७३ व्या घटनादुरुस्ती कायद्यानुसार, भारतीय संविधानाच्या अकराव्या अनुसूचीमध्ये किती कार्यात्मक बाबींची यादी देण्यात आली आहे?
योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (२९) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• संविधानाची ११ वी अनुसूची आणि २९ विषय: १९९२ च्या ७३ व्या घटनादुरुस्ती कायद्याने भारतीय संविधानात भाग ९ सोबतच नवीन 'अकरावी अनुसूची' (Eleventh Schedule) जोडली; या अनुसूचीमध्ये पंचायती राज संस्थांच्या अधिकारक्षेत्रात येणाऱ्या एकूण २९ कार्यात्मक बाबींची (29 Functional Items / Subjects) यादी देण्यात आली आहे.
• कलम २४३G चा संदर्भ: संविधानाच्या कलम २४३G नुसार राज्य विधिमंडळ कायद्याद्वारे पंचायतींना स्वराज्य संस्था म्हणून कार्य करण्यास सक्षम करण्यासाठी ११ व्या अनुसूचीतील या २९ विषयांच्या संदर्भात आर्थिक विकास आणि सामाजिक न्यायाच्या योजना तयार करण्याचे व त्या राबवण्याचे अधिकार बहाल करू शकते.
• २९ विषयांमधील प्रमुख बाबी: यामध्ये कृषी व कृषी विस्तार, जमीन सुधारणा व मृदसंधारण, लघु पाटबंधारे व जलव्यवस्थापन, पशुपालन व दुग्धव्यवसाय, मत्स्यव्यवसाय, सामाजिक वनीकरण व गौण वनोपज, लघुउद्योग व खादी ग्रामोद्योग, ग्रामीण गृहनिर्माण, पिण्याचे पाणी, रस्ते व दळणवळण, प्राथमिक व माध्यमिक शिक्षण, आरोग्य व स्वच्छता, महिला व बालविकास, समाजकल्याण आणि सार्वजनिक वितरण व्यवस्था (PDS) यांचा समावेश होतो.
• इतर पर्यायांचे विश्लेषण: ७४ व्या घटनादुरुस्तीने (१९९२) जोडलेल्या १२ व्या अनुसूचीमध्ये (कलम २४३W अंतर्गत) शहरी स्थानिक स्वराज्य संस्थांसाठी (नगरपालिकांसाठी) १८ कार्यात्मक विषयांची यादी देण्यात आली आहे.
• महत्त्वाची टीप: ७३ व्या घटनादुरुस्ती कायद्यानुसार भारतीय संविधानाच्या अकराव्या अनुसूचीमध्ये (कलम २४३G) पंचायती राज संस्थांसाठी एकूण २९ कार्यात्मक विषय समाविष्ट आहेत (तर १२ व्या अनुसूचीत नगरपालिकांसाठी १८ विषय आहेत).
The correct answer is Option B (29).
Key Points:
• Eleventh Schedule & 29 Functional Items: Added by the 73rd Constitutional Amendment Act, 1992 (effective 24 April 1993), the Eleventh Schedule of the Constitution of India enumerates 29 functional items (subjects) placed within the purview of Panchayati Raj Institutions (PRIs).
• Constitutional Linkage (Article 243G): Article 243G empowers State Legislatures to endow Panchayats with such powers and authority as may be necessary to enable them to function as institutions of self-government, including the preparation of plans and implementation of schemes for economic development and social justice with respect to the 29 matters listed in the Eleventh Schedule.
• Key Subjects Covered: The 29 items encompass Agriculture, Land improvement and soil conservation, Minor irrigation and watershed development, Animal husbandry and dairying, Fisheries, Minor forest produce, Small-scale and Khadi village industries, Rural housing, Drinking water, Roads, Rural electrification, Poverty alleviation programmes, Primary and secondary education, Health and sanitation, Women and child development, and the Public Distribution System (PDS).
• Distractor Analysis: 18 functional items belong to the Twelfth Schedule (Article 243W) added by the 74th Amendment Act for urban Municipalities.
• Key Takeaway: The Eleventh Schedule of the Indian Constitution (under Article 243G and the 73rd Amendment) contains 29 functional items for Panchayats.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'आणीबाणी विषयक तरतुदी व महत्त्वपूर्ण घटनादुरुस्त्या (Emergency & Amendments)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
आणीबाणी विषयक तरतुदी (भाग १८, कलम ३५२ ते ३६०): राष्ट्रीय आणीबाणी, राष्ट्रपती राजवट व आर्थिक आणीबाणी
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग १८ (कलम ३५२ ते ३६०) मध्ये आणीबाणीच्या असाधारण तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. या तरतुदींचा मूळ उद्दे...
महत्त्वपूर्ण व ऐतिहासिक घटनादुरुस्त्या (१ ली ते १०६ वी): कलम ३६८ दुरुस्ती पद्धत, ४२ वी, ४४ वी, ७३ वी, ८६ वी, १०१ वी ते १०६ वी
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २० (कलम ३६८) मध्ये संविधानात सुधारणा करण्याचा अधिकार आणि त्याची कार्यपद्धती स्पष्ट करण्यात आली...
भारतीय राज्यघटना २०२६ चालू घडामोडी: प्रमुख घटनादुरुस्त्या, सर्वोच्च न्यायालय ऐतिहासिक निकाल, नवीन फौजदारी कायदे व पदस्थ
भारतीय राज्यघटना व कायदा चालू घडामोडी २०२६ (सप्टेंबर २०२६ पर्यंत अद्ययावत): अधिकृत घटनात्मक पदस्थ (राष्ट्रपती, CJI, CEC,...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
२००५ मध्ये स्थापन केलेल्या दुसऱ्या प्रशासकीय सुधारणा आयोगाचे...
आदिवासी लोकसंख्येला सक्षम करण्यासाठी 'पंचायती राज तरतुदी (अन...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2023 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?
