📅MPSC Rajyaseva Mains P2 2023 PaperGoogle वर फॉलो करा

७३ व्या घटनादुरुस्ती कायद्यानुसार, भारतीय संविधानाच्या अकराव्या अनुसूचीमध्ये किती कार्यात्मक बाबींची यादी देण्यात आली आहे?

As per the 73rd Constitutional Amendment Act, how many functional items are listed in the Eleventh Schedule of the Constitution of India?
पर्याय (Options):
a
१८
18
b
२९
29
✓ योग्य उत्तर
c
२५
25
d
१२
12
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (२९) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• संविधानाची ११ वी अनुसूची आणि २९ विषय: १९९२ च्या ७३ व्या घटनादुरुस्ती कायद्याने भारतीय संविधानात भाग ९ सोबतच नवीन 'अकरावी अनुसूची' (Eleventh Schedule) जोडली; या अनुसूचीमध्ये पंचायती राज संस्थांच्या अधिकारक्षेत्रात येणाऱ्या एकूण २९ कार्यात्मक बाबींची (29 Functional Items / Subjects) यादी देण्यात आली आहे.
• कलम २४३G चा संदर्भ: संविधानाच्या कलम २४३G नुसार राज्य विधिमंडळ कायद्याद्वारे पंचायतींना स्वराज्य संस्था म्हणून कार्य करण्यास सक्षम करण्यासाठी ११ व्या अनुसूचीतील या २९ विषयांच्या संदर्भात आर्थिक विकास आणि सामाजिक न्यायाच्या योजना तयार करण्याचे व त्या राबवण्याचे अधिकार बहाल करू शकते.
• २९ विषयांमधील प्रमुख बाबी: यामध्ये कृषी व कृषी विस्तार, जमीन सुधारणा व मृदसंधारण, लघु पाटबंधारे व जलव्यवस्थापन, पशुपालन व दुग्धव्यवसाय, मत्स्यव्यवसाय, सामाजिक वनीकरण व गौण वनोपज, लघुउद्योग व खादी ग्रामोद्योग, ग्रामीण गृहनिर्माण, पिण्याचे पाणी, रस्ते व दळणवळण, प्राथमिक व माध्यमिक शिक्षण, आरोग्य व स्वच्छता, महिला व बालविकास, समाजकल्याण आणि सार्वजनिक वितरण व्यवस्था (PDS) यांचा समावेश होतो.
• इतर पर्यायांचे विश्लेषण: ७४ व्या घटनादुरुस्तीने (१९९२) जोडलेल्या १२ व्या अनुसूचीमध्ये (कलम २४३W अंतर्गत) शहरी स्थानिक स्वराज्य संस्थांसाठी (नगरपालिकांसाठी) १८ कार्यात्मक विषयांची यादी देण्यात आली आहे.
• महत्त्वाची टीप: ७३ व्या घटनादुरुस्ती कायद्यानुसार भारतीय संविधानाच्या अकराव्या अनुसूचीमध्ये (कलम २४३G) पंचायती राज संस्थांसाठी एकूण २९ कार्यात्मक विषय समाविष्ट आहेत (तर १२ व्या अनुसूचीत नगरपालिकांसाठी १८ विषय आहेत).

The correct answer is Option B (29).

Key Points:
• Eleventh Schedule & 29 Functional Items: Added by the 73rd Constitutional Amendment Act, 1992 (effective 24 April 1993), the Eleventh Schedule of the Constitution of India enumerates 29 functional items (subjects) placed within the purview of Panchayati Raj Institutions (PRIs).
• Constitutional Linkage (Article 243G): Article 243G empowers State Legislatures to endow Panchayats with such powers and authority as may be necessary to enable them to function as institutions of self-government, including the preparation of plans and implementation of schemes for economic development and social justice with respect to the 29 matters listed in the Eleventh Schedule.
• Key Subjects Covered: The 29 items encompass Agriculture, Land improvement and soil conservation, Minor irrigation and watershed development, Animal husbandry and dairying, Fisheries, Minor forest produce, Small-scale and Khadi village industries, Rural housing, Drinking water, Roads, Rural electrification, Poverty alleviation programmes, Primary and secondary education, Health and sanitation, Women and child development, and the Public Distribution System (PDS).
• Distractor Analysis: 18 functional items belong to the Twelfth Schedule (Article 243W) added by the 74th Amendment Act for urban Municipalities.
• Key Takeaway: The Eleventh Schedule of the Indian Constitution (under Article 243G and the 73rd Amendment) contains 29 functional items for Panchayats.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'आणीबाणी विषयक तरतुदी व महत्त्वपूर्ण घटनादुरुस्त्या (Emergency & Amendments)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

आणीबाणी विषयक तरतुदी (भाग १८, कलम ३५२ ते ३६०): राष्ट्रीय आणीबाणी, राष्ट्रपती राजवट व आर्थिक आणीबाणी

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग १८ (कलम ३५२ ते ३६०) मध्ये आणीबाणीच्या असाधारण तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. या तरतुदींचा मूळ उद्दे...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 40 मि. वाचन

महत्त्वपूर्ण व ऐतिहासिक घटनादुरुस्त्या (१ ली ते १०६ वी): कलम ३६८ दुरुस्ती पद्धत, ४२ वी, ४४ वी, ७३ वी, ८६ वी, १०१ वी ते १०६ वी

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २० (कलम ३६८) मध्ये संविधानात सुधारणा करण्याचा अधिकार आणि त्याची कार्यपद्धती स्पष्ट करण्यात आली...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

भारतीय राज्यघटना २०२६ चालू घडामोडी: प्रमुख घटनादुरुस्त्या, सर्वोच्च न्यायालय ऐतिहासिक निकाल, नवीन फौजदारी कायदे व पदस्थ

भारतीय राज्यघटना व कायदा चालू घडामोडी २०२६ (सप्टेंबर २०२६ पर्यंत अद्ययावत): अधिकृत घटनात्मक पदस्थ (राष्ट्रपती, CJI, CEC,...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2023 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔