घटनेच्या कलम 16 संदर्भात खालील विधाने तपासा आणि उत्तराचा योग्य पर्याय निवडा :
अ. पोटकलम 4-A चा 77 व्या घटनादुरुस्तीद्वारे समावेश केला गेला.
ब. पोटकलम 4-A हे पदोन्नतीमधील आरक्षणासंदर्भात आहे.
क. पोटकलम 4-A हे अनुसूचित जाती, अनुसूचित जमाती आणि इतर मागासवर्ग यांच्या हिताकरता, पदोन्नतीमधील आरक्षणासंदर्भात आहे.
घटनेच्या कलम 16 संदर्भात खालील विधाने तपासा आणि उत्तराचा योग्य पर्याय निवडा :
अ. पोटकलम 4-A चा 77 व्या घटनादुरुस्तीद्वारे समावेश केला गेला.
ब. पोटकलम 4-A हे पदोन्नतीमधील आरक्षणासंदर्भात आहे.
क. पोटकलम 4-A हे अनुसूचित जाती, अनुसूचित जमाती आणि इतर मागासवर्ग यांच्या हिताकरता, पदोन्नतीमधील आरक्षणासंदर्भात आहे.
Consider the following statements regarding Article 16 of the Constitution of India and choose the correct option:
a. Clause 4-A was inserted by the 77th Amendment.
b. Clause 4-A is about reservation in matters of promotion.
c. Clause 4-A is about reservation in promotion in favour of Scheduled Castes, Scheduled Tribes and Other Backward Classes.
योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (अ आणि ब बरोबर, तर क चूक आहे) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• 77 वी घटनादुरुस्ती कायदा, 1995: *इंद्रा साहनी खटल्यातील (1992)* पदोन्नतीतील आरक्षणावरील बंदीचा निकाल निष्प्रभ करण्यासाठी संसदेने 77 वी घटनादुरुस्ती करून संविधानाच्या कलम 16 मध्ये पोटकलम (4A) समाविष्ट केले.
• पदोन्नतीतील आरक्षण: कलम 16(4A) हे शासकीय सेवेतील पदांवर पदोन्नतीमध्ये आरक्षण (Reservation in matters of promotion) देण्याशी संबंधित आहे.
• केवळ अनुसूचित जाती व जमातींसाठी: संविधानातील तरतुदीनुसार हे पदोन्नतीतील आरक्षण केवळ अनुसूचित जाती (SC) आणि अनुसूचित जमाती (ST) यांच्यासाठीच लागू करण्यात आले आहे. यामध्ये इतर मागासवर्गीयांचा (OBC) समावेश केलेला नाही.
• पर्यायांचे विश्लेषण: विधान (अ) आणि (ब) बरोबर आहेत, परंतु इतर मागासवर्ग (OBC) शब्द जोडल्यामुळे विधान (क) चूक ठरते. त्यामुळे पर्याय (1) 'अ आणि ब बरोबर, तर क चूक आहे' हे अचूक उत्तर आहे.
• महत्त्वाची टीप: 77 व्या घटनादुरुस्तीने कलम 16(4A) जोडले गेले, ज्यामध्ये पदोन्नतीतील आरक्षण केवळ SC आणि ST साठी आहे, OBC साठी नाही.
The correct answer is Option A (a and b are correct, c is incorrect).
Key Points:
• 77th Amendment Act, 1995: Enacted to nullify the Supreme Court's ruling in the *Indra Sawhney case (1992)* regarding reservation in promotions. It inserted Clause (4A) into Article 16.
• Scope of Clause (4A): Article 16(4A) enables the State to make provisions for reservation in matters of promotion to any class or classes of posts in the services under the State.
• Beneficiaries Limited to SCs and STs: The explicit constitutional wording of Article 16(4A) applies *in favour of the Scheduled Castes and the Scheduled Tribes* only. It does not extend reservation in promotion to Other Backward Classes (OBCs).
• Verdict: Statements (a) and (b) are factually accurate, while (c) is false because it includes OBCs. Hence, option 1 is the correct choice.
• Key Takeaway: Article 16(4A), inserted by the 77th Amendment, provides promotion reservation exclusively for SCs and STs, not OBCs.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'आणीबाणी विषयक तरतुदी व महत्त्वपूर्ण घटनादुरुस्त्या (Emergency & Amendments)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
आणीबाणी विषयक तरतुदी (भाग १८, कलम ३५२ ते ३६०): राष्ट्रीय आणीबाणी, राष्ट्रपती राजवट व आर्थिक आणीबाणी
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग १८ (कलम ३५२ ते ३६०) मध्ये आणीबाणीच्या असाधारण तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. या तरतुदींचा मूळ उद्दे...
महत्त्वपूर्ण व ऐतिहासिक घटनादुरुस्त्या (१ ली ते १०६ वी): कलम ३६८ दुरुस्ती पद्धत, ४२ वी, ४४ वी, ७३ वी, ८६ वी, १०१ वी ते १०६ वी
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २० (कलम ३६८) मध्ये संविधानात सुधारणा करण्याचा अधिकार आणि त्याची कार्यपद्धती स्पष्ट करण्यात आली...
भारतीय राज्यघटना २०२६ चालू घडामोडी: प्रमुख घटनादुरुस्त्या, सर्वोच्च न्यायालय ऐतिहासिक निकाल, नवीन फौजदारी कायदे व पदस्थ
भारतीय राज्यघटना व कायदा चालू घडामोडी २०२६ (सप्टेंबर २०२६ पर्यंत अद्ययावत): अधिकृत घटनात्मक पदस्थ (राष्ट्रपती, CJI, CEC,...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
खाली दिलेली भारतीय राज्यघटनेची वैशिष्टये आणि त्यासमोर दिलेले...
घटनेमधे मूलभूत कर्तव्यांचा समावेश________च्या शिफारशीवरून कर...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2012 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?