महासराव
महासराव
🎯 सर्व परीक्षा (All Exams) 📚 महाराष्ट्राचा व भारताचा भूगोल (Geography)📅 वर्ष: 2017 ✕ सर्व फिल्टर्स रिसेट करा

महाराष्ट्राचा व भारताचा भूगोल (Geography) प्रश्नसंच: मागील वर्षांचे सर्व PYQs व उत्तरे

महाराष्ट्राचा व भारताचा भूगोल (Geography) विषयातील सर्व घटकवार मागील वर्षांचे प्रश्न (PYQs), अचूक उत्तरे आणि सविस्तर स्पष्टीकरणासह सराव करा.

📊 उपलब्ध प्रश्न: 122🌐 भाषा: मराठी / इंग्रजी✓ अधिकृत उत्तरतालिका व सविस्तर स्पष्टीकरण
⚙️ फिल्टर्स(122 प्रश्न)
📚 प्रश्न यादी|पान 5 / 92017 चे प्रश्न
एकूण 122 पैकी 15 प्रश्न
प्रश्न #612023महाराष्ट्रातील उद्योग, वाहतूक, दळणवळण, पर्यटन व सांस्कृतिक वारसा
स्वतंत्र पहा ➔
मालवण ….. फळांसाठी प्रसिध्द ठिकाण आहे.
Malvana is a famous place for fruits.
a
कलिंगड
Kalingad
b
काजू
cashew
✓ उत्तर
c
केळी
banas
d
सिताफळ
Sitaphal
✓ अचूक उत्तर: पर्याय B|सविस्तर स्पष्टीकरण:
योग्य उत्तर पर्याय (B) 'काजू' आहे. • सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण हे किनारपट्टीवरील काजू (Cashew), काजू प्रक्रिया उद्योग आणि प्रसिद्ध मालवणी हापूस आंब्यासाठी ओळखले जाते. • याशिवाय मालवण हे ऐतिहासिक सिंधुदुर्ग किल्ला आणि सागरी पर्यटनासाठीही प्रसिद्ध आहे.
The correct answer is "Kazuo." Malvan in Sindhudurg district is known for its coastal cashew, cashew processing industry and the famous Malvani Hapus mango. Malavan is also famous for its historic Sindhudurg Fort and maritime tourism.
प्रश्न #62MPSC गट-क / तलाठी भरती2021महाराष्ट्राचे हवामान, पर्जन्यमान व वनांचे प्रकार
स्वतंत्र पहा ➔

भारतात जमिनीची धूप होण्याची कारणे कोणती आहेत? (a) जंगलतोड (b) गवताळ प्रदेशांचा नाश (c) स्थलांतरित शेती (झूम शेती) (d) शेती करण्याच्या चुकीच्या पद्धती

What are the causes of soil erosion in India? (a) Deforestation (b) Destruction of grasslands (c) Shifting agriculture (d) Wrong methods of cultivation

a

फक्त (a)

Only (a)

b

(a) आणि (b)

(a) and (b)

c

(b), (c) आणि (d)

(b), (c) and (d)

d

वरील सर्व

All the above

✓ उत्तर
✓ अचूक उत्तर: पर्याय D|सविस्तर स्पष्टीकरण:

जंगलतोड, अतिचराईमुळे कुरणांचा ऱ्हास, डोंगराळ भागातील स्थलांतरित शेती आणि उताराच्या दिशेने नांगरणी यांसारख्या अयोग्य शेती पद्धती हे सर्व भारतात जमिनीची धूप होण्याची प्रमुख कारणे आहेत.

Deforestation, loss of grassland vegetative cover, shifting cultivation, and inappropriate agricultural tillage are all primary factors causing soil erosion across India.

प्रश्न #63MPSC गट-क / तलाठी भरती2022महाराष्ट्रातील उद्योग, वाहतूक, दळणवळण, पर्यटन व सांस्कृतिक वारसा
स्वतंत्र पहा ➔

मुंबई-आग्रा राष्ट्रीय महामार्ग महाराष्ट्रातील कोणत्या शहरातून जात नाही? (a) अमळनेर (b) दौंड (c) नाशिक (d) धुळे

Which city/cities in Maharashtra Mumbai-Agra highway does not pass through? (a) Amalner (b) Daund (c) Nashik (d) Dhule

a

(a) व (b) फक्त

(a) and (b) only

✓ उत्तर
b

(b) फक्त

(b) only

c

(b) व (d) फक्त

(b) and (d) only

d

(d) फक्त

(d) only

✓ अचूक उत्तर: पर्याय A|सविस्तर स्पष्टीकरण:

योग्य उत्तर पर्याय (a) (a) व (b) फक्त आहे. मुंबई-आग्रा राष्ट्रीय महामार्ग (जुना NH-3 / नवीन NH-848 आणि NH-52) हा मुंबई $\rightarrow$ ठाणे $\rightarrow$ नाशिक $\rightarrow$ मालेगाव $\rightarrow$ धुळे $\rightarrow$ शिरपूर मार्गे मध्य प्रदेशात जातो. हा महामार्ग अमळनेर (जळगाव) आणि दौंड (पुणे) या शहरांमधून जात नाही.

The correct answer is Option (a) (a) and (b) only. The Mumbai-Agra National Highway (old NH-3) runs through Thane, Nashik, Malegaon, and Dhule. It does not pass through Amalner (Jalgaon district) or Daund (Pune district).

प्रश्न #64पोलीस भरती2025भारताची प्राकृतिक रचना व जलप्रणाली
स्वतंत्र पहा ➔

जगातील सर्वात मोठे नदीतील बेट 'माजुली' (Majuli Island) हे कोणत्या नदीच्या पात्रात व कोणत्या राज्यात आहे?

The world's largest river island, Majuli, is located in which river and state?

a

गोदावरी, आंध्र प्रदेश

Godavari, Andhra Pradesh

b

गंगा, उत्तर प्रदेश

Ganga, Uttar Pradesh

c

ब्रह्मपुत्रा नदी, आसाम

Brahmaputra, Assam (ब्रह्मपुत्रा, आसाम)

✓ उत्तर
d

नर्मदा, गुजरात

Narmada, Gujarat

✓ अचूक उत्तर: पर्याय C|सविस्तर स्पष्टीकरण:

योग्य उत्तर पर्याय (C) ब्रम्हपुत्रा , आसाम आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. माजुली बेट हे आसाम राज्यातील ब्रह्मपुत्रा नदीच्या पात्रात वसलेले जगातील सर्वात मोठे नदीतील बेट आहे.
२. हे भारतातील पहिले बेट जिल्हा म्हणूनही घोषित करण्यात आले आहे.
म्हणून पर्याय (C) अचूक उत्तर आहे.

The correct answer is Option (C) Brahmaputra, Assam.
Detailed Explanation:
Majuli Island in Assam is recognized by Guinness World Records as the largest river island on Earth, formed by the Brahmaputra River.
Hence, option (C) is correct.

प्रश्न #65पोलीस भरती2024भारताची प्राकृतिक रचना व जलप्रणाली
स्वतंत्र पहा ➔
लक्षद्वीप मध्ये शाखा सुरू करणारी खाजगी क्षेत्रातील पहिली बँक कोणती ठरली आहे ?
Which private sector bank has become the first to open a branch in Lakshadweep?
a
आयसीआयसीआय बँक
ICICI Bank
b
कोटक महिंद्रा बँक
Kotak Mahindra Bank
c
अॅक्सिस बँक
Axis Bank
d
एचडीएफसी बँक
HDFC Bank
✓ उत्तर
✓ अचूक उत्तर: पर्याय D|सविस्तर स्पष्टीकरण:
HDFC बँक ही लक्षद्वीपमध्ये शाखा सुरू करणारी पहिली खाजगी बँक आहे.
HDFC Bank is the first private bank to open a branch in Lakshadweep.
प्रश्न #66MPSC गट-क / तलाठी भरती2021महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय उद्याने, व्याघ्र प्रकल्प व खनिज संपत्ती
स्वतंत्र पहा ➔

भारतात आसाममध्ये _______ चे सर्वाधिक साठे आहेत.

Assam has the largest reservoirs of _______ in India.

a

खनिज तेल (कच्चे तेल)

Mineral oil

✓ उत्तर
b

लोहखनिज

Iron ore

c

कोळसा

Coal

d

वरीलपैकी काहीही नाही

None of the above

✓ अचूक उत्तर: पर्याय A|सविस्तर स्पष्टीकरण:

आसाममधील दिगबोई, नाहरकटिया आणि मोरान-हुगरीजन हे पट्टे खनिज तेलाच्या (कच्चे तेल आणि नैसर्गिक वायू) विपुल साठ्यांसाठी भारतात प्रसिद्ध आहेत.

Assam holds extensive onshore petroleum/mineral oil reserves in India, centered around historically prominent fields like Digboi and Naharkatiya.

प्रश्न #67MPSC गट-क / तलाठी भरती2022महाराष्ट्राचे स्थान, विस्तार, सीमा व प्रशासकीय रचना
स्वतंत्र पहा ➔

महाराष्ट्रातील पहिली विजेवर चालणारी रेल्वे _________.

The first railway to run on electricity in Maharashtra _______.

a

भायखळा ते ठाणे 1925

Byculla to Thane 1925

b

मुंबई ते कुर्ला 1925

Mumbai to Kurla 1925

✓ उत्तर
c

दादर ते बांद्रा 1918

Dadar to Bandra 1918

d

दादर ते बोरीवली 1925

Dadar to Borivali 1925

✓ अचूक उत्तर: पर्याय B|सविस्तर स्पष्टीकरण:

योग्य उत्तर पर्याय (b) मुंबई ते कुर्ला 1925 आहे. भारतातील आणि महाराष्ट्रातील पहिली विजेवर चालणारी लोकल ट्रेन ३ फेब्रुवारी १९२५ रोजी मुंबई (तत्कालीन व्हिक्टोरिया टर्मिनस / CSMT) ते कुर्ला दरम्यान हार्बर मार्गावर (१५०० व्होल्ट DC ट्रॅक्शन) सुरू करण्यात आली.

The correct answer is Option (b) Mumbai to Kurla 1925. India's first electric passenger train commenced operations on February 3, 1925, running between Bombay VT (now CSMT) and Kurla along the Harbour Line with 1500 V DC traction.

प्रश्न #68पोलीस भरती2025महाराष्ट्रातील शेती, पिके, फलोत्पादन (GI Tags) व ऊर्जा संसाधने
स्वतंत्र पहा ➔

महाराष्ट्रातील पहिले जलविद्युत निर्मिती केंद्र कोणते आहे?

Which was the first hydroelectric power station established in Maharashtra?

a

वीर जलविद्युत केंद्र

Veer Hydroelectric Plant

b

कोयना जलविद्युत केंद्र

Koyna Hydroelectric Plant

c

राधानगरी जलविद्युत केंद्र

Radhanagari Hydroelectric Plant

d

खोपोली जलविद्युत केंद्र

Khopoli Hydroelectric Plant

✓ उत्तर
✓ अचूक उत्तर: पर्याय D|सविस्तर स्पष्टीकरण:

योग्य उत्तर पर्याय (D) खोपोली आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. महाराष्ट्रातील पहिले जलविद्युत केंद्र टाटा पॉवर कंपनीने रायगड जिल्ह्यातील खोपोली येथे १९१५ मध्ये सुरू केले.
२. लोणावळा-खंडाळा परिसरातील धरणांतून पाणी आणून खोपोली येथे वीजनिर्मिती केली गेली.
३. कोयना हे महाराष्ट्रातील सर्वात मोठे जलविद्युत प्रकल्प असून ते 'महाराष्ट्राची भाग्यलक्ष्मी' म्हणून ओळखले जाते.

The correct answer is Option (D) Khopoli Hydroelectric Plant.
Detailed Explanation:
1. The first hydroelectric power plant in Maharashtra was commissioned by Tata Power at Khopoli (Raigad district) in 1915.
2. It utilized water harvested from reservoirs on the Western Ghats to supply electricity to Mumbai.
3. Koyna is the largest hydroelectric project in the state.

प्रश्न #69पोलीस भरती2025महाराष्ट्राची जलप्रणाली, नद्या, धरणे व संगम
स्वतंत्र पहा ➔

'कृष्णाकाठ' हे गाजलेले आत्मचरित्र खालीलपैकी कोणाचे आहे?

'Krishnakath' (कृष्णाकाठ) is the famous autobiography of which visionary leader?

a

आचार्य प्र. के. अत्रे

Acharya P. K. Atre (कर्हेचे पाणी)

b

श्री यशवंतराव चव्हाण

Shri Yashwantrao Chavan (कृष्णाकाठ)

✓ उत्तर
c

श्री बाळासाहेब देसाई

Shri Balasaheb Desai

d

श्री बाळासाहेब ठाकरे

Shri Balasaheb Thackeray

✓ अचूक उत्तर: पर्याय B|सविस्तर स्पष्टीकरण:

योग्य उत्तर पर्याय (B) श्री यशवंतराव चव्हाण आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. आधुनिक महाराष्ट्राचे शिल्पकार व महाराष्ट्राचे पहिले मुख्यमंत्री यशवंतराव चव्हाण यांचे 'कृष्णाकाठ' हे प्रसिद्ध आत्मचरित्र आहे.
२. कराडमधील कृष्णा-कोयना प्रीतीसंगमाच्या साक्षीने घडलेल्या त्यांच्या राजकीय व सामाजिक जीवनाचा पट त्यांनी यात मांडला आहे.
३. आचार्य अत्रे यांचे आत्मचरित्र 'कर्हेचे पाणी' हे आहे.

The correct answer is Option (B) Shri Yashwantrao Chavan.
Detailed Explanation:
'Krishnakath' is the celebrated autobiography of Yashwantrao Chavan, the first Chief Minister of Maharashtra and former Deputy Prime Minister of India.
Hence, option (B) is correct.

प्रश्न #70पोलीस भरती2024महाराष्ट्रातील उद्योग, वाहतूक, दळणवळण, पर्यटन व सांस्कृतिक वारसा
स्वतंत्र पहा ➔
महाराष्ट्रातील खालील पैकी कोणते शहर राष्ट्रीय महामार्ग क्रमांक 65 वर वसले आहे ?
Which of the following cities in Maharashtra is situated on National Highway No. 65?
a
नाशिक
Nashik
b
सांगली
sangli
c
सोलापुर
Solapur
✓ उत्तर
d
कोल्हापुर
Kolhapur
✓ अचूक उत्तर: पर्याय C|सविस्तर स्पष्टीकरण:
सोलापूर हे शहर राष्ट्रीय महामार्ग क्रमांक 65 वर वसलेले आहे.
The city of Solapur is situated on National Highway No. 65.
प्रश्न #71MPSC गट-क / तलाठी भरती2021महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय उद्याने, व्याघ्र प्रकल्प व खनिज संपत्ती
स्वतंत्र पहा ➔

खालीलपैकी कोणते/ती विधान/विधाने चुकीचे आहे/आहेत? (a) चिखलदरा हे थंड हवेचे ठिकाण सातपुडा पर्वत रांगेत आहे. (b) गाविलगड आणि मेळघाट पर्वत महाराष्ट्र राज्याच्या दक्षिणेकडील भागात आढळतात. (c) बालाघाट डोंगर हे शंभू महादेव डोंगररांगांच्या उत्तरेस आढळतात.

Which of the following statement/s is/are incorrect? (a) Chikhaldara is a hill station and located in Satpuda mountain range. (b) Gavilgad and Melghat mountains are found in southern part of Maharashtra state. (c) Balaghat mountains are found to the north of Shambhu Mahadev mountain ranges.

a

विधाने (a) आणि (b)

Statement (a) and (b)

b

विधाने (b) आणि (c)

Statement (b) and (c)

c

विधान (b)

Statement (b)

✓ उत्तर
d

विधान (c)

Statement (c)

✓ अचूक उत्तर: पर्याय C|सविस्तर स्पष्टीकरण:

विधान (b) चुकीचे आहे कारण गाविलगड आणि मेळघाट टेकड्या या महाराष्ट्राच्या उत्तरेकडील अमरावती जिल्ह्यात आहेत, दक्षिणेकडील भागात नाहीत.

Statement (b) is incorrect because the Gavilgad and Melghat hills are located in northern Maharashtra (Amravati district), not in the southern region.

प्रश्न #72MPSC गट-क / तलाठी भरती2022महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय उद्याने, व्याघ्र प्रकल्प व खनिज संपत्ती
स्वतंत्र पहा ➔

सोलापूर जिल्ह्यातील नान्नज अभयारण्य कोणत्या पक्षांसाठी प्रसिद्ध आहे?

Nannaj Sanctuary in Solapur district is famous for which bird?

a

मोर

Peacock

b

रोहीत

Flamingo

c

माळढोक

Great Indian Bustard

✓ उत्तर
d

हंसक

Swan

✓ अचूक उत्तर: पर्याय C|सविस्तर स्पष्टीकरण:

योग्य उत्तर पर्याय (c) माळढोक आहे. सोलापूर जिल्ह्यातील उत्तर सोलापूर तालुक्यात असणारे 'नान्नज अभयारण्य' (Great Indian Bustard Sanctuary) हे अत्यंत संकटग्रस्त अशा **माळढोक** (*Ardeotis nigriceps*) या भव्य पक्षाच्या अधिवासासाठी आणि संवर्धनासाठी जगप्रसिद्ध आहे.

The correct answer is Option (c) Great Indian Bustard. The Nannaj Wildlife Sanctuary situated in Solapur district is globally celebrated as a primary habitat and conservation reserve for the critically endangered **Great Indian Bustard** (माळढोक - *Ardeotis nigriceps*).

प्रश्न #73पोलीस भरती2025जगाचा प्राकृतिक भूगोल, वातावरण, वारे व भूरूपशास्त्र
स्वतंत्र पहा ➔

भूमध्य समुद्र आणि अटलांटिक महासागर यांना जोडणाऱ्या प्रसिद्ध आंतरराष्ट्रीय सामुद्रधुनीचे नाव काय आहे?

What is the name of the strategic strait that connects the Mediterranean Sea with the Atlantic Ocean?

a

होर्मुझची सामुद्रधुनी

Strait of Hormuz

b

पाल्कची सामुद्रधुनी

Palk Strait

c

मलाक्का सामुद्रधुनी

Strait of Malacca

d

जिब्राल्टरची सामुद्रधुनी

Strait of Gibraltar

✓ उत्तर
✓ अचूक उत्तर: पर्याय D|सविस्तर स्पष्टीकरण:

योग्य उत्तर पर्याय (D) जिब्राल्टरची सामुद्रधुनी आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. जिब्राल्टरची सामुद्रधुनी (Strait of Gibraltar) ही अटलांटिक महासागराला भूमध्य समुद्राशी जोडते आणि युरोप (स्पेन) व आफ्रिका (मोरोक्को) या खंडांना वेगळे करते.
२. या सामुद्रधुनीला 'भूमध्य समुद्राची किल्ली' (Key to the Mediterranean) असेही म्हणतात.
३. होर्मुझची सामुद्रधुनी पर्शियन गल्फला ओमानच्या आखाताशी जोडते, तर पाल्कची सामुद्रधुनी भारत आणि श्रीलंकेदरम्यान आहे.

The correct answer is Option (D) Strait of Gibraltar.
Detailed Explanation:
1. The Strait of Gibraltar is the narrow maritime passage connecting the Atlantic Ocean to the Mediterranean Sea while separating Europe (Spain) from Africa (Morocco).
2. It is famously known as the 'Key to the Mediterranean'.
3. The Strait of Hormuz connects the Persian Gulf to the Gulf of Oman, and Palk Strait lies between India and Sri Lanka.

प्रश्न #74MPSC गट-क / तलाठी भरती2022महाराष्ट्राचे स्थान, विस्तार, सीमा व प्रशासकीय रचना
स्वतंत्र पहा ➔

कोल्हापूर जिल्ह्यातील जोतीबा डोंगर _________ नावाने ओळखला जातो. (a) वाडी रत्नागिरी (b) करवीर (c) पन्हाळा (d) केदारेश्वराची टेकडी

The Jyotiba Mountain in Kolhapur district is recognised as _______. (a) Wadi Ratnagiri (b) Karvir (c) Panhala (d) The hill of Kedareshwar

a

फक्त (a)

Only (a)

✓ उत्तर
b

फक्त (b)

Only (b)

c

(c) आणि (d)

(c) and (d)

d

(a) आणि (b)

(a) and (b)

✓ अचूक उत्तर: पर्याय A|सविस्तर स्पष्टीकरण:

योग्य उत्तर पर्याय (a) फक्त (a) आहे. कोल्हापूर जिल्ह्यातील पन्हाळा तालुक्यात असणारे प्रसिद्ध श्री जोतीबा (केदारनाथ) देवस्थान ज्या डोंगरावर वसलेले आहे, तो डोंगर ऐतिहासिक व भौगोलिकदृष्ट्या **'वाडी रत्नागिरी'** या नावाने ओळखला जातो.

The correct answer is Option (a) Only (a). The sacred hill in Panhala taluka of Kolhapur district hosting the revered Jyotiba (Kedareshwar) temple is historically and geographically designated as **Wadi Ratnagiri**.

प्रश्न #75पोलीस भरती2025भारताची प्राकृतिक रचना व जलप्रणाली
स्वतंत्र पहा ➔

खालीलपैकी कोणत्या देशाची 'इराण' (Iran) या देशाशी प्रत्यक्ष स्थलसीमा (Land Border) लागून नाही?

Which of the following countries does NOT share a land border with Iran?

a

अफगाणिस्तान (सीमा लागते)

Afghanistan (Shares border)

b

पाकिस्तान (सीमा लागते)

Pakistan (Shares border)

c

इस्रायल (सीमा लागत नाही)

Israel (Does NOT share a land border with Iran)

✓ उत्तर
d

इराक (सीमा लागते)

Iraq (Shares border)

✓ अचूक उत्तर: पर्याय C|सविस्तर स्पष्टीकरण:

योग्य उत्तर पर्याय (C) इस्त्राईल आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. इराणच्या सीमेला इराक, तुर्की, आर्मेनिया, अझरबैजान, तुर्कमेनिस्तान, अफगाणिस्तान आणि पाकिस्तान या देशांच्या भूसीमा लागतात.
२. इस्रायल हा इराणपासून शेकडो किलोमीटर दूर असून त्यांच्या दरम्यान जॉर्डन व इराक हे देश येतात; त्यामुळे इस्रायलची कोणतीही भूसीमा इराणला लागत नाही.
म्हणून पर्याय (C) अचूक उत्तर आहे.

The correct answer is Option (C) Israel.
Detailed Explanation:
Iran borders Iraq, Turkey, Armenia, Azerbaijan, Turkmenistan, Afghanistan, and Pakistan. Israel does not share a land border with Iran.
Hence, option (C) is correct.