#119📅 MPSC Rajyaseva Mains P2 2018 Official Question Paper(2018) +1 गुण

केंद्रीय लोकसेवा आयोगाच्या बाबतीत अचूक उत्तरे निवडा.
(a) केंद्रीय लोकसेवा आयोगाचा सदस्य पद सोडल्यानंतर राज्य लोकसेवा आयोगाच्या किंवा केंद्रीय लोकसेवा आयोगाच्या अध्यक्षपदासाठी पात्र असतो.
(b) केंद्रीय लोकसेवा आयोगाचे माजी अध्यक्ष ए.आर. किडवई यांची बिहारच्या राज्यपालपदी नियुक्ती 1979 मध्ये सर्वोच्च न्यायालयाने ग्राह्य धरली.
(c) अनुपस्थितीमुळे किंवा इतर काही कारणांमुळे अध्यक्ष कामे करण्यास अक्षम असतो तेव्हा राष्ट्रपती UPSC च्या एका सदस्याला हंगामी अध्यक्ष म्हणून नियुक्त करू शकतो.
(d) UPSC ने निवड केल्याने उमेदवाराचा त्या पदावर अधिकार निर्माण होतो.
पर्यायी उत्तरे :

Choose the correct options regarding Union Public Service Commission (UPSC):
(a) On ceasing to hold office a member of UPSC is eligible for appointment as the chairman of UPSC or State Public Service Commission.
(b) In 1979, the Supreme Court upheld the validity of appointment of A.R. Kidwai, a former chairman of UPSC as the governor of Bihar State.
(c) The President can appoint one of the members of the UPSC as an acting chairman, when the chairman is unable to perform his functions due to absence or some other reasons.
(d) The candidate who selected by UPSC confer right to the post.
Answer options:

पर्याय (Options):
a
(a) आणि (d)
(a) and (d)
b
(b) आणि (c)
(b) and (c)
c
(a), (b) आणि (c)
(a), (b) and (c)
✓ योग्य उत्तर
d
वरील सर्व
All of the above
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) ((a), (b) आणि (c)) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• केंद्रीय लोकसेवा आयोग (UPSC) घटनात्मक तरतुदी (कलम ३१६ ते ३२०):
• विधान (a) बरोबर आहे: कलम ३१९(b) नुसार, UPSC चा निवृत्त सदस्य हा UPSC च्या अध्यक्षपदी किंवा कोणत्याही राज्य लोकसेवा आयोगाच्या अध्यक्षपदी नियुक्त होण्यास पात्र असतो.
• विधान (b) बरोबर आहे: हरगोविंद पंत वि. डॉ. रघुकुल टिळक (१९७९) खटल्यात सर्वोच्च न्यायालयाने निकाल दिला की राज्यपालाचे पद हे स्वतंत्र घटनात्मक पद आहे, ते 'सरकारी नोकरी' नाही; त्यामुळे UPSC चे माजी अध्यक्ष डॉ. ए. आर. किडवई यांची बिहारच्या राज्यपालपदी झालेली नियुक्ती पूर्णपणे वैध ठरवण्यात आली.
• विधान (c) बरोबर आहे: कलम ३१६(१A) अन्वये अध्यक्ष अनुपस्थित असताना राष्ट्रपती आयोगाच्या कोणत्याही सदस्याची 'हंगामी अध्यक्ष' म्हणून नियुक्ती करू शकतात.
• विधान (d) चुकीचे आहे: UPSC च्या निवड यादीत नाव आल्यामुळे उमेदवाराला पदावर नियुक्तीचा अधिकार (Right) प्राप्त होत नाही; नियुक्ती करण्याचा अंतिम अधिकार शासनाचा असतो.
• म्हणून (a), (b) आणि (c) ही विधाने अचूक आहेत.
• महत्त्वाची टीप: UPSC सदस्य अध्यक्षपदासाठी पात्र असतात; राष्ट्रपती हंगामी अध्यक्ष नेमतात; परंतु UPSC ने निवड केल्याने पदावर हक्क मिळत नाही.

The correct answer is Option C ((a), (b) and (c)).

Key Points:
• Provisions Relating to UPSC (Articles 316, 319, and 320):
• Statement (a) is CORRECT: Under Article 319(b), a member of UPSC is eligible for appointment as Chairman of UPSC or Chairman of a State PSC, but not for any other employment under the Government of India or a State.
• Statement (b) is CORRECT: In Hargovind Pant v. Dr. Raghukul Tilak (1979), the Supreme Court ruled that the office of Governor is a constitutional office and not an 'employment under the government'. This validated the appointment of former UPSC Chairman Dr. A.R. Kidwai as Governor of Bihar.
• Statement (c) is CORRECT: Under Article 316(1A) (inserted by the 15th Amendment, 1963), the President may appoint an acting Chairman from amongst the members of the Commission.
• Statement (d) is INCORRECT: Selection/recommendation by UPSC confers no absolute legal right to appointment on the candidate (State of Haryana v. Subash Chander Marwaha). The government is the ultimate appointing authority.
• Key Takeaway: UPSC members can become UPSC/SPSC chairs (Art 319); acting chairs are named by the President (Art 316(1A)); UPSC selection confers no right to a post.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'घटनात्मक संस्था व आयोग (Constitutional Bodies: ECI, UPSC, MPSC, Finance Commission & CAG)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

केंद्रीय निवडणूक आयोग (कलम ३२४), UPSC व MPSC (कलम ३१५ ते ३२३) आणि केंद्रीय वित्त आयोग (कलम २८०): रचना व कार्ये

ज्या संस्थांची व आयोगांची तरतूद भारतीय राज्यघटनेच्या मूळ कलमांमध्ये स्पष्टपणे नमूद केलेली असते, त्यांना 'घटनात्मक संस्था...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

भारताचे नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG - कलम १४८), महान्यायवादी (कलम ७६), महाधिवक्ता (कलम १६५) व राष्ट्रीय आयोग (NCSC - कलम ३३८, NCST - कलम ३३८A, NCBC - कलम ३३८B)

भारताचे नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG) हे देशाच्या संपूर्ण वित्तीय व्यवस्थेचे (केंद्र व राज्य पातळीवर) सर्वोच्च नियंत्र...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 20 मि. वाचन

निवडणूक कायदे व मतदारसंघ परिसीमन: RPA १९५० व १९५१ कायदे, परिसीमन आयोग, NOTA व निवडणूक सुधारणा

भारतातील निवडणूक कायद्यांचे संपूर्ण विश्लेषण: लोकप्रतिनिधित्व कायदा १९५० (RPA 1950), लोकप्रतिनिधित्व कायदा १९५१ (RPA 195...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 20 मि. वाचन

केंद्र-राज्य वित्तीय संबंध व निधी: वित्त आयोग (कलम २८०), GST परिषद (कलम २७९A), संचित, सार्वजनिक व आकस्मिकता निधी

केंद्र-राज्य वित्तीय संघराज्य रचनेचे सखोल विश्लेषण: कलम २८० केंद्रीय वित्त आयोग (१५ वा व १६ वा वित्त आयोग), कलम २७९A GST...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2018 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔