#56📅 MPSC Group B Mains 2021 - Paper 2 (PSI)(2021) +1 गुण

खालील विधाने विचारात घ्या.
विधान I : आर्थिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक अधिकार हे मानवी हक्कांची दुसरी पिढी असल्याचे म्हटले जाते.
विधान II : मानवी हक्कांच्या तिसऱ्या पिढीला 'निवडीचे स्वातंत्र्य' असे म्हणतात.

Consider the following statements.
Statement I: Economic, Social and Cultural rights are said to be second generation of human rights.
Statement II: Third generation of human rights are also called 'The Freedom of Choice'.

पर्याय (Options):

विधान I बरोबर आहे, II चूक

Statement I is correct, II incorrect

✓ योग्य उत्तर

विधान II बरोबर आहे, I चूक

Statement II is correct, I incorrect

दोन्ही विधाने बरोबर आहेत

Both the statements are correct

दोन्ही विधाने चूक आहेत

Both the statements are incorrect

✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय a

📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (विधान I बरोबर आहे, II चूक) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• कारेल वासाक यांचे मानवी हक्कांच्या तीन पिढ्यांचे वर्गीकरण:
• विधान I बरोबर आहे: कारेल वासाक (Karel Vasak) यांनी १९७९ मध्ये मांडलेल्या सिद्धांतानुसार:
• पहिली पिढी: नागरी आणि राजकीय हक्क (स्वातंत्र्य).
• दुसरी पिढी: आर्थिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक हक्क (समता - उदा. शिक्षण, आरोग्य, रोजगाराचा हक्क).
• विधान II चूक आहे: तिसऱ्या पिढीच्या मानवी हक्कांना 'एकता किंवा सामूहिक हक्क' (Solidarity/Collective Rights) म्हटले जाते, ज्यामध्ये विकास, शांतता आणि स्वच्छ पर्यावरणाचा समावेश होतो; त्यांना 'निवडीचे स्वातंत्र्य' म्हटले जात नाही.
• म्हणून विधान I बरोबर आहे व विधान II चूक आहे (पर्याय १).
• महत्त्वाची टीप: दुसऱ्या पिढीचे मानवी हक्क आर्थिक, सामाजिक व सांस्कृतिक आहेत; तिसऱ्या पिढीचे हक्क सामूहिक/एकतेचे हक्क म्हणून ओळखले जातात.

The correct answer is Option A (Statement I is correct, II incorrect).

Key Points:
• Karel Vasak's Three Generations of Human Rights:
• Statement I is CORRECT: Proposed by Czech-French jurist Karel Vasak in 1979:
• First generation: Civil and Political rights (Liberty / 'negative' rights).
• Second generation: Economic, Social, and Cultural rights (Equality / 'positive' rights, such as right to education, health, and employment).
• Statement II is INCORRECT: Third-generation human rights are known as 'Solidarity Rights', 'Collective Rights', or 'Group Rights' (Fraternity), encompassing rights to development, peace, a healthy environment, and common heritage—NOT 'The Freedom of Choice'.
• Therefore, Statement I is correct, and Statement II is incorrect (Option 1).
• Key Takeaway: Second-generation rights are economic, social, and cultural; third-generation rights are collective/solidarity rights.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स राज्यघटनेची निर्मिती, स्रोत, सरनामा व परिशिष्टे (Constitutional Framework & Features)

सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'राज्यघटनेची निर्मिती, स्रोत, सरनामा व परिशिष्टे (Constitutional Framework & Features)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

संविधान सभेची निर्मिती, कामकाज, मसुदा समिती व राज्यघटना स्वीकृती

भारतीय संविधान हे भारताच्या सार्वभौमत्वाचे आणि लोकशाहीचे सर्वोच्च प्रतीक आहे. स्वतंत्र भारतासाठी स्वतःची एक स्वतंत्र घटन...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

भारतीय राज्यघटनेचे आंतरराष्ट्रीय स्रोत व भारत सरकार कायदा १९३५

भारतीय राज्यघटना ही केवळ उसनवारी नसून जगातील सर्वोत्कृष्ट लोकशाही मूल्यांचे भारतीय परिस्थितीनुसार केलेले सुंदर 'तुलनात्म...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

भारतीय संविधानाचा सरनामा (Preamble): तत्त्वे, उद्दिष्टे, ४२ वी घटनादुरुस्ती व सर्वोच्च न्यायालयाचे ऐतिहासिक खटले

भारतीय संविधानाचा सरनामा (Preamble / प्रास्ताविका / उद्देशिका) म्हणजे राज्यघटनेचे ओळखपत्र (Identity Card of the Constitu...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

भारतीय राज्यघटनेतील सर्व १२ परिशिष्टे (Schedules १ ते १२): संपूर्ण विश्लेषण व महत्त्वाच्या घटनादुरुस्त्या

२६ जानेवारी १९५० रोजी मूळ राज्यघटनेत ८ परिशिष्टे (Schedules) होती. त्यानंतर विविध घटनादुरुस्त्यांद्वारे आणखी ४ परिशिष्टे...

वाचा➔

🔥 संपूर्ण तयारी८०% सवलत (फक्त ₹९९)

MPSC Group B / Rajyaseva संपूर्ण टेस्ट सिरीज २०२६ — सर्व पेपर्स व स्पष्टीकरण!

१००+ फुल-लेंथ सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक, मागील सर्व प्रश्नपत्रिका आणि सविस्तर स्पष्टीकरणासह.

🎯 टेस्ट सिरीज पहा (₹९९)➔📲 ॲप

←

मागील प्रश्न #55

मानवी हक्क कायद्याच्या कलम 31 अन्वये, प्रत्येक मानवी हक्क न्...

पुढील प्रश्न #57

खालीलपैकी भारतीय राज्यघटनेतील कोणते अनुच्छेद भारतामध्ये सर्व...

→

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Mains 2021 - Paper 2 (PSI) इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔ 2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔ 3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔ 4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔ 5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔ 6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔

📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)

सर्व पहा ➔

उत्तर पहा ➔ 2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔ 3

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड