महासराव
महासराव
🎯 सर्व परीक्षा (All Exams) 📚 बुद्धिमत्ता चाचणी व तार्किक विश्लेषण (Reasoning & Mental Ability)📅 वर्ष: 2017 ✕ सर्व फिल्टर्स रिसेट करा

बुद्धिमत्ता चाचणी व तार्किक विश्लेषण (Reasoning & Mental Ability) प्रश्नसंच: मागील वर्षांचे सर्व PYQs व उत्तरे

बुद्धिमत्ता चाचणी व तार्किक विश्लेषण (Reasoning & Mental Ability) विषयातील सर्व घटकवार मागील वर्षांचे प्रश्न (PYQs), अचूक उत्तरे आणि सविस्तर स्पष्टीकरणासह सराव करा.

📊 उपलब्ध प्रश्न: 215🌐 भाषा: मराठी / इंग्रजी✓ अधिकृत उत्तरतालिका व सविस्तर स्पष्टीकरण
📚 प्रश्न यादी|पान 9 / 152017 चे प्रश्न
एकूण 215 पैकी 15 प्रश्न
प्रश्न #121पोलीस भरती2025संख्या व अक्षर मालिका आणि लयबद्ध मालिका (Number & Alphabet Series)
स्वतंत्र पहा ➔

खालील शब्दांमधून सजीव/निर्जीव वर्गीकरणानुसार विसंगत शब्द ओळखा:
CAT, MAT, RAT, BAT

Identify the odd word out: CAT, MAT, RAT, BAT

a

CAT (मांजर - सजीव)

CAT (Living animal)

b

MAT (चटई - निर्जीव वस्तू)

MAT (Inanimate object - Odd)

✓ उत्तर
c

RAT (उंदीर - सजीव)

RAT (Living animal)

d

BAT (वटवाघूळ - सजीव प्राणी)

BAT (Living animal)

✓ अचूक उत्तर: पर्याय B|सविस्तर स्पष्टीकरण:

योग्य उत्तर पर्याय (B) MAT आहे.
पायरीनुसार उकल:
१. CAT (मांजर), RAT (उंदीर) आणि BAT (वटवाघूळ) हे तिन्ही सजीव प्राणी (सस्तन प्राणी) आहेत.
२. MAT (चटई) ही मानवनिर्मित निर्जीव वस्तू आहे.
म्हणून MAT हा विसंगत शब्द आहे.

The correct answer is Option (B) MAT.
Step-by-step Solution:
CAT, RAT, and BAT are all living animals. MAT is an inanimate object.
Thus, MAT is the odd word out.

प्रश्न #122पोलीस भरती2024अशाब्दिक बुद्धिमत्ता: आकृत्या, आरसा-पाणी प्रतिमा व फासा (Non-Verbal & Dice)
स्वतंत्र पहा ➔
गटात न बसणारी संख्या ओळखा. 1) 48 2) 17 3) 26 4) 37
Identify the number that does not belong to the group: 1) 48 2) 17 3) 26 4) 37
a
48
48
✓ उत्तर
b
17
17
c
26
26
d
37
37
✓ अचूक उत्तर: पर्याय A|सविस्तर स्पष्टीकरण:
17, 26, 37 या संख्यांना वर्गाच्या जवळच्या संख्यांचा संबंध आहे. $17 = 4^2 + 1$, $26 = 5^2 + 1$, $37 = 6^2 + 1$. 48 ही संख्या $7^2 - 1$ आहे. 17, 26, 37 यापैकी कोणत्याही दोन संख्यांमध्ये समान फरक नाही. 48 ही संख्या वर्ग संख्या + 1 किंवा - 1 या गटात बसत नाही.
Numbers 17, 26, 37 are associated with square numbers. $17 = 4^2 + 1$, $26 = 5^2 + 1$, $37 = 6^2 + 1$. 48 is the number $7^2 - 1$. 17, 26, 37 No two numbers have the same difference. The number 48 does not fit into the group of square numbers + 1 or - 1.
प्रश्न #123पोलीस भरती2024नातेसंबंध व कौटुंबिक वृक्ष (Blood Relations)
स्वतंत्र पहा ➔
नातेसंबंध ओळखा: एका व्यक्तीकडे बोट दाखवून विजय रोहिणीला म्हणाला, 'त्याची आई तुझ्या वडीलांची एकमेव मुलगी आहे.' तर रोहिणी त्या व्यक्तीची कोण?
Identify the relation: Pointing to a person, Vijay says to Rohini, 'His mother is the only daughter of your father.' Who is Rohini to that person?
a
पत्नी
wife
b
सून
daughter in law
c
बहिण
sister
d
आई
mother
✓ उत्तर
✓ अचूक उत्तर: पर्याय D|सविस्तर स्पष्टीकरण:
रोहिणीच्या वडिलांची एकमेव मुलगी म्हणजे खुद्द रोहिणी. ती त्या व्यक्तीची आई आहे.
Rohini herself is the only daughter of Rohini's father. She is that person's mother.
प्रश्न #124पोलीस भरती2024सांकेतिक भाषा व लिपी (Coding - Decoding)
स्वतंत्र पहा ➔
LION = 9213, PEN = 463, MICE = 7286, तर POLICE = ?
If LION = 9213, PEN = 463, MICE = 7286, then what is POLICE?
a
419682
419682
b
429168
429168
c
419286
419286
✓ उत्तर
d
यापैकी नाही
None of these
✓ अचूक उत्तर: पर्याय C|सविस्तर स्पष्टीकरण:
दिलेल्या शब्दांतील अक्षरांचे अंक: P=4, O=1, L=9, I=2, C=8, E=6. म्हणून POLICE = 419286.
Number of letters in the given words: P=4, O=1, L=9, I=2, C=8, E=6. Hence POLICE = 419286.
प्रश्न #125MPSC गट-क / तलाठी भरती2025संख्या व अक्षर मालिका आणि लयबद्ध मालिका (Number & Alphabet Series)
स्वतंत्र पहा ➔
विद्यार्थी जुनी माहिती गोळा करतो, नव्या माहितीशी तुलना करतो, चुका शोधतो आणि नवीन निष्कर्ष सुचवतो, हा कोणता मानसिक प्रक्रिया प्रकार आहे ?
A student collects old data, compare it with new findings, identifies errors and proposes new conclusion. Which mental process does this represent?
a
निरीक्षण
b
मूल्यांकन / (चिकित्सक विचार)
✓ उत्तर
c
अनुकरण
d
पाठांतर
✓ अचूक उत्तर: पर्याय B|सविस्तर स्पष्टीकरण:
तुलना करणे, चुका शोधणे आणि निष्कर्ष काढणे या सर्वांचा समावेश 'मूल्यांकन' किंवा चिकित्सक विचारात (Evaluation / Critical Thinking) होतो.
प्रश्न #126पोलीस भरती2025संख्या व अक्षर मालिका आणि लयबद्ध मालिका (Number & Alphabet Series)
स्वतंत्र पहा ➔

चिन्हांची अदलाबदल करून समीकरण सोडवा .

a

12

b

18

c

24

✓ उत्तर
d

30

✓ अचूक उत्तर: पर्याय C|सविस्तर स्पष्टीकरण:

दिलेल्या नियमांनुसार चिन्हे बदलून कंचेभागुबेव पद्धतीने पदावली सोडवल्यास उत्तर 24 येते.

प्रश्न #127MPSC गट-क / तलाठी भरती2023दिशा आणि अंतर चाचणी (Direction & Distance Test)
स्वतंत्र पहा ➔

सान्वी पूर्वेकडे काही अंतर चालत जाते आणि ती तिच्या डाव्या बाजूला 90° त वळते. नंतर ती 50 मी. चालते. आता ती तिच्या उजव्या बाजूला 135° त वळते आणि 15 मी. चालत जाते. आता तिच्या डाव्या बाजूला कोणती दिशा निर्देश करते?

Sanvi walks some distance towards East and turns left in 90°. Then she walks 50 m. Now she turns right in 135° and walks 15 m. Now her left hand indicates which direction?

a

ईशान्य

Northeast

✓ उत्तर
b

वायव्य

Northwest

c

नैऋत्य

Southwest

d

आग्नेय

Southeast

✓ अचूक उत्तर: पर्याय A|सविस्तर स्पष्टीकरण:

उत्तरेकडे तोंड असताना उजवीकडे 135° वळल्यावर तोंड आग्नेय दिशेस होते. आग्नेय दिशेकडे तोंड असताना डावा हात 'ईशान्य' दिशेला निर्देश करतो.

Turning 135° right from North points her towards South-East. When facing South-East, her left side points towards North-East.

प्रश्न #128पोलीस भरती2025घड्याळ (Clock) व दिनदर्शिका / कॅलेंडर (Calendar)
स्वतंत्र पहा ➔

विधाने: अ. सर्व स्वीच, प्लग आहेत. ब. काही प्लग, बल्ब आहेत. क. सर्व बल्ब, होल्डर्स आहेत.
निष्कर्ष: १. सर्व होल्डर्स, प्लग आहेत. २. काही प्लग, स्वीच आहेत.
योग्य पर्याय निवडा:

Statements: a. All switches are plugs. b. Some plugs are bulbs. c. All bulbs are holders.
Conclusions: 1. All holders are plugs. 2. Some plugs are switches.
Select the correct alternative:

a

निष्कर्ष १ सत्य आहे

Only conclusion 1 is true

b

निष्कर्ष २ सत्य आहे

Only conclusion 2 is true

✓ उत्तर
c

निष्कर्ष १ व २ दोन्ही सत्य आहेत

Both conclusions 1 and 2 are true

d

निष्कर्ष १ व २ दोन्ही असत्य आहेत

Neither conclusion 1 nor 2 is true

✓ अचूक उत्तर: पर्याय B|सविस्तर स्पष्टीकरण:

योग्य उत्तर पर्याय (B) निष्कर्ष २ सत्य आहे आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. विधान (अ) वरून: 'सर्व स्वीच प्लग आहेत' (All switches are plugs). याचा व्यत्यास (Converse) नेहमी सत्य असतो की, 'काही प्लग निश्चितपणे स्वीच आहेत' (Some plugs are switches). म्हणून निष्कर्ष २ पूर्णतः सत्य आहे.
२. निष्कर्ष १: सर्व बल्ब होल्डर्स आहेत आणि काही प्लग बल्ब आहेत, यावरून सर्व होल्डर्स प्लग असणे आवश्यक नाही. म्हणून निष्कर्ष १ असत्य आहे.
३. म्हणून केवळ निष्कर्ष २ सत्य आहे.

The correct answer is Option (B) Only conclusion 2 is true.
Detailed Explanation:
1. From premise (a) 'All switches are plugs', the valid conversion is immediately 'Some plugs are switches'. Hence, conclusion 2 is definitely true.
2. Premise (b) and (c) only guarantee an overlap between some plugs and holders via bulbs; they do not imply that 'All holders are plugs'. Thus, conclusion 1 does not follow.
Therefore, only conclusion 2 is true.

प्रश्न #129पोलीस भरती2025संख्या व अक्षर मालिका आणि लयबद्ध मालिका (Number & Alphabet Series)
स्वतंत्र पहा ➔

खालील पर्यायांमधून वाहतुकीच्या साधनांच्या वर्गीकरणानुसार 'विसंगत शब्द' ओळखा:
ऑटोरिक्षा, बस, मोटारसायकल, जहाज

Identify the odd vehicle out based on mode of transport:
Autorickshaw, Bus, Motorcycle, Ship

a

ऑटोरिक्षा

Autorickshaw (Road)

b

बस

Bus (Road)

c

मोटारसायकल

Motorcycle (Road)

d

जहाज (जलवाहतूक)

Ship (Water transport - Odd one out)

✓ उत्तर
✓ अचूक उत्तर: पर्याय D|सविस्तर स्पष्टीकरण:

योग्य उत्तर पर्याय (D) जहाज (Ship) आहे.
सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. ऑटोरिक्षा, बस आणि मोटारसायकल ही तिन्ही जमिनीवर (रस्त्यावर) चालणारी भूवाहतुकीची साधने आहेत.
२. जहाज (Ship) हे समुद्रात/पाण्यात चालणारे जलवाहतुकीचे साधन आहे.
म्हणून जहाज हा विसंगत शब्द आहे.

The correct answer is Option (D) Ship.
Detailed Explanation:
Autorickshaw, bus, and motorcycle are land transport vehicles, whereas a ship is a marine water transport vessel.
Hence, option (D) is correct.

प्रश्न #130MPSC गट-क / तलाठी भरती2024नातेसंबंध व कौटुंबिक वृक्ष (Blood Relations)
स्वतंत्र पहा ➔
M आणि N हे दोघे भाऊ आहेत, Q आणि R बहिण आहे. M चा मुलगा R चा भाऊ आहे, तर N चे Q बरोबर नाते काय?
Both M and N are brothers, Q and R are sisters. M's son is R's brother, so what is N's relationship with Q?
a
भाऊ
brother
b
आजोबा
grandfather
c
वडील
father
d
काका
uncle
✓ उत्तर
✓ अचूक उत्तर: पर्याय D|सविस्तर स्पष्टीकरण:
M हा Q चा वडील आहे आणि N हा M चा भाऊ आहे. त्यामुळे N हा Q चा काका लागतो.
M is Q's father and N is M's brother. So N is uncle of Q.
प्रश्न #131पोलीस भरती2025दिशा आणि अंतर चाचणी (Direction & Distance Test)
स्वतंत्र पहा ➔

एका रांगेमध्ये 5 मुले दक्षिणेकडे चेहरा करुन बसले आहेत . राहूलच्या उजवीकडे तिसरा राम असून रामच्या लगेच डाव्या बाजूला अमोल आहे . अमोल व राहूलच्या मध्ये किशोर असून किशोरच्या डावीकडे दुसरा निखील आहे . तर अगदी मधोमध कोण ?

a

किशोर

✓ उत्तर
b

राम

c

राहूल

d

अमोल

✓ अचूक उत्तर: पर्याय A|सविस्तर स्पष्टीकरण:

दक्षिणेकडे तोंड करून बसल्यामुळे रांगेची रचना डावीकडून उजवीकडे: राहूल, निखील, किशोर, अमोल, राम अशी होते. त्यामुळे मध्यभागी किशोर बसला आहे.

प्रश्न #132MPSC गट-क / तलाठी भरती2023वेन आकृत्या व तर्क-अनुमान (Venn Diagrams & Syllogism)
स्वतंत्र पहा ➔

खाली वेन आकृती आणि तीन शब्दांचे पर्याय दिलेले आहेत. कोणता पर्याय वेन आकृती अंचूकपणे दर्शवितो?

Below Venn-diagram and three words are given in options. Which option represents the Venn-diagram correctly? (Three overlapping circles)

a

इतिहास, भूगोल, नागरिकशास्त्र

History, Geography, Civics

b

भारत, आशिया, युरोप

India, Asia, Europe

c

फुले, सुवासिक, पांढरा

Flowers, fragrant, white

✓ उत्तर
d

कप, बशी, चहा

Cup, saucer, tea

✓ अचूक उत्तर: पर्याय C|सविस्तर स्पष्टीकरण:

परस्पर छेदणाऱ्या तीन वर्तुळांसाठी: काही फुले पांढरी असतात, काही फुले सुवासिक असतात आणि काही पांढऱ्या वस्तू सुवासिक असतात. त्यामुळे 'फुले, सुवासिक, पांढरा' हा पर्याय अचूक आहे.

For three intersecting circles: Some flowers are white, some flowers are fragrant, and some white things are fragrant (with some possessing all three traits). Hence, 'Flowers, fragrant, white' is correct.

प्रश्न #133पोलीस भरती2025संख्या व अक्षर मालिका आणि लयबद्ध मालिका (Number & Alphabet Series)
स्वतंत्र पहा ➔

खालील संख्यामालिकेतील प्रश्नचिन्हाच्या जागी येणारी संख्या ओळखा:
3, 7, 23, 95, ?

Identify the next number in place of the question mark in the sequence:
3, 7, 23, 95, ?

a

479

479

✓ उत्तर
b

469

469

c

128

128

d

179

179

✓ अचूक उत्तर: पर्याय A|सविस्तर स्पष्टीकरण:

योग्य उत्तर पर्याय (A) 479 आहे.
पायरीनुसार उकल:
मालिकेचा पॅटर्न खालीलप्रमाणे आहे:
• 3 × 2 + 1 = 6 + 1 = 7
• 7 × 3 + 2 = 21 + 2 = 23
• 23 × 4 + 3 = 92 + 3 = 95
• 95 × 5 + 4 = 475 + 4 = 479.
म्हणून पुढील संख्या 479 येईल.

The correct answer is Option (A) 479.
Step-by-step Solution:
The sequence follows the formula: Term_(n+1) = (Term_n × (n+1)) + n:
• (3 × 2) + 1 = 7
• (7 × 3) + 2 = 23
• (23 × 4) + 3 = 95
• (95 × 5) + 4 = 475 + 4 = 479.
Thus, the required number is 479.

प्रश्न #134पोलीस भरती2025संख्या व अक्षर मालिका आणि लयबद्ध मालिका (Number & Alphabet Series)
स्वतंत्र पहा ➔

खालील संख्यांच्या मालिकेतून विसंगत (गटात न बसणारी) संख्या ओळखा:
8, 24, 49, 80

Identify the odd number out from the series: 8, 24, 49, 80

a

8

8 (3² - 1)

b

24

24 (5² - 1)

c

49

49 (7² exact square, not n² - 1)

✓ उत्तर
d

80

80 (9² - 1)

✓ अचूक उत्तर: पर्याय C|सविस्तर स्पष्टीकरण:

योग्य उत्तर पर्याय (C) 49 आहे.
पायरीनुसार उकल:
नियम: विषम संख्यांचा वर्ग वजा १ (n² - 1):
• 3² - 1 = 9 - 1 = 8
• 5² - 1 = 25 - 1 = 24
• 9² - 1 = 81 - 1 = 80.
परंतु 49 = 7² ही थेट पूर्ण वर्ग संख्या आहे (48 असायला हवे होते).
म्हणून ४९ ही विसंगत संख्या आहे.

The correct answer is Option (C) 49.
Step-by-step Solution:
The pattern is n² - 1 for odd numbers: 3² - 1 = 8, 5² - 1 = 24, 9² - 1 = 80. 49 is an exact square (7²).
Thus, 49 is the odd number.

प्रश्न #135पोलीस भरती2024संख्या व अक्षर मालिका आणि लयबद्ध मालिका (Number & Alphabet Series)
स्वतंत्र पहा ➔
पुढील प्रश्न मालिकेतील चुकीचे पद ओळखा. 85, 79, 76, 70, 68, 61
Identify the incorrect term in the following series: 85, 79, 76, 70, 68, 61
a
76
76
b
79
79
c
68
68
✓ उत्तर
d
61
61
✓ अचूक उत्तर: पर्याय C|सविस्तर स्पष्टीकरण:
या मालिकेत दोन उपमालिका आहेत: (85, 76, 68) आणि (79, 70, 61). 85 - 9 = 76, 76 - 8 = 68 (येथे चुकीचा फरक आहे. $76-9=67$ अपेक्षित). 79 - 9 = 70, 70 - 9 = 61. पहिली उपमालिका (85, 76, 67) असावी लागते. त्यामुळे **68** हे पद चुकीचे आहे, त्याच्या जागी 67 हवे.
This series has two subseries: (85, 76, 68) and (79, 70, 61). 85 - 9 = 76, 76 - 8 = 68 (wrong difference here. $76-9=67$ expected). 79 - 9 = 70, 70 - 9 = 61. The first subseries must be (85, 76, 67). Hence the term **68** is incorrect, 67 should be substituted for it.