#18📅 MPSC Rajyaseva Mains P2 2018 Official Question Paper(2018) +1 गुण

राज्यघटनेनुसार राज्यामध्ये राष्ट्रपती राजवट घोषित केली जावू शकते :
(a) जेंव्हा राज्यशासनाद्वारे मांडलेले विधेयक राज्य विधिमंडळात नामंजूर होते.
(b) जर राज्यघटनेतील तरतूदीप्रमाणे राज्यशासन काम करीत नसेल.
(c) जर केन्द्राने दिलेल्या निर्देशाचे पालन करण्यास राज्य शासन असमर्थ असेल.
(d) जेंव्हा राज्याचे राज्यपाल आणि मुख्यमंत्री यांच्यात महत्वाच्या मुद्यावर मतभिन्नता असेल.
पर्यायी उत्तरे :

According to the Constitution proclamation of President's rule in a state can be made :
(a) When a bill introduced by the State Government is defeated in the state legislature.
(b) If the State Government is not carried on in accordance with the provisions of the Constitution.
(c) If the State Government fails to comply with or to give effect to any direction from the Centre.
(d) When the Governor and the Chief Minister of a state differ on a vital issue.
Answer options:

पर्याय (Options):
a
(a), (b) आणि (c)
(a), (b) and (c)
b
(b) आणि (c)
(b) and (c)
✓ योग्य उत्तर
c
(a), (b) आणि (d)
(a), (b) and (d)
d
(a), (c) आणि (d)
(a), (c) and (d)
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) ((b) आणि (c)) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• राष्ट्रपती राजवटीचे घटनात्मक आधार (कलम ३५६ व कलम ३६५):
• कलम ३५६ (राज्यातील घटनात्मक यंत्रणा कोसळणे): राज्यपालांच्या अहवालावरून किंवा इतर मार्गाने राष्ट्रपतींची खात्री झाल्यास, की राज्यातील शासन राज्यघटनेतील तरतुदींनुसार चालवणे शक्य नाही, तर राष्ट्रपती राजवट घोषित केली जाऊ शकते. [विधान (b)]
• कलम ३६५ (केंद्राच्या निर्देशांचे पालन न करणे): केंद्राने दिलेल्या वैध कार्यकारी निर्देशांचे पालन करण्यात किंवा त्याची अंमलबजावणी करण्यात राज्य शासन अपयशी ठरल्यास, तेथे राष्ट्रपती राजवट लागू करणे कायदेशीर मानले जाते. [विधान (c)]
• विधाने (a) आणि (d) चुकीची आहेत: विधिमंडळात विधेयक नामंजूर होणे हा केवळ मंत्रिमंडळाच्या अविश्वासाचा मुद्दा आहे (ज्यामुळे सरकार पडू शकते, लगेच कलम ३५६ लागू होत नाही) आणि राज्यपाल-मुख्यमंत्री वाद हा कोणताही घटनात्मक आधार नाही.
• महत्त्वाची टीप: राष्ट्रपती राजवट कलम ३५६ (घटनात्मक यंत्रणा अपयशी ठरणे) आणि कलम ३६५ (केंद्राच्या निर्देशांचे पालन न करणे) या दोनच घटनात्मक आधारांवर लादली जाऊ शकते.

The correct answer is Option B ((b) and (c)).

Key Points:
• Constitutional Grounds for President's Rule (State Emergency):
• Article 356 (Constitutional Breakdown in State): President's Rule can be imposed if the President, on receipt of a report from the Governor or otherwise, is satisfied that a situation has arisen in which the government of the state cannot be carried on in accordance with the provisions of the Constitution. [Statement (b)]
• Article 365 (Failure to comply with Union directions): Where any State has failed to comply with, or to give effect to, any directions given in the exercise of the executive power of the Union, it shall be lawful for the President to hold that a situation has arisen in which the government of the State cannot be carried on in accordance with the Constitution. [Statement (c)]
• Statements (a) & (d): Defeat of a government bill simply leads to the resignation of the council of ministers or fresh elections, and governor-CM differences are political issues—neither constitutes a direct constitutional ground for Article 356.
• Key Takeaway: President's Rule can be imposed under Article 356 (constitutional breakdown) and Article 365 (failure to comply with Centre's directions).

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'आणीबाणी विषयक तरतुदी व महत्त्वपूर्ण घटनादुरुस्त्या (Emergency & Amendments)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

आणीबाणी विषयक तरतुदी (भाग १८, कलम ३५२ ते ३६०): राष्ट्रीय आणीबाणी, राष्ट्रपती राजवट व आर्थिक आणीबाणी

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग १८ (कलम ३५२ ते ३६०) मध्ये आणीबाणीच्या असाधारण तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. या तरतुदींचा मूळ उद्दे...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 40 मि. वाचन

महत्त्वपूर्ण व ऐतिहासिक घटनादुरुस्त्या (१ ली ते १०६ वी): कलम ३६८ दुरुस्ती पद्धत, ४२ वी, ४४ वी, ७३ वी, ८६ वी, १०१ वी ते १०६ वी

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २० (कलम ३६८) मध्ये संविधानात सुधारणा करण्याचा अधिकार आणि त्याची कार्यपद्धती स्पष्ट करण्यात आली...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

भारतीय राज्यघटना २०२६ चालू घडामोडी: प्रमुख घटनादुरुस्त्या, सर्वोच्च न्यायालय ऐतिहासिक निकाल, नवीन फौजदारी कायदे व पदस्थ

भारतीय राज्यघटना व कायदा चालू घडामोडी २०२६ (सप्टेंबर २०२६ पर्यंत अद्ययावत): अधिकृत घटनात्मक पदस्थ (राष्ट्रपती, CJI, CEC,...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2018 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔