📅MPSC Rajyaseva Mains P2 2018 PaperGoogle वर फॉलो करा

ए.के. क्रायपाक या दाव्यामध्ये खालीलपैकी कोणता मुद्दा होता?

Among following which issue was involved in A.K. Kripak's case ?
पर्याय (Options):
a
आर्थिक पक्षपात
Pecuniary Bias
b
वैयक्तिक पक्षपात
Personal Bias
✓ योग्य उत्तर
c
विषयाबाबत पक्षपात
Bias as to Subject Matter
d
वरील सर्वच
All the above
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (वैयक्तिक पक्षपात) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• ऐतिहासिक खटला: ए. के. क्रायपाक वि. युनियन ऑफ इंडिया (१९६९):
• वैयक्तिक पक्षपात (Personal Bias): या गाजलेल्या खटल्यात भारतीय वन सेवेतील (IFS) निवडीसाठी नेमलेल्या निवड समितीमध्ये एक हंगामी वनसंरक्षक स्वतः सदस्य होते, तर दुसरीकडे ते स्वतःही निवडीचे उमेदवार होते.
• सर्वोच्च न्यायालयाचा निकाल: स्वतःच्या नावाच्या वेळी ते बाजूला झाले तरी इतर प्रतिस्पर्धी उमेदवारांच्या निवडीच्या वेळी ते उपस्थित असल्याने तेथे वैयक्तिक पक्षपाताची (Personal Bias) दाट शक्यता निर्माण झाली; यामुळे ती संपूर्ण निवड प्रक्रिया न्यायालयाने रद्दबातल ठरवली.
• महत्त्व: या खटल्याने प्रशासकीय आणि अर्धन्यायिक कामकाजातील भेद मिटवून टाकून 'नैसर्गिक न्यायाची तत्त्वे प्रशासकीय निर्णयांनाही लागू होतात' हे ऐतिहासिक तत्त्व प्रस्थापित केले.
• महत्त्वाची टीप: ए.के. क्रायपाक खटला (१९६९) हा वैयक्तिक पक्षपाताशी (Personal Bias) संबंधित असून याने नैसर्गिक न्याय प्रशासनालाही लागू केला.

The correct answer is Option B (Personal Bias).

Key Points:
• Landmark Judgment: A.K. Kraipak v. Union of India (1969):
• Personal Bias (वैयक्तिक पक्षपात): In A.K. Kraipak v. Union of India (1969), an acting Chief Conservator of Forests was a member of the Selection Board constituted to select officers for the newly constituted Indian Forest Service (IFS), while he himself was a competing candidate for selection.
• Ruling: The Supreme Court ruled that although he did not sit on the board when his own name was considered, his presence on the board when his competitors were evaluated vitiated the entire selection due to a reasonable likelihood of Personal Bias.
• Doctrinal Significance: Kraipak erased the rigid distinction between administrative and quasi-judicial actions, holding that Principles of Natural Justice apply to purely administrative proceedings as well.
• Key Takeaway: A.K. Kraipak (1969) involved Personal Bias, establishing that natural justice principles apply to administrative actions.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'भारतीय न्यायव्यवस्था: सर्वोच्च न्यायालय, उच्च न्यायालये व दुय्यम न्यायालये (Indian Judiciary)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

सर्वोच्च न्यायालय (Supreme Court - कलम १२४ ते १४७): रचना, कॉलेजियम पद्धत, अधिकारक्षेत्रे व न्यायालयीन पुनर्विलोकन

भारताने अमेरिकेप्रमाणे दुहेरी न्यायालयीन व्यवस्था (Dual Judiciary) न स्वीकारता 'एकात्मिक व स्वतंत्र न्यायव्यवस्था' (Inte...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

उच्च न्यायालये (कलम २१४ ते २३१) व दुय्यम न्यायालये: मुंबई उच्च न्यायालय, रिट अधिकार (कलम २२६), लोकअदालत व NGT

भारतात उच्च न्यायालयांची स्थापना १८६१ च्या 'इंडियन हायकोर्ट्स ॲक्ट' अन्वये १८६२ मध्ये सर्वप्रथम कलकत्ता, बॉम्बे (मुंबई)...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

सर्वोच्च न्यायालयाचे ऐतिहासिक घटनात्मक खटले (Landmark SC Judgments): केशवानंद भारती, मिनर्व्हा मिल्स, पुट्टास्वामी व २०२६ पर्यंतचे निकाल

भारतीय राज्यघटनेच्या इतिहासातील सर्व अत्यंत महत्त्वाचे खटले (Landmark Constitutional Cases): शंकरी प्रसाद ते केशवानंद भा...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2018 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔