्ये सर्वप्रथम कलकत्ता, बॉम्बे (मुंबई)...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

सर्वोच्च न्यायालयाचे ऐतिहासिक घटनात्मक खटले (Landmark SC Judgments): केशवानंद भारती, मिनर्व्हा मिल्स, पुट्टास्वामी व २०२६ पर्यंतचे निकाल

भारतीय राज्यघटनेच्या इतिहासातील सर्व अत्यंत महत्त्वाचे खटले (Landmark Constitutional Cases): शंकरी प्रसाद ते केशवानंद भा...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2020 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔