भारतीय पुरावा कायदा कलम 123 अंतर्गत जेव्हा राज्याच्या कारभारासंबंधित असलेल्या कामकाजासंबंधी अप्रकाशित नोंदीमधून पुरावा द्यायचा असेल तेव्हा कोणाची परवानगी घेणे आवश्यक आहे ?
योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (संबंधित विभाग प्रमुख) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• भारतीय पुरावा कायदा, 1872 चे कलम 123:
• कलम 123 मधील तरतूद: या कलमानुसार, राज्याच्या कामकाजाशी संबंधित अप्रकाशित शासकीय नोंदींमधून कोणताही पुरावा सादर करण्यासाठी 'संबंधित विभागाच्या प्रमुखाची' (Head of that concern department) पूर्वपरवानगी घेणे अनिवार्य आहे; आणि अशी परवानगी देणे किंवा नाकारणे हा त्या विभाग प्रमुखाचा अधिकार असतो.
• शासनाचा विशेषाधिकार (State Privilege): जनहित आणि राज्यकारभाराची सुरक्षा अबाधित राखण्यासाठी गोपनीय दस्तऐवजांच्या संरक्षणाकरिता ही तरतूद करण्यात आली आहे.
• न्यायालयीन मर्यादा: *एस. पी. गुप्ता खटल्यात (1981)* सर्वोच्च न्यायालयाने स्पष्ट केले की, विशेषाधिकाराचा दावा योग्य आहे किंवा नाही हे तपासण्याचा अंतिम अधिकार न्यायालयाकडे असतो.
• MPSC च्या अधिकृत अंतिम उत्तरतालिकेनुसार पर्याय क्र. 4 (संबंधित विभाग प्रमुख) हे अचूक उत्तर आहे.
• महत्त्वाची टीप: पुरावा कायद्याच्या कलम 123 नुसार राज्याच्या अप्रकाशित नोंदी सादर करण्यासाठी संबंधित विभाग प्रमुखाची परवानगी लागते.
The correct answer is Option D (Head of that concern department).
Key Points:
• Section 123 of the Indian Evidence Act, 1872:
• Text of Section 123: *"Evidence as to affairs of State - No one shall be permitted to give any evidence derived from unpublished official records relating to any affairs of State, except with the permission of the officer at the head of the department concerned, who shall give or withhold such permission as he thinks fit"*.
• State Privilege Principle: Enshrines the doctrine of state privilege to protect sensitive official state documents from judicial disclosure if detrimental to public interest.
• Judicial Review: In *State of Punjab v. Sodhi Sukhdev Singh (1961)* and *S.P. Gupta v. Union of India (1981)*, the Supreme Court ruled that courts retain the residual power to inspect such documents to determine whether public interest immunity is validly claimed.
• Therefore, Option (4) is the correct answer.
• Key Takeaway: Section 123 of the Evidence Act requires permission of the Head of the concerned Department to produce unpublished state records.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'भारतीय न्यायव्यवस्था: सर्वोच्च न्यायालय, उच्च न्यायालये व दुय्यम न्यायालये (Indian Judiciary)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
सर्वोच्च न्यायालय (Supreme Court - कलम १२४ ते १४७): रचना, कॉलेजियम पद्धत, अधिकारक्षेत्रे व न्यायालयीन पुनर्विलोकन
भारताने अमेरिकेप्रमाणे दुहेरी न्यायालयीन व्यवस्था (Dual Judiciary) न स्वीकारता 'एकात्मिक व स्वतंत्र न्यायव्यवस्था' (Inte...
उच्च न्यायालये (कलम २१४ ते २३१) व दुय्यम न्यायालये: मुंबई उच्च न्यायालय, रिट अधिकार (कलम २२६), लोकअदालत व NGT
भारतात उच्च न्यायालयांची स्थापना १८६१ च्या 'इंडियन हायकोर्ट्स ॲक्ट' अन्वये १८६२ मध्ये सर्वप्रथम कलकत्ता, बॉम्बे (मुंबई)...
सर्वोच्च न्यायालयाचे ऐतिहासिक घटनात्मक खटले (Landmark SC Judgments): केशवानंद भारती, मिनर्व्हा मिल्स, पुट्टास्वामी व २०२६ पर्यंतचे निकाल
भारतीय राज्यघटनेच्या इतिहासातील सर्व अत्यंत महत्त्वाचे खटले (Landmark Constitutional Cases): शंकरी प्रसाद ते केशवानंद भा...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या सनदेमधील कोणत्या कलमांनुसार संयुक्त...
पर्यावरण संरक्षण कायद्याअंतर्गत कलम 5 प्रमाणे कोणत्याही व्यक...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2019 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?
