प्रश्न #61MPSC गट-क / तलाठी भरती2023नागरिकत्व, मूलभूत हक्क, मार्गदर्शक तत्त्वे व मूलभूत कर्तव्ये (Citizenship, FRs, DPSP & Fundamental Duties)
स्वतंत्र पहा ➔भारतीय राज्यघटनेतील मार्गदर्शक तत्त्वांच्या भारतीय राज्यघटनेतील अनुच्छेदाच्या क्रमांकानुसार योग्य क्रम लावा.
अ. पर्यावरणाचे संरक्षण व सुधारणा.
ब. जनतेचे राहणीमान व सार्वजनीक आरोग्य सुधारणे.
क. अनुसूचीत जाती, जमाती आणि दुर्बल घटकांच्या आर्थिक हितांचे रक्षण.
ड. सर्व नागरिकांसाठी समान नागरी कायदा लागू करणे.
Arrange in appropriate order as per Sr. No. of articles of Directive Principles of the State Policy given in the Constitution of India.
a. Protection and improvement of environment.
b. Improving living status and public health.
c. Protection of economic interests of SC, ST and weaker section.
d. To implement uniform civil code for all the people.
✓ अचूक उत्तर: पर्याय C|सविस्तर स्पष्टीकरण:
कलम क्रमांक: ड. समान नागरी कायदा = कलम 44; क. SC/ST हितरक्षण = कलम 46; ब. सार्वजनिक आरोग्य सुधारणे = कलम 47; अ. पर्यावरण संरक्षण = कलम 48A. योग्य क्रम ड, क, ब, अ (पर्याय c) आहे.
Article numbers: d. Uniform Civil Code (Art. 44); c. SC/ST Interests (Art. 46); b. Public Health (Art. 47); a. Environment (Art. 48A). Correct sequence: D, C, B, A.
प्रश्न #62MPSC गट-क / तलाठी भरती2025राज्यघटनेची निर्मिती, स्रोत, सरनामा व परिशिष्टे (Constitutional Framework & Features)
स्वतंत्र पहा ➔खालीलपैकी कोणती जोडी बरोबर जुळत नाही ?
Which of the following pair is not correctly matched ?
aसमानतेचा अधिकार - अनुच्छेद 14 ते 18
Right to Equality - Articles 14 to 18
bशोषणाविरुद्धचा अधिकार - अनुच्छेद 20 ते 22
Right against exploitation - Articles 20 to 22
cधार्मिक स्वातंत्र्याचा अधिकार - अनुच्छेद 25 ते 28
Right to Freedom of Religion - Articles 25 to 28
dसांस्कृतिक आणि शैक्षणिक अधिकार - अनुच्छेद 29 ते 30
Cultural and Educational Rights - Articles 29 to 30
✓ अचूक उत्तर: पर्याय B|सविस्तर स्पष्टीकरण:
शोषणाविरुद्धचा अधिकार अनुच्छेद २३ व २४ मध्ये आहे. अनुच्छेद २० ते २२ हे स्वातंत्र्याच्या हक्काशी संबंधित आहेत.
The right against exploitation is contained in Articles 23 and 24. Articles 20 to 22 deal with the right to freedom.
प्रश्न #63MPSC गट-क / तलाठी भरती2024केंद्र शासन: राष्ट्रपती, उपराष्ट्रपती, पंतप्रधान, मंत्रिमंडळ व संसद (Union Executive & Parliament)
स्वतंत्र पहा ➔भारतीय राज्यघटनेच्या संघराज्यीय वैशिष्ट्यांमध्ये खालीलपैकी कशाचा समावेश होत नाही? (a) अखिल भारतीय सेवा (b) एकेरी न्यायव्यवस्था (c) स्वतंत्र न्यायव्यवस्था (d) अधिकारांची विभागणी
Which of the following does not include the federal features of the Indian Constitution? (a) All India Service (b) Unitary Judiciary (c) Independent Judiciary (d) Separation of Powers
aफक्त (a) आणि (c)
(a) and (c) only.
bफक्त (a) आणि (b)
(a) and (b) only.
cफक्त (b) आणि (c)
(b) and (c) only.
dफक्त (c) आणि (d)
(c) and (d) only.
✓ अचूक उत्तर: पर्याय B|सविस्तर स्पष्टीकरण:
अखिल भारतीय सेवा आणि एकेरी न्यायव्यवस्था ही भारतीय संविधानाची 'एकात्मक' (Unitary) वैशिष्ट्ये आहेत, संघराज्यीय नाहीत.
All India Service and Unitary Judiciary are unitary features of the Indian Constitution, not federal.
प्रश्न #64MPSC गट-क / तलाठी भरती2023राज्यघटनेची निर्मिती, स्रोत, सरनामा व परिशिष्टे (Constitutional Framework & Features)
स्वतंत्र पहा ➔कोणती जोडी अयोग्यरित्या जुळवलेली आहे/त?
अ. भेदभाव करण्यास मनाई – कलम 15
ब. संमेलनाचा हक्क – कलम 19
क. जीवित संरक्षणाचा अधिकार – कलम 20
ड. घटनात्मक उपायांचा अधिकार – कलम 32
Which pair is/are incorrectly matched?
a. Prohibition of discrimination – Article 15
b. Right to Association – Article 19
c. Right to Protection of Life – Article 20
d. Right to Constitutional Remedies – Article 32
✓ अचूक उत्तर: पर्याय C|सविस्तर स्पष्टीकरण:
जीवित व वैयक्तिक स्वातंत्र्याचे संरक्षण हे 'कलम 21' मध्ये आहे (कलम 20 गुन्ह्यांच्या दोषासिद्धीबाबत आहे). त्यामुळे (क) अयोग्यरित्या जुळवले आहे.
Protection of life and personal liberty is under Article 21 (Article 20 covers protection in conviction of offenses). Hence, pair (c) is incorrectly matched.
प्रश्न #65MPSC गट-क / तलाठी भरती2025राज्यघटनेची निर्मिती, स्रोत, सरनामा व परिशिष्टे (Constitutional Framework & Features)
स्वतंत्र पहा ➔पोलिस पाटलांची नेमणूक करण्याचे अधिकार कोणास आहे ?
Who has the authority to appoint Police Patil?
bपालकमंत्री
Guardian Minister
dउपजिल्हाधिकारी
Deputy Collector
✓ अचूक उत्तर: पर्याय C|सविस्तर स्पष्टीकरण:
आयोगाच्या अंतिम उत्तरतालिकेनुसार, पोलिस पाटलांची नेमणूक करण्याचे अधिकार 'जिल्हाधिकारी' (पर्याय ३/c) यांना आहेत.
According to the Commission's final answer sheet, the power to appoint police stations is vested in the 'District Magistrate' (Option 3/c).
प्रश्न #66MPSC गट-क / तलाठी भरती2024केंद्र शासन: राष्ट्रपती, उपराष्ट्रपती, पंतप्रधान, मंत्रिमंडळ व संसद (Union Executive & Parliament)
स्वतंत्र पहा ➔भारतीय संविधानाच्या खालीलपैकी कोणत्या कलमाद्वारे पंचायतीमध्ये महिलांना आरक्षणाची तरतूद करण्यात आली आहे?
Reservation for women in Panchayats is provided for by which of the following clauses of the Indian Constitution?
✓ अचूक उत्तर: पर्याय C|सविस्तर स्पष्टीकरण:
कलम 243-D नुसार पंचायतींमध्ये अनुसूचित जाती, जमाती आणि महिलांसाठी जागा राखीव ठेवण्याची तरतूद आहे.
Article 243-D provides for reservation of seats for Scheduled Castes, Scheduled Tribes and women in Panchayats.
प्रश्न #67MPSC गट-क / तलाठी भरती2023राज्यघटनेची निर्मिती, स्रोत, सरनामा व परिशिष्टे (Constitutional Framework & Features)
स्वतंत्र पहा ➔समवर्ती सूचीमध्ये खालीलपैकी कशाचा समावेश नाही?
अ. करारनामे
ब. जंगले
क. जकात
ड. दिवाळखोरी आणि नादारी
Which of the following is not included in the Concurrent List?
a. Contracts
b. Forests
c. Tolls
d. Bankruptcy and insolvency
✓ अचूक उत्तर: पर्याय C|सविस्तर स्पष्टीकरण:
'जकात' (Tolls) हा विषय राज्य सूचीमध्ये (State List - Entry 59) समाविष्ट आहे, समवर्ती सूचीमध्ये नाही.
'Tolls' is included in the State List (List II), not the Concurrent List.
प्रश्न #68MPSC गट-क / तलाठी भरती2025भारतीय न्यायव्यवस्था: सर्वोच्च न्यायालय, उच्च न्यायालये व दुय्यम न्यायालये (Indian Judiciary)
स्वतंत्र पहा ➔खालीलपैकी कोणत्या उच्च न्यायालयात सर्वाधिक खंडपीठे आहेत ?
Which of the following High Court has the largest number of Benches ?
✓ अचूक उत्तर: पर्याय A|सविस्तर स्पष्टीकरण:
आयोगाच्या अंतिम उत्तरतालिकेनुसार योग्य उत्तर 'बॉम्बे उच्च न्यायालय' (पर्याय १/a) आहे.
प्रश्न #69MPSC गट-क / तलाठी भरती2024राज्य शासन: राज्यपाल, मुख्यमंत्री, राज्य मंत्रिमंडळ व विधिमंडळ (State Executive & Legislature)
स्वतंत्र पहा ➔भारतीय संविधानाच्या कलम 165 च्या संदर्भात राज्य सरकारचा कायदेशीर सल्लागार कोण आहे?
Who is the Legal Adviser to the State Government in terms of Article 165 of the Constitution of India?
aसॉलीसीटर जनरल
Solicitor General
bअतिरिक्त सरकारी वकील
Additional Public Prosecutor
cमहाधिवक्ता
Advocate General
dउच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश
Judge of the High Court
✓ अचूक उत्तर: पर्याय C|सविस्तर स्पष्टीकरण:
कलम 165 नुसार राज्याचा कायदेशीर सल्लागार महाधिवक्ता (Advocate General) असतो.
According to Article 165, the legal adviser of the state is the Advocate General.
प्रश्न #70पोलीस भरती2025नागरिकत्व, मूलभूत हक्क, मार्गदर्शक तत्त्वे व मूलभूत कर्तव्ये (Citizenship, FRs, DPSP & Fundamental Duties)
स्वतंत्र पहा ➔भारतीय संविधानाच्या कोणत्या अनुच्छेदानुसार (Article) 'अस्पृश्यता पाळणे' पूर्णपणे नष्ट करण्यात आले असून त्याचे आचरण कायद्याने दंडनीय गुन्हा ठरविण्यात आले आहे?
Under which Article of the Constitution of India is 'Untouchability' abolished and its practice in any form forbidden?
aअनुच्छेद १४ (कायद्यापुढे समानता)
bअनुच्छेद १५ (भेदभाव बंदी)
dअनुच्छेद १७ (अस्पृश्यता निर्मूलन)
Article 17 (Abolition of Untouchability)
✓ अचूक उत्तर: पर्याय D|सविस्तर स्पष्टीकरण:
योग्य उत्तर पर्याय (D) अनुच्छेद 17 आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. भारतीय राज्यघटनेच्या कलम १७ (Article 17) अन्वये देशातील अस्पृश्यता नष्ट करण्यात आली असून कोणत्याही स्वरूपात तिचे आचरण करणे कायद्याने दंडनीय गुन्हा ठरवण्यात आले आहे.
२. याच्या अंमलबजावणीसाठी १९५५ मध्ये नागरी हक्क संरक्षण कायदा करण्यात आला.
The correct answer is Option (D) Article 17.
Detailed Explanation:
Article 17 of the Constitution abolishes 'Untouchability' and declares its enforcement an offence punishable by law.
Hence, option (D) is correct.
प्रश्न #71पोलीस भरती2024केंद्र शासन: राष्ट्रपती, उपराष्ट्रपती, पंतप्रधान, मंत्रिमंडळ व संसद (Union Executive & Parliament)
स्वतंत्र पहा ➔भारताच्या पहिल्या महिला राष्ट्रपती कोण आहेत?
Who is the first woman President of India?
aसराजिनी नायडू
Sarajini Naidu
bविजयालक्ष्मी पंडित
Vijayalakshmi Pandit
cद्रोपदी मुर्मू
Draupadi Murmu
dप्रतिभाताई पाटील
Pratibhatai Patil
✓ अचूक उत्तर: पर्याय D|सविस्तर स्पष्टीकरण:
श्रीमती प्रतिभाताई पाटील या भारताच्या पहिल्या महिला राष्ट्रपती होत्या (कार्यकाळ 2007-2012).
Smt Pratibhatai Patil was the first woman President of India (term 2007-2012).
प्रश्न #72पोलीस भरती2024केंद्र शासन: राष्ट्रपती, उपराष्ट्रपती, पंतप्रधान, मंत्रिमंडळ व संसद (Union Executive & Parliament)
स्वतंत्र पहा ➔राष्ट्रपतीला पदाची शपथ कोण देतो?
Who administers the oath of office to the President?
bउपराष्ट्रपती
Vice President
✓ अचूक उत्तर: पर्याय C|सविस्तर स्पष्टीकरण:
भारताच्या सर्वोच्च न्यायालयाचे सरन्यायाधीश राष्ट्रपतींना पदाची शपथ देतात.
The Chief Justice of the Supreme Court of India administers the oath of office to the President.
प्रश्न #73पोलीस भरती2024केंद्र शासन: राष्ट्रपती, उपराष्ट्रपती, पंतप्रधान, मंत्रिमंडळ व संसद (Union Executive & Parliament)
स्वतंत्र पहा ➔लोकशाहीचा गाभा म्हणजे
The essence of democracy is
aप्रौढ मताधीकरा
Adult voters
bसत्तेचे विकेंद्रीकरण
Decentralization of power
cराखीव जागाचे धोरण
Reservation policy
dन्यायालयीन निर्णय
Court decision
✓ अचूक उत्तर: पर्याय B|सविस्तर स्पष्टीकरण:
सत्तेचे विकेंद्रीकरण (Decentralisation of Power) म्हणजे लोकांमध्ये सत्ता विभागणे, जो लोकशाहीचा (Democracy) गाभा आहे.
Decentralization of Power is the distribution of power among the people, which is the essence of democracy.
प्रश्न #74पोलीस भरती2024नागरिकत्व, मूलभूत हक्क, मार्गदर्शक तत्त्वे व मूलभूत कर्तव्ये (Citizenship, FRs, DPSP & Fundamental Duties)
स्वतंत्र पहा ➔घटना समितीने भारतीय राज्यघटनेत उद्देशपत्रिका ही कल्पना कोणत्या देशाच्या राज्यघटनेवरून घेतली?
From which country's constitution did the Constituent Assembly take the idea of the Preamble for the Indian Constitution?
✓ अचूक उत्तर: पर्याय B|सविस्तर स्पष्टीकरण:
भारतीय राज्यघटनेची उद्देशपत्रिका अमेरिकेच्या (USA) राज्यघटनेवरून प्रेरित आहे.
The Articles of Association of the Indian Constitution are inspired by the Constitution of the United States of America (USA).
प्रश्न #75पोलीस भरती2024पंचायत राज व स्थानिक स्वराज्य संस्था (Panchayati Raj & Urban Local Government)
स्वतंत्र पहा ➔पंचायत राज्य स्वीकारणारे देशातील पहिले राज्य कोणते ?
Which was the first state in the country to accept Panchayat Raj?
✓ अचूक उत्तर: पर्याय B|सविस्तर स्पष्टीकरण:
राजस्थानने (नागौर जिल्हा) 1959 मध्ये सर्वप्रथम पंचायत राज स्वीकारले.
Rajasthan (Nagaur District) was the first to adopt Panchayat Raj in 1959.
