Question 1

MPSC Group C Prelims 2024 प्रश्नपत्रिका PDF कशी डाऊनलोड करावी? (How to download MPSC Group C Prelims Question Paper PDF?)

Accepted Answer

महासराव (mahasarav.com) वरून आपण MPSC Group C Prelims 2024 ची मूळ प्रश्नपत्रिका मोफत PDF स्वरूपात डाऊनलोड करू शकता. वरील "मोफत PDF प्रश्नपत्रिका" बटणावर क्लिक करून लॉगिन करा आणि संपूर्ण पेपर ऑफलाइन अभ्यासासाठी लगेच डाऊनलोड करा.

Question 2

या प्रश्नपत्रिकेत एकूण किती प्रश्न व गुण होते? (How many questions & marks?)

Accepted Answer

या प्रश्नपत्रिकेत एकूण 100 प्रश्न असून एकूण 100 गुण होते. परीक्षेचा एकूण वेळ 60 मिनिटे इतका दिला गेला होता.

Question 3

या परीक्षेमध्ये निगेटिव्ह मार्किंग (नकारात्मक गुण) असते का? (Is there negative marking?)

Accepted Answer

होय, या परीक्षेत चुकीच्या उत्तरासाठी १/४ (०.२५ गुण) नकारात्मक गुणपद्धती लागू असते.

Question 4

या प्रश्नपत्रिकेची सर्व उत्तरे आणि सविस्तर मराठी स्पष्टीकरण कुठे मिळेल?

Accepted Answer

महासराववर या प्रश्नपत्रिकेतील सर्व प्रश्नांची १००% अधिकृत उत्तरे आणि विषयानुसार सविस्तर मराठी स्पष्टीकरण दिलेले आहे. प्रश्नावरील पर्यायावर क्लिक करून लगेच योग्य उत्तर तपासा किंवा प्रत्यक्ष परीक्षेसारखी ऑनलाइन मॉक टेस्ट सोडवा.

Question 5

प्रार्थना समाजाच्या माध्यमातून खालीलपैकी कोणकोणत्या सामाजिक कार्य करणाऱ्या संस्था स्थापन झाल्या? (a) सोशल सर्व्हिस लीग - ना.म. जोशी (b) सर्व्हंटस् ऑफ इंडिया सोसायटी - गो.कृ. गोखले (c) आर्य समाज - दयानंद सरस्वती (d) डिप्रेस्ड क्लासेस मिशन - वि.रा. शिंदे

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय C [(a), (b) आणि (d) फक्त] आहे. सविस्तर स्पष्टीकरण (प्रार्थना समाज व त्याच्याशी संबंधित संस्था): १. प्रार्थना समाजाची स्थापना: ३१ मार्च १८६७ रोजी मुंबई येथे डॉ. आत्माराम पांडुरंग तर्खडकर, न्यायमूर्ती महादेव गोविंद रानडे, डॉ. रा. गो. भांडारकर आणि वामन आबाजी मोडक यांनी केली. या समाजाने केवळ धार्मिक सुधारणा न करता व्यापक सामाजिक कार्यावर भर दिला. २. प्रार्थना समाजातून व त्याच्या नेत्यांच्या प्रेरणेने स्थापन झालेल्या संस्था: - (a) सोशल सर्व्हिस लीग (Social Service League): प्रार्थना समाजाचे निष्ठावान कार्यकर्ते नारायण मल्हार (ना. म.) जोशी यांनी १९११ मध्ये कामगारांच्या शिक्षण व कल्याणासाठी ही संस्था स्थापन केली. - (b) सर्व्हंट्स ऑफ इंडिया सोसायटी (भारत सेवक समाज): प्रार्थना समाजाच्या विचारांनी प्रेरित होऊन नामदार गोपाळ कृष्ण गोखले यांनी १२ जून १९०५ रोजी निःस्वार्थ देशसेवक घडवण्यासाठी ही संस्था स्थापन केली. - (d) डिप्रेस्ड क्लासेस मिशन (Depressed Classes Mission): प्रार्थना समाजाचे धर्मप्रचारक महर्षी विठ्ठल रामजी शिंदे यांनी अस्पृश्यता निवारणासाठी १८ ऑक्टोबर १९०६ रोजी या मिशनची स्थापना केली. ३. विधान (c) चुकीचे: 'आर्य समाज'ची स्थापना स्वामी दयानंद सरस्वती यांनी १० एप्रिल १८७५ रोजी मुंबईत स्वतंत्रपणे केली होती. आर्य समाज हा प्रार्थना समाजातून स्थापन झालेला नाही. म्हणून (a), (b) आणि (d) ही विधाने अचूक आहेत.

Question 6

एका 30 सेमी त्रिज्येचा भरीव घन गोल वितळवून त्यापासून 10 सेमी त्रिज्या व 4 सेमी उंची असणाऱ्या भरीव वृत्तचिती तयार केल्या, तर ________ वृत्तचिती तयार होतील.

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय C (90) आहे. पायरी-पायरीने संपूर्ण सोडवणूक (घनफळाचे रूपांतरण): १. एका भरीव गोलाचे आकारमान (Volume of Sphere): गोलाची त्रिज्या (R) = ३० सेंमी. गोलाचे घनफळ = (४/३) × π × R³ = (४/३) × π × (३०)³ = (४/३) × π × २७००० = ४ × ९००० × π = ३६,००० π सेमी³. २. एका भरीव वृत्तचितीचे आकारमान (Volume of Cylinder): वृत्तचितीची त्रिज्या (r) = १० सेंमी. वृत्तचितीची उंची (h) = ४ सेंमी. वृत्तचितीचे घनफळ = π × r² × h = π × (१०)² × ४ = π × १०० × ४ = ४०० π सेमी³. ३. तयार होणाऱ्या वृत्तचितींची संख्या (Number of Cylinders): संख्या = गोलाचे एकूण घनफळ ÷ एका वृत्तचितीचे घनफळ = ३६,००० π ÷ ४०० π = ३६,००० ÷ ४०० = ९०. म्हणून एकूण ९० भरीव वृत्तचिती तयार होतील.

Question 7

खालीलपैकी कोणते इलेक्ट्रॉनिक उपकरण प्रकाश ऊर्जेचे रूपांतरण विद्युत ऊर्जेत करते?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय A (फोटोव्होल्टॅक डायोड / Photovoltaic diode) आहे. सविस्तर स्पष्टीकरण (सेमीकंडक्टर उपकरणे व ऊर्जा रूपांतरण): १. फोटोव्होल्टाइक डायोड / सोलर सेल (Photovoltaic Diode / Solar Cell): - हे एक असे p-n जंक्शन सेमीकंडक्टर उपकरण आहे जे प्रकाशाच्या फोटॉन्सचे (Light Energy) थेट विद्युत ऊर्जेत (Electric Energy) रूपांतर करते. - जेव्हा या p-n जंक्शनवर विशिष्ट वारंवारतेचा प्रकाश पडतो, तेव्हा इलेक्ट्रॉन-होल जोड्या (Electron-Hole pairs) निर्माण होतात आणि फोटोव्होल्टाइक परिणामामुळे (Photovoltaic Effect) बाह्य जोडणीशिवाय विद्युतदाब व विद्युतप्रवाह निर्माण होतो. २. इतर उपकरणांची कार्ये: - फोटो डायोड (Photodiode): हा रिव्हर्स बायसमध्ये (Reverse Bias) काम करतो आणि केवळ प्रकाशाची तीव्रता मोजण्यासाठी / ऑप्टिकल सेन्सर म्हणून वापरला जातो, वीज निर्माण करण्यासाठी नाही. - एल. ई. डी. (Light Emitting Diode): हे उपकरण विद्युत ऊर्जेचे रूपांतर प्रकाश ऊर्जेत (Electric to Light Energy) करते. - टनेल डायोड (Tunnel Diode): क्वांटम टनेलिंगवर चालणारा अत्यंत वेगवान स्विचिंग डायोड आहे. म्हणून प्रकाश ऊर्जेचे रूपांतर विद्युत ऊर्जेत करणारे उपकरण फोटोव्होल्टॅक डायोड आहे.

Question 8

कोणती अनुसूची (schedule) केंद्र आणि राज्यांमधील अधिकारांच्या विभाजनाशी संबंधित आहे?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय C (अनुसूची VII / Schedule-VII) आहे. सविस्तर स्पष्टीकरण (संविधानाची ७ वी अनुसूची व अधिकार विभागणी): १. भारतीय संविधानाच्या कलम २४६ सह '७ व्या अनुसूची'मध्ये (7th Schedule) केंद्र आणि घटक राज्यांमध्ये कायदेविषयक अधिकारांचे स्पष्ट विभाजन तीन सूचींमध्ये करण्यात आले आहे: - १. संघ सूची (Union List - List I): मूळ ९७ विषय, सध्या १०० विषय (संरक्षण, परराष्ट्र व्यवहार, रेल्वे, अणुऊर्जा इत्यादी, ज्यांवर केवळ संसदेला कायदे करण्याचा अधिकार आहे). - २. राज्य सूची (State List - List II): मूळ ६६ विषय, सध्या ६१ विषय (पोलीस, सार्वजनिक आरोग्य, शेती, स्थानिक स्वराज्य संस्था इत्यादी, ज्यांवर राज्य विधीमंडळाला अधिकार आहे). - ३. समवर्ती सूची (Concurrent List - List III): मूळ ४७ विषय, सध्या ५२ विषय (शिक्षण, वने, फौजदारी कायदा, विवाह इत्यादी, ज्यांवर केंद्र व राज्य दोघांनाही कायदे करण्याचा अधिकार आहे). २. इतर अनुसूच्या: - ५ वी अनुसूची: अनुसूचित क्षेत्रे व अनुसूचित जमातींचे प्रशासन व नियंत्रण. - ६ वी अनुसूची: आसाम, मेघालय, त्रिपुरा आणि मिझोराम या ईशान्येकडील ४ राज्यांमधील आदिवासी क्षेत्रांचे प्रशासन. - ८ वी अनुसूची: संविधानाने मान्यता दिलेल्या २२ अधिकृत भाषा. म्हणून केंद्र व राज्यांमधील अधिकारांच्या विभाजनाशी ७ वी अनुसूची संबंधित आहे.

Question 9

सप्टेंबर 2024 मध्ये भारताच्या राष्ट्रपतींनी महाराष्ट्रातील लातूर जिल्ह्यातील कोणत्या तालुक्यात, 'विश्वशांती बुद्ध विहार' चे उद्घाटन केले?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय D (उदगीर / Udgir) आहे. सविस्तर स्पष्टीकरण (विश्वशांती बुद्ध विहार उद्घाटन): १. दिनांक व स्थळ: ३ सप्टेंबर २०२४ रोजी भारताच्या माननीय राष्ट्रपती श्रीमती द्रौपदी मुर्मू यांनी महाराष्ट्र दौऱ्यादरम्यान लातूर जिल्ह्यातील 'उदगीर' (Udgir) येथे भव्य 'विश्वशांती बुद्ध विहार'चे (Vishwashanti Buddha Vihar) लोकार्पण केले. २. बुद्ध विहाराचे वैशिष्ट्य: हे बुद्ध विहार कर्नाटक आणि तेलंगणा सीमेवरील उदगीर शहरात उभारण्यात आले असून, ते बुद्धगया येथील महाबोधी विहाराच्या धर्तीवर बांधण्यात आले आहे. येथे भगवान बुद्धांची भव्य मूर्ती प्रतिष्ठापित करण्यात आली आहे. ३. या सोहळ्यास महाराष्ट्राचे राज्यपाल सी. पी. राधाकृष्णन, मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे, उपमुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस आणि क्रीडामंत्री संजय बनसोडे उपस्थित होते. ४. निलंगा, जळकोट आणि चाकूर हे लातूर जिल्ह्यातील इतर तालुके आहेत, परंतु हे विहार उदगीर शहरात आहे. म्हणून अचूक उत्तर 'उदगीर' आहे.

Question 10

खालील विधाने विचारात घ्या.

(a) महाराष्ट्राचा अक्षवृत्तीय विस्तार रेखावृत्तीय विस्तारापेक्षा कमी आहे. (b) महाराष्ट्र राज्यातून कर्कवृत्त जाते. (c) महाराष्ट्राची पूर्व-पश्चिम लांबी सुमारे 800 कि.मी. आहे. (d) महाराष्ट्राचे क्षेत्रफळ 3,07,713 चौ.कि.मी. आहे. वरीलपैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहेत?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय D [(a), (c) आणि (d)] आहे. सविस्तर स्पष्टीकरण (महाराष्ट्राचा भूगोल व भौगोलिक स्थान): १. विधान (a) बरोबर आहे: - महाराष्ट्राचा अक्षवृत्तीय विस्तार: १५°४४' उत्तर ते २२°०६' उत्तर (एकूण फरक = ६°२२'). - महाराष्ट्राचा रेखावृत्तीय विस्तार: ७२°३६' पूर्व ते ८०°५४' पूर्व (एकूण फरक = ८°१८'). - येथे अक्षवृत्तीय विस्तार (६°२२') हा रेखावृत्तीय विस्तारापेक्षा (८°१८') कमी आहे. २. विधान (b) चुकीचे आहे: - कर्कवृत्त (२३°३०' उत्तर अक्षवृत्त) हे महाराष्ट्रातून जात नाही. ते महाराष्ट्राच्या उत्तरेकडील मध्य प्रदेश, गुजरात आदी ८ राज्यांतून जाते. महाराष्ट्राचे उत्तरेकडील टोक २२°०६' उत्तर येथेच संपते. ३. विधान (c) बरोबर आहे: - महाराष्ट्राची पूर्व-पश्चिम कमाल लांबी सुमारे ८०० कि.मी. आहे (उत्तर-दक्षिण रुंदी सुमारे ७०० ते ७२० कि.मी. आहे). ४. विधान (d) बरोबर आहे: - महाराष्ट्राचे एकूण भौगोलिक क्षेत्रफळ ३,०७,७१३ चौ.कि.मी. (3,07,713 sq. km) आहे, जे भारताच्या एकूण क्षेत्रफळाच्या ९.३६% आहे. क्षेत्रफळानुसार महाराष्ट्र भारतात तिसऱ्या क्रमांकावर आहे. म्हणून (a), (c) आणि (d) ही विधाने बरोबर आहेत.

Question 11

महाराष्ट्र सहकारी अधिनियम १९६० नुसार खालीलपैकी कोणते सहकार संस्थांचे अंकेक्षण करण्याचा उद्देश नाही/नाहीत?

(a) सहकारी कायद्यानुसार नोंदणी झालेल्या सहकार संस्थांनी हिशेबाची सर्व पुस्तके नियमानुसार ठेवली किंवा नाही ते तपासणे.

(b) सहकारी संस्थांचे व्यवस्थापन सहकार कायद्याप्रमाणे आणि सहकाराच्या तत्त्मानुसार होते किंवा नाही हे तपासणे.

(c) सहकारी संस्थेत गैरव्यवहार आढळल्यास संचालकांना जबाबदार धरून आर्थिक दंड करणे.

(d) सहकारी संस्थांच्या जमा खर्चातील चुका आणि अफरातफरीचे व्यवहार शोधणे.

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय A [फक्त (c)] आहे. सविस्तर स्पष्टीकरण (महाराष्ट्र सहकारी संस्था अधिनियम, १९६० - कलम ८१): १. कलम ८१ अंतर्गत लेखापरीक्षणाचे (Audit) कायदेशीर उद्दिष्ट: - नोंदणीकृत सहकारी संस्थांची हिशेब पुस्तके नियमानुसार आहेत की नाही ते तपासणे [विधान a]. - संस्थेचे व्यवस्थापन सहकार कायद्यानुसार व सहकार तत्त्वांनुसार चालले आहे का याची पडताळणी करणे [विधान b]. - जमा-खर्चातील चुका, गैरव्यवहार, अपहार व अनियमित व्यवहार शोधून काढणे आणि थकीत कर्जांची स्थिती तपासणे [विधान d]. २. विधान (c) लेखापरीक्षणाचा उद्देश का नाही? - लेखापरीक्षक (Auditor) हा केवळ तपासणी करतो आणि आपला अहवाल निबंधकांकडे (Registrar) सादर करतो. - संचालकांवर थेट आर्थिक दंड ठोठावणे किंवा त्यांना जबाबदार धरून शिक्षेची कारवाई करणे हा अधिकार लेखापरीक्षकाचा नसून, तो कलम ८८ अन्वये निबंधक (Registrar) किंवा सहकार न्यायालयाचा (Co-operative Court) अर्ध-न्यायिक अधिकार आहे. म्हणून (c) हे लेखापरीक्षणाचे उद्दिष्ट नाही, पर्याय A योग्य आहे.

Question 12

पंडित जवाहरलाल नेहरूंनी कोणत्या कायद्याचे वर्णन 'गुलामगिरीची एक नवी सनद' असे केले?

Accepted Answer

योग्य उत्तर पर्याय C (भारत सरकार कायदा, 1935 / The Government of India Act, 1935) आहे. सविस्तर स्पष्टीकरण (घटनात्मक कायदे व भारतीय नेत्यांच्या प्रतिक्रिया): १. भारत सरकार कायदा, १९३५ (Government of India Act, 1935): ब्रिटिश संसदेने ऑगस्ट १९३५ मध्ये पारित केलेल्या या कायद्याने प्रांतांमध्ये 'द्विदल राज्यपद्धती' रद्द करून 'प्रांतिक स्वायत्तता' (Provincial Autonomy) दिली आणि केंद्रात अखिल भारतीय महासंघाची (All India Federation) तरतूद केली. २. पंडित नेहरूंची प्रसिद्ध टीका: - पंडित जवाहरलाल नेहरूंनी या कायद्याला 'गुलामगिरीची एक नवी सनद' (A New Charter of Slavery) असे संबोधून तीव्र शब्दांत धिक्कारले. - त्यांनी या कायद्याचे वर्णन 'अनेक ब्रेक्स असलेले पण इंजिन नसलेले यंत्र' (A machine with all brakes, but no engine) असेही केले होते, कारण गव्हर्नर आणि व्हाइसरॉय यांना अमर्याद नकाराधिकार (Veto powers) आणि विशेष अधिकार देण्यात आले होते, ज्यामुळे खरी सत्ता भारतीयांच्या हातात नव्हती. ३. इतर कायदे व संज्ञा: - मोर्ले-मिंटो सुधारणा (१९०९): मुस्लिमांसाठी स्वतंत्र मतदारसंघांची निर्मिती. - माँटेग्यू-चेम्सफर्ड सुधारणा (१९१९): प्रांतांमध्ये द्विदल शासनपद्धती (Dyarchy). - रोलेट ॲक्ट (१९१९): 'काळा कायदा' (बिना वकील, बिना अपील, बिना दलील). म्हणून 'गुलामगिरीची नवी सनद' हे वर्णन १९३५ च्या भारत सरकार कायद्यासाठी केले होते.

परीक्षा (Exam)	MPSC संयुक्त गट-क (Group C Services)
संवर्ग / पदे (Cadre / Posts)	लिपिक-टंकलेखक, कर सहाय्यक व उत्पादन शुल्क
परीक्षा वर्ष (Exam Year)	2024 (२०२४)
एकूण प्रश्न व गुण (Questions & Marks)	100 प्रश्न (100 गुण)
परीक्षेचा कालावधी (Duration)	60 मिनिटे
नकारात्मक गुण (Negative Marking)	१/४ (०.२५ गुण वजा)
परीक्षेचे माध्यम (Language)	मराठी / English
उत्तरतालिका (Answer Key)	अधिकृत उत्तरतालिकेसह समाविष्ट (Official Answer Key)
सराव व डाऊनलोड (Practice & PDF)	मोफत ऑनलाइन टेस्ट + मोफत PDF डाऊनलोड

MPSC Group C Prelims Question Paper 2024 with Answers

परीक्षेचे महत्त्वाचे तपशील (Exam Key Overview)

प्रश्न व अधिकृत उत्तरे (Questions & Answers)

कोणती अनुसूची (schedule) केंद्र आणि राज्यांमधील अधिकारांच्या विभाजनाशी संबंधित आहे?

ही संपूर्ण प्रश्नपत्रिका मोबाईल ॲपमध्ये टाइमरसह सोडवा!

खालीलपैकी कोणते इलेक्ट्रॉनिक उपकरण प्रकाश ऊर्जेचे रूपांतरण विद्युत ऊर्जेत करते?

पंडित जवाहरलाल नेहरूंनी कोणत्या कायद्याचे वर्णन 'गुलामगिरीची एक नवी सनद' असे केले?

पुढील पर्वत शिखरांचा उंचीनुसार उतरता क्रम लावा. (a) मकालू (b) नंदादेवी (c) अन्नपूर्णा (d) बद्रीनाथ

महाराष्ट्राची आर्थिक पाहणी सन 2023-24 नुसार राज्याच्या स्वतःच्या कर महसुलात ________ कराचा सर्वाधिक हिस्सा आहे.

MPSC गट क, तलाठी भरती & AMVI पूर्व टेस्ट सिरीज 2026

MPSC Group C Prelims 2024 - महत्वाचे प्रश्न व उत्तरे

📑इतर वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका (Related Previous Papers)

MPSC Group C Prelims 2025 Paper

MPSC Group C Prelims 2023 Paper

MPSC Group C Pre 2022 Paper

MPSC Group C Pre 2021 Paper

MPSC Group C Pre 2019 Paper

MPSC संयुक्त गट-क पूर्व परीक्षा 2018 Paper

MPSC गट क, तलाठी भरती & AMVI पूर्व टेस्ट सिरीज 2026