#13📅 MPSC Group B Mains 2018 - Paper 2 (STI)(2018) +1 गुण

खालील विधाने विचारात घ्या :
अ. 'अल्पसंख्याक' या शब्दाची भारतीय राज्यघटनेत व्याख्या दिलेली आहे.
ब. धार्मिक अल्पसंख्याक तसेच भाषिक अल्पसंख्याक दोघांनाही राज्यघटना अनुच्छेद 29 अन्वये संरक्षण लाभले आहे.
क. भाषा जतन करणे यामध्ये भाषेच्या संरक्षणासाठी आंदोलन करणे याचाही समावेश होतो.
ड. भाषेचे जतन केले जाईल असे आश्वासन देणे हे लोक प्रतिनिधी कायदा, 1951 अनुसार भ्रष्ट आचरण होत नाही.
वरीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहे ?

Consider the following statements:
a. The term 'minority' has been defined in the Constitution of India.
b. Article 29 grants protection to both religious minorities as well as linguistic minorities.
c. Right to conserve the language includes the right to agitate for the protection of the language.
d. The political promises made for the conservation of the language does not amount to corrupt practice under the Representation of the People Act, 1951.
Which of the above statements are true?

पर्याय (Options):
a
फक्त अ, ब आणि क
Only a, b and c
b
फक्त ब, क आणि ड
Only b, c and d
✓ योग्य उत्तर
c
फक्त अ, ब आणि ड
Only a, b and d
d
फक्त अ, क आणि ड
Only a, c and d
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (फक्त ब, क आणि ड) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• अनुच्छेद २९ आणि अल्पसंख्याक हक्कांचे विश्लेषण:
• विधान 'अ' चूक आहे: भारतीय राज्यघटनेत 'अल्पसंख्याक' या शब्दाची कोणतीही व्याख्या दिलेली नाही.
• विधान 'ब' बरोबर आहे: अनुच्छेद २९ अंतर्गत भाषिक आणि धार्मिक दोन्ही घटकांना आपली भाषा, लिपी व संस्कृती जपण्याचा अधिकार मिळतो.
• विधान 'क' बरोबर आहे: सर्वोच्च न्यायालयाने (जगदेव सिंग सिद्धांत खटला, १९६५) स्पष्ट केले आहे की भाषा संवर्धनाच्या हक्कात भाषेच्या रक्षणासाठी आंदोलन करण्याचा अधिकार समाविष्ट आहे.
• विधान 'ड' बरोबर आहे: सर्वोच्च न्यायालयानुसार भाषेच्या रक्षणासाठी निवडणुकीत राजकीय आश्वासन देणे हे लोकप्रतिनिधी कायदा, १९५१ च्या कलम १२३ अंतर्गत 'भ्रष्ट आचरण' (corrupt practice) ठरत नाही.
• म्हणून विधाने 'फक्त ब, क आणि ड' सत्य आहेत.
• महत्त्वाची टीप: घटनेत 'अल्पसंख्याक' व्याख्या नाही; कलम २९ भाषेच्या संरक्षणासाठी आंदोलनाचा हक्क देते आणि हे भ्रष्ट आचरण मानले जात नाही.

The correct answer is Option B (Only b, c and d).

Key Points:
• Constitutional analysis of Minority Rights under Article 29:
• Statement a is FALSE: The term 'minority' is nowhere defined in the Constitution of India.
• Statement b is TRUE: Article 29 provides protection to any section of citizens having a distinct language, script, or culture, covering both religious and linguistic minorities.
• Statement c is TRUE: In Jagdev Singh Sidhanti v. Pratap Singh Daulta (1965), the Supreme Court ruled that the right to conserve language includes the right to agitate for the protection of that language.
• Statement d is TRUE: The Supreme Court also held that political agitation or election promises regarding language conservation under Article 29(1) do not constitute a corrupt practice under Section 123 of the Representation of the People Act, 1951.
• Thus, statements b, c, and d are true.
• Key Takeaway: The Constitution does not define 'minority'; Article 29 covers language agitation and such political promises are not corrupt practices.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'भारतीय न्यायव्यवस्था: सर्वोच्च न्यायालय, उच्च न्यायालये व दुय्यम न्यायालये (Indian Judiciary)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

सर्वोच्च न्यायालय (Supreme Court - कलम १२४ ते १४७): रचना, कॉलेजियम पद्धत, अधिकारक्षेत्रे व न्यायालयीन पुनर्विलोकन

भारताने अमेरिकेप्रमाणे दुहेरी न्यायालयीन व्यवस्था (Dual Judiciary) न स्वीकारता 'एकात्मिक व स्वतंत्र न्यायव्यवस्था' (Inte...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

उच्च न्यायालये (कलम २१४ ते २३१) व दुय्यम न्यायालये: मुंबई उच्च न्यायालय, रिट अधिकार (कलम २२६), लोकअदालत व NGT

भारतात उच्च न्यायालयांची स्थापना १८६१ च्या 'इंडियन हायकोर्ट्स ॲक्ट' अन्वये १८६२ मध्ये सर्वप्रथम कलकत्ता, बॉम्बे (मुंबई)...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

सर्वोच्च न्यायालयाचे ऐतिहासिक घटनात्मक खटले (Landmark SC Judgments): केशवानंद भारती, मिनर्व्हा मिल्स, पुट्टास्वामी व २०२६ पर्यंतचे निकाल

भारतीय राज्यघटनेच्या इतिहासातील सर्व अत्यंत महत्त्वाचे खटले (Landmark Constitutional Cases): शंकरी प्रसाद ते केशवानंद भा...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Mains 2018 - Paper 2 (STI) इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔

📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)

सर्व पहा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔