खालील विधाने विचारात घ्या:
(a) कलम ३ अन्वये, संसद भूप्रदेश वेगळा करून एखाद्या राज्यातून नवीन राज्य निर्माण करू शकते.
(b) संसद राज्यांच्या सीमा आणि नावे बदलू शकते.
(c) नवीन राज्य निर्मितीचे विधेयक मांडण्यासाठी राष्ट्रपतींची पूर्वशिफारस आवश्यक असते.
(d) अशा विधेयकावर संबंधित राज्य विधानसभेचा सल्ला किंवा मत स्वीकारणे बंधनकारक असते.
वरीलपैकी कोणते/ती विधान/विधाने बरोबर आहे/आहेत?
खालील विधाने विचारात घ्या: (a) कलम ३ अन्वये, संसद भूप्रदेश वेगळा करून एखाद्या राज्यातून नवीन राज्य निर्माण करू शकते. (b) संसद राज्यांच्या सीमा आणि नावे बदलू शकते. (c) नवीन राज्य निर्मितीचे विधेयक मांडण्यासाठी राष्ट्रपतींची पूर्वशिफारस आवश्यक असते. (d) अशा विधेयकावर संबंधित राज्य विधानसभेचा सल्ला किंवा मत स्वीकारणे बंधनकारक असते. वरीलपैकी कोणते/ती विधान/विधाने बरोबर आहे/आहेत?
Consider the following statements: (a) Under article 3, Parliament can create a new state out of a state by separating territory. (b) Parliament can alter boundaries and names of states. (c) The Bill Seeking creation of new state requires prior recommendation of President. (d) It is obligatory to accept the advice or opinion of the state assembly concerned, on such bill. Which of the above statement/statements is/are correct?
(a) and (d)
(a), (b) and (d)
(a), (b) and (c)
All
योग्य उत्तर पर्याय C [(a), (b) आणि (c)] आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण (कलम ३ - नवीन राज्यांची निर्मिती व सीमाबदल):
१. विधाने (a) व (b) बरोबर आहेत: कलम ३ अन्वये संसदेला कायद्याद्वारे कोणत्याही राज्यापासून प्रदेश वेगळा करून नवीन राज्य निर्माण करण्याचा, राज्यांचे क्षेत्र वाढवण्याचा किंवा कमी करण्याचा, सीमा बदलण्याचा आणि नावे बदलण्याचा पूर्ण अधिकार आहे.
२. विधान (c) बरोबर आहे: कलम ३ च्या परंतुकानुसार (Proviso), असा कोणताही प्रस्ताव असणारे विधेयक संसदेच्या कोणत्याही सभागृहात राष्ट्रपतींच्या पूर्वशिफारशीशिवाय (Prior recommendation of President) मांडता येत नाही.
३. विधान (d) चुकीचे आहे: राष्ट्रपती संबंधित राज्याच्या विधिमंडळाकडे विशिष्ट मुदतीत मते जाणून घेण्यासाठी विधेयक पाठवतात; परंतु राज्य विधिमंडळाचे मत स्वीकारणे राष्ट्रपतींवर किंवा संसदेवर अजिबात बंधनकारक नसते (Not obligatory/binding). संसद ते मत स्वीकारू शकते किंवा फेटाळू शकते. यामुळे भारताला 'विनाशी राज्यांचा अविनाशी संघ' (Indestructible Union of Destructible States) म्हटले जाते.
The correct answer is Option C ((a), (b) and (c)).
Detailed Step-by-Step Analysis (Article 3 - Reorganization of States):
1. Statements (a) and (b) are Correct: Article 3 authorizes Parliament by law to form a new state by separation of territory from any state, unite two or more states or parts of states, increase or diminish the area of any state, and alter the boundaries or names of any existing state.
2. Statement (c) is Correct: A bill contemplating state reorganization can be introduced in either House of Parliament only on the prior recommendation of the President.
3. Statement (d) is Incorrect: The President refers the bill to the concerned state legislature to express its views within a specified period. However, the opinion or advice of the state assembly is purely consultative and NOT binding on either the President or Parliament. Parliament can proceed with the changes regardless of state concurrence.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'राज्यघटनेची निर्मिती, स्रोत, सरनामा व परिशिष्टे (Constitutional Framework & Features)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
संविधान सभेची निर्मिती, कामकाज, मसुदा समिती व राज्यघटना स्वीकृती
भारतीय संविधान हे भारताच्या सार्वभौमत्वाचे आणि लोकशाहीचे सर्वोच्च प्रतीक आहे. स्वतंत्र भारतासाठी स्वतःची एक स्वतंत्र घटन...
भारतीय राज्यघटनेचे आंतरराष्ट्रीय स्रोत व भारत सरकार कायदा १९३५
भारतीय राज्यघटना ही केवळ उसनवारी नसून जगातील सर्वोत्कृष्ट लोकशाही मूल्यांचे भारतीय परिस्थितीनुसार केलेले सुंदर 'तुलनात्म...
भारतीय संविधानाचा सरनामा (Preamble): तत्त्वे, उद्दिष्टे, ४२ वी घटनादुरुस्ती व सर्वोच्च न्यायालयाचे ऐतिहासिक खटले
भारतीय संविधानाचा सरनामा (Preamble / प्रास्ताविका / उद्देशिका) म्हणजे राज्यघटनेचे ओळखपत्र (Identity Card of the Constitu...
भारतीय राज्यघटनेतील सर्व १२ परिशिष्टे (Schedules १ ते १२): संपूर्ण विश्लेषण व महत्त्वाच्या घटनादुरुस्त्या
२६ जानेवारी १९५० रोजी मूळ राज्यघटनेत ८ परिशिष्टे (Schedules) होती. त्यानंतर विविध घटनादुरुस्त्यांद्वारे आणखी ४ परिशिष्टे...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
खालीलपैकी कोणी लोकमान्य टिळकांना 'भारतीय असंतोषाचे जनक' (Fat...
A, B, C, D आणि E या व्यक्ती बागेतील बाकांवर उत्तरेकडे तोंड क...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Group C Pre 2021 Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण पेपर ➔_______ विधेयकास संसदेच्या प्रत्येक सभागृहाने विशेष बहुमताने संमत करणे बंधनकारक असते.
74 व्या घटनादुरुस्ती संदर्भात खालीलपैकी कोणती विधाने बिनचूक आहेत?
अ. या घटनादुरुस्तीनुसार नगरपालिकांच्या निवडणूकी संबंधीच्या बाबींमध्ये न्यायालयांनी हस्तक्षेप करण्यास कायद्याने बंदी आहे.
ब. पश्चिम बंगालच्या दार्जिलिंग, गोरखा पहाडी परिषदेची कार्ये व अधिकार यांना या कायद्यामुळे बाधा पोहोचणार नाही.
क. मणिपुर पहाडी क्षेत्रातील जिल्हा परिषदांची कार्ये व अधिकार यांना या कायद्यामुळे बाधा पोहोचणार नाही.
'कॅबिनेट' ह्या संज्ञेचा राज्यघटनेच्या कोणत्या कलमामध्ये उल्लेख केलेला आढळतो?
भारतीय राज्यघटनेनुसार, पुढीलपैकी कोणते मूलभूत कर्तव्य नाही?
मूलभूत अधिकारातील खाजगीपणाचा अधिकार कोणत्या कलमामध्ये समाविष्ट करण्यात आला आहे?
आर्थिक न्यायाचे तत्व हे भारतीय राज्यघटनेच्या खालीलपैकी कोणत्या दोन्ही भागात समाविष्ट केलेले आहे?
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔फाईव्ह आईज, या युतीमध्ये खालीलपैकी कोणत्या देशांचा समावेश होतो ?
(a) अमेरिका
(b) ब्रिटन
(c) न्युझीलंड
(d) ऑस्ट्रेलिया
(e) फ्रान्स
(f) जर्मनी
एम.एस. स्वामीनाथन यांच्याविषयी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ते तमिळनाडु येथील रहिवासी होते.
(b) त्यांचे उच्च शिक्षण ऑक्सफर्ड विद्यापीठात झाले होते.
(c) ते कृषी विभागाचे शास्त्रज्ञ होते.
(d) ते काहीकाळ राज्यसभेचे सदस्य होते.
(e) त्यांना रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार मिळाला होता.
महिला आरक्षण विधेयक 2023, संदर्भात खाली दिलेली विधाने विचारात घ्या.
(a) नारीशक्ती वंदन अधिनियम हे घटनात्मक विधेयक 2023 (एकशे अठ्ठावीसावे घटनादुरुस्ती विधेयक) म्हणून संसदेत सादर करण्यात आले.
(b) पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 10 सप्टेंबर 2023 रोजी हे महिला आरक्षण विधेयक लोकसभेत सादर केले.
(c) या कायद्याद्वारे लोकसभा आणि राज्य विधानसभेच्या 30% जागा महिलांना देण्यात येणार आहेत.
(d) नव्या संसद भवनातील हे पहिलेच विधेयक आहे.
वरीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.
मुख्यमंत्री सौर कृषी वाहिनी योजनेसंदर्भात पुढीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ही योजना जून, 2017 मध्ये देवेंद्र फडणवीस मुख्यमंत्री असताना सुरू केली होती.
(b) या योजनेचा मुख्य हेतु हा शेतकऱ्यांना कृषी फीडरच्या माध्यमातून वीज पुरवठा उपलब्ध करून देणे, हा आहे.
(c) या योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांना प्रति एकर ₹ 50,000 भाडे देण्याचा निर्णय सरकारने घेतला.
(d) 33 केव्ही उपकेंद्रापासून 10 कि.मी. पर्यंतच्या सरकारी जमिनीवर सोलार पॅनल उभारले जातात.
खालीलपैकी योग्य जोड्या जुळवा :
(a) डॉ. नितीन करमाळकर समिती - (i) महाराष्ट्रामध्ये राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 च्या अंमलबजावणीसाठी
(b) नितीन करीर समिती - (ii) महाराष्ट्र भुषण पुरस्कार वितरणावेळी झालेल्या दुर्घटनेच्या चौकशी संबंधी
(c) सुनिल पवार समिती - (iii) कांद्याचे दर का कोसळतात, याचा अभ्यास करण्यासाठी
(d) डॉ. के. कस्तुरीरंगन समिती - (iv) राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 नुसार पुर्वप्राथमिक ते पदवीपर्यंतचा अभ्यासक्रम तयार करण्यासाठी
अलीकडेच ओडिशाच्या मुख्यमंत्र्यांनी, मुख्यमंत्री संपुर्ण पुष्टी योजना सुरू केली आहे. या योजनेचे/ची प्राथमिक उद्दिष्ट/ष्टे कोणती ?