📅MPSC Rajyaseva Mains P2 2013 PaperGoogle वर फॉलो करा

भारतीय संविधानाच्या कलम 356 च्या विषयी अनेक वादविवाद उत्पन्न झाले आहेत. खालीलपैकी कोणत्या विषयाशी या कलमाचा संबंध असल्याने ते विवादास्पद ठरते ?

Article 356 of the Constitution has generated lots of debate because it deals with:
पर्याय (Options):
a
(1) राज्याराज्यात पाण्याचे वाटप
Inter State Water Disputes
b
(2) राज्यांना आर्थिक बाबींमध्ये अधिक स्वायत्तता
Greater autonomy for states in financial matters
c
(3) राज्यांमध्ये राष्ट्रपती राजवट लागू करणे.
Declaration of President's rule in a state
✓ योग्य उत्तर
d
(4) काश्मिरचा दर्जा
Status of Kashmir
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) ((3) राज्यांमध्ये राष्ट्रपती राजवट लागू करणे.) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• संविधानाचे कलम 356: राज्यामध्ये घटनात्मक यंत्रणा कोलमडल्यास किंवा राज्याचा कारभार संविधानाच्या तरतुदीनुसार चालत नसल्यास राष्ट्रपती राजवट (President's Rule) लागू करण्याचा अधिकार या कलमान्वये राष्ट्रपतींना आहे.
• राजकीय वाद व कारण: केंद्रातील सत्ताधाऱ्यांनी विरोधी पक्षांची राज्य सरकारे बरखास्त करण्यासाठी या कलमाचा वारंवार राजकीय गैरवापर केल्यामुळे (उदा. *एस.आर. बोम्मई खटला*) हे कलम भारतीय संघराज्यात नेहमीच अत्यंत विवादास्पद ठरले आहे.
• निष्कर्ष: राज्यांमध्ये राष्ट्रपती राजवट लागू करणे हा कलम 356 चा विषय आहे, त्यामुळे पर्याय (3) योग्य आहे.
• महत्त्वाची टीप: राज्यांमध्ये राष्ट्रपती राजवट लागू करण्याच्या तरतुदीमुळे (कलम 356) केंद्र-राज्य संबंधांमध्ये नेहमीच मोठे वादंग निर्माण झाले आहेत.

The correct answer is Option C (Declaration of President's rule in a state).

Key Points:
• Article 356 of the Constitution: Empowers the President to issue a proclamation imposing President's Rule (State Emergency) in a state if he is satisfied that a situation has arisen in which the government of the state cannot be carried on in accordance with the provisions of the Constitution.
• Historical Controversy: This article has historically been the subject of intense political debate, federal friction, and judicial scrutiny (e.g., *S.R. Bommai case*) due to frequent political misuse by the Union Government to dismiss elected state governments.
• Conclusion: Option (3) 'Declaration of President's rule in a state' is the correct core subject of Article 356.
• Key Takeaway: Article 356 deals with the imposition of President's rule in a state, making it a frequent point of Centre-State political controversy.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'आणीबाणी विषयक तरतुदी व महत्त्वपूर्ण घटनादुरुस्त्या (Emergency & Amendments)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

आणीबाणी विषयक तरतुदी (भाग १८, कलम ३५२ ते ३६०): राष्ट्रीय आणीबाणी, राष्ट्रपती राजवट व आर्थिक आणीबाणी

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग १८ (कलम ३५२ ते ३६०) मध्ये आणीबाणीच्या असाधारण तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. या तरतुदींचा मूळ उद्दे...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 40 मि. वाचन

महत्त्वपूर्ण व ऐतिहासिक घटनादुरुस्त्या (१ ली ते १०६ वी): कलम ३६८ दुरुस्ती पद्धत, ४२ वी, ४४ वी, ७३ वी, ८६ वी, १०१ वी ते १०६ वी

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २० (कलम ३६८) मध्ये संविधानात सुधारणा करण्याचा अधिकार आणि त्याची कार्यपद्धती स्पष्ट करण्यात आली...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

भारतीय राज्यघटना २०२६ चालू घडामोडी: प्रमुख घटनादुरुस्त्या, सर्वोच्च न्यायालय ऐतिहासिक निकाल, नवीन फौजदारी कायदे व पदस्थ

भारतीय राज्यघटना व कायदा चालू घडामोडी २०२६ (सप्टेंबर २०२६ पर्यंत अद्ययावत): अधिकृत घटनात्मक पदस्थ (राष्ट्रपती, CJI, CEC,...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2013 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔