शिक्षणातील लैंगिक समता निर्देशांक (GPI) संदर्भात त्याची प्रमाणित गणना पद्धत खालीलपैकी कोणती आहे ?

With reference to the Gender Parity Index (GPI) in education, which of the following best describes its standard method of calculation ?
पर्याय (Options):
a
पुरुष साक्षरता दराचे स्त्री साक्षरता दराशी गुणोत्तर.
Ratio of male literacy rate to female literacy rate.
b
विशिष्ट शिक्षण स्तरावर स्त्रियांचा सकल नोंदणी दर व पुरुषांचा सकल नोंदणी दर यांचे गुणोत्तर.
Ratio of female Gross Enrolment Ratio to male gross enrolment ratio at a given level of education.
✓ योग्य उत्तर
c
प्राथमिक स्तरावरील पुरुष व स्त्रियांच्या निव्वळ नोंदणी दरातील फरक.
Difference between male and female net enrolment ratios at primary level.
d
कामगार शक्तीतील स्त्रियांचे प्रमाण आणि पुरुषांचे प्रमाण यांचे गुणोत्तर.
Ratio of women in the labour force to men in the labour force.
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय B (विशिष्ट शिक्षण स्तरावर स्त्रियांचा सकल नोंदणी दर (GER) व पुरुषांचा सकल नोंदणी दर (GER) यांचे गुणोत्तर) आहे.

सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. युनेस्को (UNESCO) च्या मानकानुसार: शिक्षणातील लैंगिक समता निर्देशांक (Gender Parity Index - GPI) हा कोणत्याही विशिष्ट शिक्षण स्तरावर (प्राथमिक, माध्यमिक किंवा उच्च शिक्षण) मुलींच्या सकल नोंदणी गुणोत्तराला (Female Gross Enrolment Ratio) मुलांच्या सकल नोंदणी गुणोत्तराने (Male Gross Enrolment Ratio) भागून काढला जातो.
सूत्र: GPI = (मुलींचे GER) ÷ (मुलांचे GER)
२. निर्देशांकाचा अर्थ:
- GPI = १ असल्यास: स्त्री-पुरुष शिक्षणात पूर्ण समता.
- GPI < १ असल्यास: मुलांच्या तुलनेत मुलींच्या शिक्षणात कमतरता.
- GPI > १ असल्यास: मुलांपेक्षा मुलींची नोंदणी अधिक.
३. पर्याय A मध्ये गुणोत्तर उलट (पुरुष/स्त्री) दिले आहे आणि साक्षरता दरावर आधारित म्हटले आहे; पर्याय C मध्ये फरक (Difference) म्हटला आहे; पर्याय D हा कामगार सहभाग दराशी संबंधित आहे. त्यामुळे पर्याय B अचूक आहे.

The correct answer is Option B (Ratio of female Gross Enrolment Ratio to male gross enrolment ratio at a given level of education).

Detailed Step-by-Step Analysis:
1. Standard UNESCO Methodology: The Gender Parity Index (GPI) in education is defined as the quotient of the number of females by the number of males enrolled at a specified stage of education:
Formula: GPI = Female Gross Enrolment Ratio (GER) / Male Gross Enrolment Ratio (GER).
2. Interpretation of the Metric:
- A GPI value of 1.00 indicates perfect parity between sexes.
- A GPI below 1.00 indicates disparity favoring males.
- A GPI above 1.00 indicates disparity favoring females.
3. None of the other choices use this standard ratio definition of GER.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'राष्ट्रीय उत्पन्न, आर्थिक वृद्धी व विकास (National Income, Economic Growth & Development)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

राष्ट्रीय उत्पन्नाच्या मूलभूत संकल्पना: GDP, GNP, NDP, NNP, Factor Cost वि. Market Price, Green GDP व GDP Deflator

राष्ट्रीय उत्पन्न (National Income) हे कोणत्याही देशाच्या आर्थिक प्रगतीचे आणि नागरिकांच्या जीवनमानाचे मोजमाप करणारे सर्व...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

राष्ट्रीय उत्पन्न मोजमाप पद्धती, भारतीय सांख्यिकी इतिहास (दादाभाई नौरोजी ते महालनोबिस) व NSO रचना

राष्ट्रीय उत्पन्नाचे मोजमाप करण्यासाठी उत्पादनाचा प्रवाह, उत्पन्नाचा प्रवाह आणि खर्चाचा प्रवाह या तीन दृष्टिकोनातून तीन...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

अर्थव्यवस्थेची क्षेत्रे (प्राथमिक, द्वितीयक, तृतीयक, चतुर्थक व पंचमक) आणि आर्थिक वृद्धी वि. आर्थिक विकास

कोणत्याही अर्थव्यवस्थेतील मानवी आर्थिक क्रियांचे स्वरूप आणि उत्पादन प्रक्रिया समजून घेण्यासाठी तिची प्राथमिक, द्वितीयक,...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Prelims 2026 Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण पेपर ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔