Palghar District Police Shipai Bharti 2019

भावे प्रयोग: क्रियापदाचे रूप कर्ता किंवा कर्म या दोघांच्याही लिंग-वचनाप्रमाणे न बदलता तृतीयपुरुषी, नपुंसकलिंगी व एकवचनी राहते. म्हणून पर्याय (C) 'भावे' अचूक उत्तर आहे.

दोन पर्यायी मालिका आहेत: पहिली (+२ ने वाढ): ४, ६, ८, १०, १२; दुसरी (+४ ने वाढ): ८, १२, १६, २०, २४. त्यामुळे प्रश्नचिन्हाच्या जागी १२ येईल.

'तो दिवा' असा पुल्लिंगी नामनिर्देश होत असल्याने मराठी व्याकरणात 'दिवा' हा शब्द पुल्लिंगी आहे.

वातावरणातील हवेमध्ये नायट्रोजन (सुमारे ७८%), ऑक्सिजन (सुमारे २१%), तर कार्बन डायऑक्साइडचे प्रमाण सुमारे ०.०३% ते ०.०४% इतके असते.

मराठी व्याकरणाच्या नियमांनुसार 'कन्या' या आ-कारान्त स्त्रीलिंगी नामाचे अनेकवचन 'कन्या' असेच अपरिवर्तित राहते.

जीवाणूजन्य - कुðरोग, डांग्याखोकला, काॅलरा, धनुवार्त, घटसप्रविषाणूजन्य - पोलिओ, कोरोना, एड्स, रेबीज, कांजण्या, गालगुंड

शब्दसमूहाबद्दल एक शब्द: दुसऱ्याने केलेले उपकार न जाणणाऱ्या किंवा विसरणाऱ्या व्यक्तीस 'कृतघ्न' म्हणतात (उपकार जाणणारा: 'कृतज्ञ'). म्हणून पर्याय (A) 'कृतघ्न' अचूक उत्तर आहे.

काम = मजूर × दिवस: २० × ३ = ६० मनुष्य-दिवस. ६ मजुरांना लागणारे दिवस = ६० ÷ ६ = १० दिवस.

'वठणीवर आणणे' या वाक्प्रचाराचा प्रमाण अर्थ चुकीच्या मार्गावर असणाऱ्याला ताळ्यावर आणणे, योग्य समज देणे किंवा कानउघाडणी करणे असा होतो.

पायथागोरसच्या सिद्धांतानुसार: कर्ण² = पाया² + उंची² = २०² + २१² = ४०० + ४४१ = ८४१. कर्ण = √८४१ = २९ सेंमी.

R:D = ३:२ = ६:४ आणि D:S = ४:५. त्यामुळे तिघांच्या वयाचे एकत्रित गुणोत्तर ६ : ४ : ५ असे येईल.

सूट = ७५० - ६०० = १५० रु. शेकडा सूट = (१५० / ७५०) × १०० = २०%.

भारतीय संविधानाच्या कलम ५१-अ (g) अन्वये वने, सरोवरे, नद्या व वन्यजीव यांसह नैसर्गिक पर्यावरणाचे रक्षण व संवर्धन करणे हे प्रत्येक नागरिकाचे 'मूलभूत कर्तव्य' आहे.

घातांकांच्या नियमानुसार पाया समान असताना गुणाकारात घातांकांची बेरीज होते: ५³ × ५⁹ = ५^(३+९) = ५^१२. त्यामुळे प्रश्नचिन्हाच्या जागी १२ येईल.

जर्मन तत्त्ववेत्ते व समाजशास्त्रज्ञ कार्ल मार्क्स (Karl Marx) यांनी भांडवलशाहीचे वैज्ञानिक विश्लेषण करणारा 'दास कॅपिटल' (Das Kapital) हा जगप्रसिद्ध ग्रंथ लिहिला.

'आजन्म' हा अव्ययीभाव सामासिक शब्द असून त्याचा अर्थ 'जन्मापासून ते मृत्यूपर्यंत' किंवा 'जिवंत असेपर्यंत' असा होतो.

५ वर्षांनंतर दोघांच्या वयाची बेरीज = ४० + १० = ५० वर्षे. गुणोत्तर ४:१ असल्याने ५ भाग = ५० => १ भाग = १० वर्षे (मुलाचे ५ वर्षांनंतरचे वय). मुलाचे आजचे वय = १० - ५ = ५ वर्षे.

दोन पर्यायी मालिका: पहिली (+३ ची वाढ): ९, १२, १५, १८, २१; दुसरी (+३ ची वाढ): १५, १८, २१, २४. त्यामुळे पुढील संख्या २१ येईल.

उंची = √(१०² - ६²) = √(१०० - ३६) = √६४ = ८ सेमी. काटकोन त्रिकोणाचे क्षेत्रफळ = १/२ × पाया × उंची = १/२ × ६ × ८ = २४ चौ.सेमी.

मराठी साहित्यामध्ये शृंगार, वीर, करुण, हास्य, रौद्र, भयानक, बीभत्स, अद्भुत आणि शांत असे एकूण ९ नवरस मानले जातात.

'अडणीवरचा शंख असणे, म्हणजे काय ?' या म्हणीचा/वाक्प्रचाराचा योग्य अर्थ 'निरुपयोगी असणे' असा होतो.

'दर्पण' हे मराठीतील पहिले वृत्तपत्र ६ जानेवारी १८३२ रोजी बाळशास्त्री जांभेकर यांनी मुंबईत सुरू केले. (यामुळे ६ जानेवारी हा 'पत्रकार दिन' म्हणून साजरा केला जातो).

अक्षरमाला / सांकेतिक भाषा नियम: इंग्रजी वर्णमालेतील अक्षरांचे अनुक्रमांक (A=1 ते Z=26) व त्यांच्यातील संबंधानुसार सांकेतिक रूप पर्याय (D) 'YZW' ठरते.

जमशेदजी टाटा यांच्या प्रेरणेने १९०७ मध्ये जमशेदपूर (साकची, झारखंड) येथे 'टिस्को' (TISCO) या भारतातील पहिल्या आधुनिक पोलाद कारखान्याची स्थापना झाली.

दिशाज्ञान चाचणी: मूळ स्थानापासून उजवे व डावे वळण (९० अंश) लक्षात घेऊन आकृती काढल्यास अंतिम ठिकाण व अंतर निश्चित होते. पायथागोरस सिद्धांतानुसार अचूक उत्तर पर्याय (D) '10 कि.मी. उत्तर-पूर्व (ईशान्य )' येते.

अक्षरमाला / सांकेतिक भाषा नियम: इंग्रजी वर्णमालेतील अक्षरांचे अनुक्रमांक (A=1 ते Z=26) व त्यांच्यातील संबंधानुसार सांकेतिक रूप पर्याय (A) 'VPDUW' ठरते.

१७ × १७ × १७ = ४९१३ (१७ चा घन = ४९१३). त्यामुळे ४९१३ चे घनमूळ १७ आहे.

त्रिकोणाच्या तिन्ही आंतरकोनांची बेरीज १८०° असते. तिसरा कोन = १८०° - (६०° + ४५°) = १८०° - १०५° = ७५°.

समुद्रसपाटीपासून जसजसे उंचावर जावे, तसतसा हवेचा थर विरळ होत जातो व हवेचा दाब कमी होतो.

शेतकऱ्यांचे दारिद्र्य, अज्ञान व शोषणाचे वास्तव मांडणारा 'शेतकऱ्यांचा आसूड' (१८८३) हा वैचारिक ग्रंथ क्रांतिसूर्य महात्मा ज्योतिराव फुले यांनी लिहिला.

एकूण काम = २५ × ६ = १५० मनुष्य-दिवस. १५ मजुरांना लागणारे दिवस = १५० ÷ १५ = १० दिवस.

१० वर्षांपूर्वी वयाची बेरीज ४९ => आजची बेरीज = ४९ + २० = ६९ वर्षे. अजय x, विजय = x/२ + ३३. समीकरणावरून x + x/२ + ३३ = ६९ => ३x/२ = ३६ => x = २४ वर्षे (अजयचे वय).

"कुभांड रचणे" म्हणजे खोटी योजना तयार करणे.

रेल्वे व अंतर सूत्र: अंतर = वेग × वेळ. गाडीने प्लॅटफॉर्म किंवा पूल ओलांडताना कापावयाचे एकूण अंतर = आगगाडीची लांबी + पुलाची/प्लॅटफॉर्मची लांबी. या सूत्रानुसार अचूक उत्तर पर्याय (A) '45 कि.मी.' येते.

'स्थायुरूप पदार्थाला उष्णता मिळाल्यावर द्रव न होता थेट वायू अवस्थेत रुपांतर होणे या अवस्थांतराला काय म्हणतात ?' या म्हणीचा/वाक्प्रचाराचा योग्य अर्थ 'संप्लवन' असा होतो.

शेकडेवारी नियम: दिलेल्या संख्येचे प्रमाण किंवा टक्केवारी १०० च्या प्रमाणात रूपांतरित करून काढल्यास अचूक उत्तर पर्याय (C) '15,208.75 रु.' येते.

३६,२५,०७४ या संख्येमध्ये ५ हा अंक हजार (Thousands) स्थानावर असल्याने त्याची स्थानिक किंमत ५,००० (५ हजार) आहे.

मराठी भाषेमध्ये वापरला जाणारा 'चिल्लीपिल्ली' हा शब्द द्रविडियन गटातील तामिळी भाषेतून आलेला शब्द आहे.

आई + मुलगा = ५० आणि आई - मुलगा = ४०. समीकरणांची वजाबाकी केल्यास: २ × मुलगा = १० => मुलाचे वय = ५ वर्षे.

एकूण खुर्च्या = १० × २० = २००. १२ खुर्च्या रिकाम्या असल्याने हजर = २०० - १२ = १८८. ३८ जण मध्येच निघून गेले, म्हणून शेवटी हजर = १८८ - ३८ = १५० जण.

टोकीओ ऑलिम्पिक मध्ये भालाफेक खेळामध्ये सुवर्णपदक विजेता भारतीय खेळाडू निरज चोप्रा हे आहेत.

शेकडेवारी नियम: दिलेल्या संख्येचे प्रमाण किंवा टक्केवारी १०० च्या प्रमाणात रूपांतरित करून काढल्यास अचूक उत्तर पर्याय (C) '12,000' येते.

'भारताचे जलपुरुष म्हणून कोणास ओळखतात ?' या म्हणीचा/वाक्प्रचाराचा योग्य अर्थ 'डॉ. राजेंद्र सिंह' असा होतो.

गण + ईश = गणेश (अ + ई = ए; गुणदेश स्वरसंधी).

'ज्यांची तुलना करावयाची आहे, त्यास अलंकारामध्ये काय म्हणतात ?' या म्हणीचा/वाक्प्रचाराचा योग्य अर्थ 'उपमेय' असा होतो.

पृथ्वीच्या पृष्ठभागावर गुरुत्वीय त्वरणाचे (Acceleration due to gravity - g) सरासरी प्रमाण ९.८१ मीटर/सेकंद² (9.81 m/s²) असते.

नफा-तोटा सूत्र: नफा = विक्री किंमत - खरेदी किंमत. शेकडा नफा = (नफा ÷ खरेदी किंमत) × १००. या सूत्रानुसार अचूक उत्तर पर्याय (C) '12%' मिळते.

क्रमवार नैसर्गिक संख्यांनी गुणले आहे: ३×२=६, ६×३=१८, १८×४=७२, ७२×५=३६०, ३६०×६=२१६०.

अजय A, विजय V. A = 3V + 800. तसेच A + 300 = 7(V - 300) => 3V + 1100 = 7V - 2100 => 4V = 3200 => V = 800 रु.

'जनक' म्हणजे जन्म देणारा पिता; त्याचे योग्य स्त्रीलिंगी रूप जन्म देणारी माता म्हणजेच 'जननी' हे होते.

गुन्ह्याचा न्यायनिवाडा न्यायालयात होतो, तसेच रोगाचे अचूक निदान व उपचार रुग्णालयात केले जातात.

श्री. अजित डोवाल 5 वे राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार, IB चे Director 2004 - 2005, कीर्ती चक्र, पोलीस पदक, राष्ट्रपती पोलीस पदक

संख्यामाला विश्लेषण: मालिकेतील लगतच्या पदांमध्ये प्रत्येकी +3 चा समान फरक आहे (14 + 3 = 17). म्हणून प्रश्नचिन्हाच्या जागी पर्याय (B) '20' अचूक उत्तर आहे.

'एक महिला आपले कडेवर एका मुलास घेऊन उभी होती. तिला त्या कडेवरील मुलगा कोण आहे म्हणून नाते विचारले असता तिने सांगीतले- ह्याचा बाप ज्याचा सासरा, त्याचा बाप माझा सासरा तर त्या दोघांचे नाते ओळखा.' या म्हणीचा/वाक्प्रचाराचा योग्य अर्थ 'बहिण - भाऊ' असा होतो.

टाकीचे घनफळ सूत्र: घनफळ = लांबी × रुंदी × खोली = 2.0 × 4.0 × 2.5 = 20.0 घनमीटर. १ घनमीटर = १,००० लिटर पाणी, म्हणून एकूण क्षमता = 20.0 × १,००० = 20000 लिटर. पर्याय (D) 20 हजार लिटर अचूक उत्तर आहे.

वर्तमानकाळात खेळण्याची क्रिया अखंड सुरू असल्याचे दर्शवले असल्याने हा 'अपूर्ण वर्तमानकाळ' (चालू वर्तमानकाळ) आहे.

भारतीय राष्ट्रीय सभेच्या पहिल्या अधिवेशनाचे अध्यक्ष व्योमेशचंद्र बॅनर्जी हे आहेत.

गुणसंधीच्या नियमानुसार आ + उ = ओ असा बदल होतो: गंगा + उदक = गंगोदक.

महात्मा गांधींनी बिहारमधील नीळ उत्पादक शेतकऱ्यांवरील तीनकठिया पद्धतीविरोधात १९१७ मध्ये चंपारण्य सत्याग्रह केला, जो भारतातील त्यांचा पहिला सत्याग्रह होता.

७ किलो ज्वारीची किंमत २१० रु. असल्याने १ किलोची किंमत ३० रु. होते; १ क्विंटल म्हणजे १०० किलो, त्यामुळे एकूण किंमत ३० × १०० = ३,००० रु. होते.

येथे 'मुंगी' आणि 'साखरेचा रवा' यांचा तुलनात्मक संबंध वापरून 'लहानपण' या गुणाची स्पष्टता दिली आहे, ज्यामुळे दृष्टान्त अलंकाराची प्रतीत होते.

हडप्पा (सिंधु) संस्कृती मुख्यतः सिंधू नदीच्या खोऱ्यात आणि तिच्या उपनद्यांच्या भागात विकसित झाली होती, ज्यामुळे या संस्कृतीला सिंधु सभ्यता असेही म्हणतात.

घनाचे एकूण पृष्ठफळ = ६ × (बाजू)² या सूत्राने काढतात; ६ × (६)² = ६ × ३६ = २१६ चौ. सेंमी होते.

'शेवट' म्हणजे अंतिम टप्पा, त्याचा विरुध्दार्थ म्हणजे सुरुवात किंवा प्रारंभ, त्यामुळे 'प्रारंभ' हा योग्य पर्याय आहे.

मुलगा हे सामान्य नाम आहे, कारण ते सर्वसाधारण व्यक्तीचे नाव दर्शवते, विशेष किंवा भाववाचक नाही.

क्रियापदाबद्दल विशेष माहिती देणाऱ्या शब्दास क्रियाविशेषण म्हणतात, जो क्रियापदाचे कसे, केव्हा, कुठे इत्यादी वर्णन करतो.

-7/8 हे दशांश रूप -0.875 आहे, कारण 7/8 = 0.875 आणि नकारात्मक चिन्ह ठेवले.

पोहणे : मासा :: चालणे : मनुष्य, कारण मासा पोहतो आणि मनुष्य चालतो, दोन्ही क्रिया त्यांच्या प्रजातीसाठी सामान्य आहेत.

1 हेक्टर = 10000 चौ . मीटर शेताचे क्षेत्रफळ = = 30 हेक्टर

वर्तुळाचे क्षेत्रफळ 616 चौरस सेंमी असल्यास, त्रिज्या r = sqrt(616/π) ≈ 14.0 सेंमी, त्यामुळे परिघ 2πr ≈ 88 सेंमी.

या मालिकेत दोन अलट क्रमांक आहेत: २४, २२, २०, १८, १६ (२ ने कमी) आणि २६, २४, २२, २० (२ ने कमी); त्यामुळे पुढील संख्या २० येते.

'अद्वितीय' (ज्याला तोड नाही असा) हा नामाचा अंगभूत गुण दर्शवत असल्याने 'गुणविशेषण' आहे.

अमरवेल ही पण्रविरहित, पिवळसर, हंगामी मुळाशिवाय वेलीच्या स्वरुपात धाग्याप्रमाणे टराविक वनस्पतीच्या खोडावर, फांद्यांवर वाढून त्या वनस्पतीचे अन्न शोषणारी पूर्णत: परोपजीवी वनस्पती आहे.

भारतीय संविधानाच्या कलम ३२४ अन्वये निवडणूक आयोगाची स्थापना केली आहे, जो निवडणुकांचे नियोजन, नियंत्रण आणि अंमलबजावणी करतो.

अभिनयात अतिशय क्रोध, चीड किंवा द्वेष या भावनांचा प्रभाव दाखवताना 'रौद्र' रसाचा प्रयोग होतो.

'अंगीकार करणे' या वाक्प्रचाराचा अर्थ 'एखाद्या गोष्टीचा किंवा तत्त्वाचा स्वीकार करणे' असा होतो.

गुणाकारात २४ ÷ ३ = ८ येते आणि घातांकात x³ ÷ x = x² येते; त्यामुळे अंतिम उत्तर ८x² होते.

स्कॉटिश अभियंता जेम्स वॅट (James Watt) यांनी १७६९ मध्ये वाफेच्या इंजिनामध्ये महत्त्वपूर्ण सुधारणा करून कार्यक्षम आधुनिक वाफेचे इंजिन तयार केले.

या मालिकेत दोन अलट क्रमांक आहेत: १४, १३, १२, ११, १० (१ ने कमी) आणि ५, ६, ७, ८, ९ (१ ने जास्त); त्यामुळे पुढील संख्या ११ येते.

संख्येला ५ ने गुणून ५ मिळवले आहेत: (९ × ५) + ५ = ५०; त्याचप्रमाणे (१६ × ५) + ५ = ८० + ५ = ८५.

यणादेश संधीनुसार उ + अ = व् असा बदल होतो: मनु + अंतर = मन्वंतर.

अमीबा (Amoeba) हा एकाच पेशीपासून बनलेला सूक्ष्म एकपेशीय आदिजीव (Unicellular organism) आहे.

वर्तुळाचे क्षेत्रफळ = πr² = (२२/७) × १४ × १४ = २२ × २ × १४ = ६१६ चौ.सेंमी (प्रश्नपत्रिकेतील अधिकृत पर्यायानुसार ६२६ चौ.सेंमी).

शहामृगाला २ व सिंहाला ४ पाय असतात. सर्व ४५ शहामृग असते तर ९० पाय झाले असते. जादा पाय = १५० - ९० = ६०. सिंहांची संख्या = ६० ÷ २ = ३०.

लगतच्या पदांमधील घट: ३६ (-६) = ३० (-५) = २५ (-४) = २१ (-४) = १७ (-२) = १५. त्यामुळे प्रश्नचिन्हाच्या जागी १७ ही संख्या येते.

मिथेन (Methane) हा सर्वात साधा हायड्रोकार्बन वायू असून त्याचे रासायनिक रेणुसूत्र CH₄ आहे.

नफा-तोटा सूत्र: नफा = विक्री किंमत - खरेदी किंमत. शेकडा नफा = (नफा ÷ खरेदी किंमत) × १००. या सूत्रानुसार अचूक उत्तर पर्याय (D) '60 रु.' मिळते.

शेकडेवारी नियम: दिलेल्या संख्येचे प्रमाण किंवा टक्केवारी १०० च्या प्रमाणात रूपांतरित करून काढल्यास अचूक उत्तर पर्याय (D) '1062 रुपये' येते.

फरकामध्ये ३ ची वाढ आहे: +३, +६, +९, +१२, +१५, +१८. ३३ + १५ = ४८, आणि ४८ + १८ = ६६.

'O' रक्तगटाच्या तांबड्या पेशींवर A किंवा B कोणतेही प्रतिजन (Antigen) नसल्यामुळे तो कोणत्याही व्यक्तीला देता येतो, म्हणून 'O' हा 'सर्वयोग्य दाता' (Universal Donor) आहे.

जीवनसत्त्व व आरोग्य: विशिष्ट जीवनसत्त्वाच्या अभावामुळे होणाऱ्या आजारांनुसार प्रमाण संदर्भानुसार अचूक पर्याय (D) 'D' हा आहे.

नवी दिल्ली येथील ऐतिहासिक विटांनी बांधलेल्या कुतुबमिनारची एकूण उंची सुमारे ७२.५ ते ७३ मीटर (२३८ फूट) आहे.

गणिती पदावली गणना: दिलेल्या पदावलीनुसार 6 = 6. म्हणून अचूक उत्तर पर्याय (A) '93' आहे.

केवलप्रयोगी अव्यय: मनातील उत्कट भावना (आनंद, आश्चर्य, शोक, प्रशंसा) व्यक्त करणाऱ्या अव्ययास 'केवलप्रयोगी अव्यय' म्हणतात. म्हणून पर्याय (D) 'हर्षदर्शक' बरोबर उत्तर आहे.

वर्णमालेत प्रत्येक अक्षरातून २ वजा केले आहेत: C-2=A, V-2=T, I-2=G, Y-2=W. तसेच R-2=P, G-2=E, D-2=B, W-2=U => PEBU.

सरासरी सूत्र: सरासरी = सर्व घटकांची बेरीज ÷ एकूण संख्या. या सूत्राने सोडवल्यास अचूक उत्तर पर्याय (B) '10' येते.

पहिले पद ४ पटीने वाढले आहे: १६ × ४ = ६४; त्याचप्रमाणे २४ × ४ = ९६.

राजपुत्र = राजाचा पुत्र असा समास 'षष्टी तत्पुरुष' आहे, ज्यात 'राज' हा तृतीय पुरुष आणि 'पुत्र' हा तृतीय पुरुषाचा प्रत्यय आहे.

कार्बनचा अणुक्रमांक 6 आहे, ज्यामुळे त्याचे अणूतील प्रोटॉनची संख्या 6 असते.

तीन क्रमवार संख्यांची बेरीज 12 असल्यास त्या 3, 4, 5 आहेत; त्यांचा गुणाकार 3×4×5 = 60 आहे.