#82📅 MPSC Rajyaseva Prelims 2026 - GS Paper 1(2026) +1 गुण

संसदेच्या साध्या बहुमताद्वारे खालील प्रकारच्या घटनादुरुस्त्या करता येतात. योग्य विधान/ने निवडा.
(a) नवीन घटकराज्यांची निर्मिती करणे.
(b) राष्ट्रपतींच्या वेतन व भत्त्याबाबत दुरुस्ती करणे.
(c) राज्याच्या धोरणाच्या मार्गदर्शक तत्वामध्ये दुरुस्ती करणे.
(d) मतदार संघांचे परिसीमन करणे.

According to simple majority of the Parliament which types of Constitutional Amendments shall be made? Choose correct statement/s.
(a) Establishment of new States.
(b) Amendment related to President's emoluments and allowances.
(c) Amendment related to Directive Principles to State Policy.
(d) Delimitation of Constituencies.

पर्याय (Options):

(a) आणि (c)

(a) and (c)

(a), (b) आणि (d)

(a), (b) and (d)

✓ योग्य उत्तर

(a), (c) and (d)

✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय c

📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ३ (C) ((a), (b) आणि (d)) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• (a) नवीन घटकराज्यांची निर्मिती (कलम २, ३ व ४): नवीन राज्ये स्थापन करणे, राज्यांच्या सीमा किंवा नावे बदलणे ही दुरुस्ती कलम ४(२) नुसार संसदेच्या साध्या बहुमतानेच केली जाते (कलम ३६८ लागू होत नाही).
• (b) राष्ट्रपतींचे वेतन व भत्ते (दुसरी अनुसूची): राष्ट्रपती, राज्यपाल, सभापती यांचे पगार, भत्ते आणि विशेषाधिकार साध्या बहुमताने बदलता येतात.
• (c) मार्गदर्शक तत्त्वे (DPSP - Directive Principles): राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे (भाग ४) आणि मूलभूत हक्क (भाग ३) यामध्ये दुरुस्ती करण्यासाठी संसदेच्या विशेष बहुमताची (Special Majority - एकूण सदस्यसंख्येचे बहुमत + उपस्थित व मतदान करणाऱ्यांचे २/३ बहुमत) आवश्यकता असते. त्यामुळे हे साध्या बहुमताने दुरुस्त करता येत नाही.
• (d) मतदार संघांचे परिसीमन (Delimitation of Constituencies): मतदारसंघांची पुनर्रचना व परिसीमन कायदा साध्या बहुमताने संमत केला जातो.
• निष्कर्ष**: (a), (b) आणि (d) या घटनादुरुस्त्या संसदेच्या साध्या बहुमताने करता येतात (पर्याय ३).

The correct answer is Option C ((a), (b) and (d)).

Key Points:
• (a) Establishment of New States: Under Articles 2, 3, and 4, the admission, formation of new states, or boundary changes are expressly enacted by a simple parliamentary majority and are not deemed Article 368 amendments.
• (b) Emoluments and Allowances (2nd Schedule): Salaries and allowances of the President, Governors, Judges, and Speakers can be modified via simple majority legislation.
• (c) Directive Principles of State Policy (DPSP): Amendments to Fundamental Rights (Part III) and DPSPs (Part IV) strictly require a Special Majority of Parliament under Article 368 (majority of total membership + 2/3 of members present and voting).
• (d) Delimitation of Constituencies: Boundary delimitation acts and legislative seat redistributions are passed by simple majority.
• Conclusion**: Items (a), (b), and (d) are amended by simple majority (Option 3).

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स आणीबाणी विषयक तरतुदी व महत्त्वपूर्ण घटनादुरुस्त्या (Emergency & Amendments)

सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'आणीबाणी विषयक तरतुदी व महत्त्वपूर्ण घटनादुरुस्त्या (Emergency & Amendments)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

आणीबाणी विषयक तरतुदी (भाग १८, कलम ३५२ ते ३६०): राष्ट्रीय आणीबाणी, राष्ट्रपती राजवट व आर्थिक आणीबाणी

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग १८ (कलम ३५२ ते ३६०) मध्ये आणीबाणीच्या असाधारण तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. या तरतुदींचा मूळ उद्दे...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 40 मि. वाचन

महत्त्वपूर्ण व ऐतिहासिक घटनादुरुस्त्या (१ ली ते १०६ वी): कलम ३६८ दुरुस्ती पद्धत, ४२ वी, ४४ वी, ७३ वी, ८६ वी, १०१ वी ते १०६ वी

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २० (कलम ३६८) मध्ये संविधानात सुधारणा करण्याचा अधिकार आणि त्याची कार्यपद्धती स्पष्ट करण्यात आली...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

भारतीय राज्यघटना २०२६ चालू घडामोडी: प्रमुख घटनादुरुस्त्या, सर्वोच्च न्यायालय ऐतिहासिक निकाल, नवीन फौजदारी कायदे व पदस्थ

भारतीय राज्यघटना व कायदा चालू घडामोडी २०२६ (सप्टेंबर २०२६ पर्यंत अद्ययावत): अधिकृत घटनात्मक पदस्थ (राष्ट्रपती, CJI, CEC,...

वाचा➔

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📲 ॲपमध्ये उघडा / डाऊनलोड टेस्ट सिरीज➔

←

मागील प्रश्न #81

खालीलपैकी योग्य विधान/ने कोणती आहेत ? (a) के.सी. व्हीअर यांच...

पुढील प्रश्न #83

भारतीय संविधानातील खालीलपैकी कोणते कलम भारताच्या नियंत्रक आण...

→

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Prelims 2026 - GS Paper 1 इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण पेपर ➔

फाईव्ह आईज, या युतीमध्ये खालीलपैकी कोणत्या देशांचा समावेश होतो ?
(a) अमेरिका
(b) ब्रिटन
(c) न्युझीलंड
(d) ऑस्ट्रेलिया
(e) फ्रान्स
(f) जर्मनी

उत्तर पहा ➔ 2

एम.एस. स्वामीनाथन यांच्याविषयी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ते तमिळनाडु येथील रहिवासी होते.
(b) त्यांचे उच्च शिक्षण ऑक्सफर्ड विद्यापीठात झाले होते.
(c) ते कृषी विभागाचे शास्त्रज्ञ होते.
(d) ते काहीकाळ राज्यसभेचे सदस्य होते.
(e) त्यांना रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार मिळाला होता.

उत्तर पहा ➔ 3

महिला आरक्षण विधेयक 2023, संदर्भात खाली दिलेली विधाने विचारात घ्या.
(a) नारीशक्ती वंदन अधिनियम हे घटनात्मक विधेयक 2023 (एकशे अठ्ठावीसावे घटनादुरुस्ती विधेयक) म्हणून संसदेत सादर करण्यात आले.
(b) पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 10 सप्टेंबर 2023 रोजी हे महिला आरक्षण विधेयक लोकसभेत सादर केले.
(c) या कायद्याद्वारे लोकसभा आणि राज्य विधानसभेच्या 30% जागा महिलांना देण्यात येणार आहेत.
(d) नव्या संसद भवनातील हे पहिलेच विधेयक आहे.
वरीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.

उत्तर पहा ➔ 4

मुख्यमंत्री सौर कृषी वाहिनी योजनेसंदर्भात पुढीलपैकी योग्य विधाने ओळखा.
(a) ही योजना जून, 2017 मध्ये देवेंद्र फडणवीस मुख्यमंत्री असताना सुरू केली होती.
(b) या योजनेचा मुख्य हेतु हा शेतकऱ्यांना कृषी फीडरच्या माध्यमातून वीज पुरवठा उपलब्ध करून देणे, हा आहे.
(c) या योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांना प्रति एकर ₹ 50,000 भाडे देण्याचा निर्णय सरकारने घेतला.
(d) 33 केव्ही उपकेंद्रापासून 10 कि.मी. पर्यंतच्या सरकारी जमिनीवर सोलार पॅनल उभारले जातात.

उत्तर पहा ➔ 5

खालीलपैकी योग्य जोड्या जुळवा :
(a) डॉ. नितीन करमाळकर समिती - (i) महाराष्ट्रामध्ये राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 च्या अंमलबजावणीसाठी
(b) नितीन करीर समिती - (ii) महाराष्ट्र भुषण पुरस्कार वितरणावेळी झालेल्या दुर्घटनेच्या चौकशी संबंधी
(c) सुनिल पवार समिती - (iii) कांद्याचे दर का कोसळतात, याचा अभ्यास करण्यासाठी
(d) डॉ. के. कस्तुरीरंगन समिती - (iv) राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 नुसार पुर्वप्राथमिक ते पदवीपर्यंतचा अभ्यासक्रम तयार करण्यासाठी

उत्तर पहा ➔ 6

अलीकडेच ओडिशाच्या मुख्यमंत्र्यांनी, मुख्यमंत्री संपुर्ण पुष्टी योजना सुरू केली आहे. या योजनेचे/ची प्राथमिक उद्दिष्ट/ष्टे कोणती ?

उत्तर पहा ➔

📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)