📅MPSC Rajyaseva Mains P1 2013 PaperGoogle वर फॉलो करा

जसे कार्बन डाय ऑक्साईड चे आकाशातील प्रमाण वाढते उष्णता वाढते व त्यामुळे
(a) वातावरणीय पट्टे विषुववृत्ता (इक्वेटर) पासून धृवाकडे सरकतील व वृक्षवल्लीही विषुववृत्तापासून दूर जातील.
(b) कीड, किडे उष्ण वातावरणात अधिक वाढतील. तद्वतच रोगराईही वाढेल.
आता सांगा काय शक्य आहे.

As the carbon dioxide content increases in the atmosphere the temperature would increase and as a result:
(a) the climatic belts will shift from equator towards pole, the vegetation would also shift away from the equator.
(b) insects and pests will increase in the warmer climate conditions. Thus pathogenic diseases will multiply.
State what is possible

पर्याय (Options):
a
केवळ (a)
Only (a)
b
केवळ (b)
Only (b)
c
(a) आणि (b)
Both (a) and (b)
✓ योग्य उत्तर
d
न (a) न (b)
Neither (a) or (b)
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) ((a) आणि (b)) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• तापमानवाढीचे पर्यावरणावर व परिसंस्थेवर होणारे परिणाम:
• हवामान पट्ट्यांचे ध्रुवांकडे सरकणे: वातावरणात CO₂ वाढल्याने तापमान वाढते, ज्यामुळे उष्ण हवामानाचे पट्टे विषुववृत्ताकडून ध्रुवांकडे सरकतात. परिणामी वनस्पती आणि जंगलांचे नैसर्गिक अधिवासही उच्च अक्षांशांकडे स्थलांतरित होतात.
• कीटक आणि रोगांचा प्रादुर्भाव: उष्ण आणि दमट हवामानामुळे शेतीवरील किडींची आणि कीटकांची (उदा. डास, माश्या) पैदास वेगाने वाढते.
• यामुळे मलेरिया, डेंग्यू यांसारख्या संसर्गजन्य रोगांचा प्रसार नवीन प्रदेशांत होऊन मानवी व कृषी आरोग्याला धोका निर्माण होतो.
• त्यामुळे विधाने (a) आणि (b) ही दोन्ही विधाने पर्यावरणशास्त्राच्या दृष्टीने पूर्णपणे शक्य आणि सत्य आहेत.
• महत्त्वाची टीप: CO₂ मुळे तापमान वाढल्यास हवामान पट्टे ध्रुवांकडे सरकतात आणि कीटक व रोगराईचे प्रमाण वाढते.

The correct answer is Option C (Both (a) and (b)).

Key Points:
• Climate Change Impacts on Ecosystems and Biomes:
• Poleward Shifting of Biomes: Rising atmospheric CO₂ traps heat, expanding the tropical and subtropical thermal belts polewards. Consequently, natural vegetation and ecological zones migrate towards higher latitudes and higher altitudes.
• Proliferation of Pests and Vectors: Warmer global temperatures accelerate the metabolic rates, reproduction cycles, and geographical range of agricultural pests, insects, and vector organisms (e.g., mosquitoes).
• This leads to greater crop damage and the geographical expansion of infectious and vector-borne pathogenic diseases (malaria, dengue, encephalitis) into historically temperate regions.
• Therefore, both statements (a) and (b) represent well-documented scientific consequences of global warming.
• Key Takeaway: CO₂-induced warming shifts climatic belts poleward and multiplies pest populations and pathogenic diseases.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'पोषण, जीवनसत्त्वे, मानवी रोग, लसीकरण व आरोग्यशास्त्र (Nutrition, Vitamins & Human Diseases)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

पोषणशास्त्र: कर्बोदके, प्रथिने, मेद, जीवनसत्त्वे (Vitamins A, B, C, D, E, K), खनिजे व अभावजन्य आजार (Nutrition)

पोषणशास्त्र: कर्बोदके, प्रथिने, मेद, जीवनसत्त्वे (Vitamins A, B, C, D, E, K), खनिजे व अभावजन्य आजार (Nutrition) या घटकाम...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

मानवी संसर्गजन्य व असंसर्गजन्य रोग: जीवाणू, विषाणू, आदिजीव, बुरशीजन्य रोग, निदान चाचण्या व लस (Human Diseases)

मानवी संसर्गजन्य व असंसर्गजन्य रोग: जीवाणू, विषाणू, आदिजीव, बुरशीजन्य रोग, निदान चाचण्या व लस (Human Diseases) या घटकामध...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 15 मि. वाचन

सूक्ष्मजीवशास्त्र व रोगप्रतिकारशक्ती: जिवाणू, विषाणू, कवक, जन्मजात व उपार्जित प्रतिकारशक्ती, प्रतिपिंडे व अँटीबायोटिक्स (Microbiology & Immunity)

सूक्ष्मजीव वर्गीकरण, विषाणू रचना, जन्मजात व उपार्जित प्रतिकारशक्ती, प्रतिपिंडांचे प्रकार (IgG, IgA, IgM, IgE), सक्रिय-नि...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 15 मि. वाचन

राष्ट्रीय लसीकरण वेळापत्रक (UIP २०२६): BCG, OPV, Pentavalent, Rotavirus, MR, Td व विशेष लसी (National Immunization Schedule 2026)

आरोग्य मंत्रालयाचे २०२६ मधील अधिकृत लसीकरण वेळापत्रक, जन्म ते १६ वर्षांपर्यंतच्या लसी, गर्भवती महिलांसाठी Td लस आणि मिशन...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P1 2013 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔