#1📅 MPSC Rajyaseva Mains P4 2021 Official Question Paper(2021) +1 गुण

नीती आयोगाच्या संदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या :
(a) अध्यक्ष म्हणून भारताचे पंतप्रधान असतात.
(b) भारताचे राष्ट्रपती उपाध्यक्षांची निवड करतात.
(c) सर्व राज्यांच्या मुख्यमंत्र्यांचा समावेश गव्हर्निंग कौन्सिलमध्ये असतो.
वरीलपैकी कोणते/ती विधान/ने योग्य आहेत ?

Consider the following statements in the context of NITI Aayog :
(a) The Prime Minister of India is the Chairperson.
(b) Vice-Chairperson is appointed by the President of India.
(c) Governing Council comprises the Chief Ministers of all the States.
Which of the statements given above is/are correct?

पर्याय (Options):
a
फक्त (a) बरोबर आहे
Only (a) is correct
b
फक्त (b) बरोबर आहे
Only (b) is correct
c
(a) आणि (b) बरोबर आहेत
(a) and (b) are correct
d
(a) आणि (c) बरोबर आहेत
(a) and (c) are correct
✓ योग्य उत्तर
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय d
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) ((a) आणि (c) बरोबर आहेत) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• स्थापना व स्वरूप: नियोजन आयोगाच्या जागी १ जानेवारी २०१५ रोजी केंद्रीय मंत्रिमंडळाच्या ठरावाद्वारे नीती आयोगाची (NITI Aayog) स्थापना भारताचा सर्वोच्च धोरणात्मक थिंक-टँक म्हणून करण्यात आली.
• अध्यक्षपद: विधान (a) अगदी योग्य आहे; भारताचे पंतप्रधान हे नीती आयोगाचे पदसिद्ध अध्यक्ष असतात.
• उपाध्यक्षांची नियुक्ती: विधान (b) चुकीचे आहे; नीती आयोगाच्या उपाध्यक्षांची नियुक्ती भारताच्या राष्ट्रपतींद्वारे नव्हे, तर थेट पंतप्रधानांकडून केली जाते.
• गव्हर्निंग कौन्सिलची रचना: विधान (c) अगदी योग्य आहे; या नियामक परिषदेत सर्व राज्यांचे मुख्यमंत्री, केंद्रशासित प्रदेशांचे मुख्यमंत्री (विधानसभा असलेले) आणि इतर केंद्रशासित प्रदेशांचे नायब राज्यपाल यांचा समावेश असतो.
• महत्त्व: नीती आयोग हा सहकारी संघराज्य (Cooperative Federalism) बळकट करण्यावर भर देतो आणि विकासप्रक्रियेमध्ये खालून वर (Bottom-up Approach) कार्य करतो.
• महत्त्वाची टीप: नीती आयोगाचे पदसिद्ध अध्यक्ष पंतप्रधान असतात, तेच उपाध्यक्षांची नेमणूक करतात, तसेच नियामक परिषदेत सर्व राज्यांचे मुख्यमंत्री समाविष्ट असतात.

The correct answer is Option D ((a) and (c) are correct).

Key Points:
• Establishment & Mandate: NITI Aayog (National Institution for Transforming India) was formed via a Cabinet resolution on 1st January, 2015, replacing the historic 65-year-old Planning Commission to serve as the premier policy think-tank of the Government of India.
• Chairperson: Statement (a) is completely correct because the Prime Minister of India serves as the ex-officio Chairperson of NITI Aayog.
• Appointment of Vice-Chairperson: Statement (b) is incorrect because the Vice-Chairperson is appointed directly by the Prime Minister of India, not by the President of India.
• Governing Council Composition: Statement (c) is correct because the Governing Council includes the Chief Ministers of all States, Chief Ministers of Union Territories with Legislative Assemblies (Delhi, Puducherry, Jammu & Kashmir), and Lieutenant Governors of other Union Territories.
• Key Pillars: It emphasizes Cooperative Federalism and a bottom-up approach to national development priorities, departing from the centralized top-down approach of the Planning Commission.
• Key Takeaway: The Prime Minister chairs NITI Aayog and appoints its Vice-Chairperson, while the Governing Council comprises all State Chief Ministers and UT Lt. Governors.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'आर्थिक नियोजन, पंचवार्षिक योजना व नीती आयोग (Planning, 12 FYPs & NITI Aayog)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

भारतातील आर्थिक नियोजनाची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी (विश्वेश्वरय्या ते सर्वोदय योजना), नियोजन आयोग व NDC

भारतामध्ये स्वातंत्र्यपूर्व काळापासून आर्थिक नियोजनाची गरज प्रतिपादित करण्यात आली होती. सर मोक्षगुंडम विश्वेश्वरय्या यां...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

१ ली ते १२ वी पंचवार्षिक योजना (१९५१-२०१७): सर्व प्रतिमाने, उद्दिष्टे, यश-अपयश, योजना सुट्टी, रोलिंग प्लॅन व LPG सुधारणा

भारताने सोव्हिएत रशियाकडून (USSR) पंचवार्षिक योजनांची प्रेरणा घेऊन १९५१ ते २०१७ या काळात एकूण १२ पंचवार्षिक योजना, ३ वार...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

नीती आयोग (NITI Aayog): स्थापना, रचना, सहकारी संघराज्यवाद, बॉटम-अप दृष्टिकोन आणि प्रमुख निर्देशांक व अहवाल

भारत सरकारने ६५ वर्षे जुन्या नियोजन आयोगाच्या (Planning Commission) जागी १ जानेवारी २०१५ रोजी 'नीती आयोग' (NITI Aayog -...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2021 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔

📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)

सर्व पहा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔