योग्य उत्तर निवडा.
i. क्ष-किरण हे श्राव्यातीत/अल्ट्रासोनिक लहरी आहेत.
ii. क्ष-किरण सरळ रेषेत प्रवास करतात.
iii. सॉफ्ट क्ष-किरण ची तरंग लांबी हार्ड क्ष-किरणांपेक्षा कमी असते.
iv. क्ष-किरणांचा वेग हा प्रकाशाच्या वेगापेक्षा कमी असतो.

Choose the right answer.
i. X-rays are ultrasonic waves.
ii. X-rays travel in a straight lines.
iii. Soft X-rays have less wavelength than hard X-rays.
iv. Speed of X-ray is less than speed of light.

पर्याय (Options):
a
फक्त iv वाक्य बरोबर आहे
Only iv sentence is correct
✓ योग्य उत्तर
b
फक्त i, iii वाक्ये बरोबर आहेत
Only i, iii sentences are correct
c
फक्त ii, iii वाक्ये बरोबर आहेत
Only ii, iii sentences are correct
d
फक्त i वाक्य बरोबर आहे
Only i sentence is correct
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय a
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

टीप: एमपीएससीने अंतिम उत्तरतालिकेत (Final Answer Key) हा प्रश्न रद्द (Cancelled) केला आहे.

भौतिकशास्त्रावर आधारित वस्तुनिष्ठ विश्लेषण:
१. विधान i (असत्य): क्ष-किरण (X-rays) हे ध्वनी किंवा श्राव्यातीत (Ultrasonic) लहरी नसून ते अति-सूक्ष्म तरंगलांबीचे उच्च ऊर्जेचे 'विद्युतचुंबकीय तरंग' (Electromagnetic waves) आहेत.
२. विधान ii (सत्य): सर्व विद्युतचुंबकीय लहरींप्रमाणे क्ष-किरण देखील एकजिनसी माध्यमात व निर्वातात 'सरळ रेषेत प्रवास करतात' (Travel in straight lines).
३. विधान iii (असत्य): हार्ड क्ष-किरणांची (Hard X-rays) भेदक क्षमता आणि वारंवारता अधिक असते, त्यामुळे त्यांची तरंगलांबी कमी (Shorter wavelength) असते; याउलट सॉफ्ट क्ष-किरणांची (Soft X-rays) तरंगलांबी हार्ड क्ष-किरणांपेक्षा 'जास्त' (Longer wavelength) असते.
४. विधान iv (असत्य): निर्वात पोकळीमध्ये सर्व विद्युतचुंबकीय तरंगांचा (ज्यामध्ये क्ष-किरणांचा समावेश आहे) वेग हा अचूक 'प्रकाशाच्या वेगाइतकाच' (c = 3 × 10⁸ m/s) असतो, कमी नसतो.

रद्द होण्याचे कारण:
वरील विश्लेषणावरून केवळ 'विधान ii' हे एकमेव सत्य विधान आहे. परंतु दिलेल्या चार पर्यायांमध्ये 'फक्त ii वाक्य बरोबर आहे' हा पर्यायच उपलब्ध नव्हता! पर्यायातील त्रुटीमुळे एमपीएससीने हा प्रश्न रद्दबातल ठरवला.

Note: This question was officially CANCELLED by MPSC in the Final Revised Answer Key due to flawed options.

Scientific Analysis of Statements:
1. Statement i (False): X-rays are high-energy ionizing Electromagnetic Waves (discovered by Wilhelm Röntgen in 1895), NOT ultrasonic acoustic/sound waves.
2. Statement ii (True): Like all light and electromagnetic radiation in a homogeneous medium, X-rays propagate rectilinearly (travel in straight lines).
3. Statement iii (False): Hard X-rays have higher frequency and photon energy, and therefore SHORTER wavelength (~0.01 to 0.1 nm). Soft X-rays have lower energy and LONGER wavelength (~0.1 to 10 nm). Thus, soft X-rays have greater (not less) wavelength than hard X-rays.
4. Statement iv (False): In vacuum, all electromagnetic waves—including X-rays, gamma rays, and visible light—travel at the identical invariant speed of light (c ≈ 3 × 10⁸ m/s).

Reason for MPSC Cancellation:
Only Statement ii is scientifically valid. Since none of the four options offered 'Only statement ii is correct', MPSC cancelled the question.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'भौतिकशास्त्र: ध्वनीशास्त्र, प्रकाशशास्त्र, विद्युतधारा, चुंबकत्व व उष्णता (Sound, Optics, Electricity & Magnetism)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

ध्वनीशास्त्र: ध्वनीतरंग, ध्वनीचा विविध माध्यमांतील वेग, श्राव्य मर्यादा (Infrasonic/Ultrasonic) व प्रतिध्वनी

ध्वनीशास्त्र: ध्वनीतरंग, ध्वनीचा विविध माध्यमांतील वेग, श्राव्य मर्यादा (Infrasonic/Ultrasonic) व प्रतिध्वनी या घटकामध्य...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

प्रकाशशास्त्र: परावर्तन, अपवर्तन, पूर्ण अंतर्गत परावर्तन, अपस्करण, दृष्टीदोष (Myopia/Hypermetropia) व भिंगे

प्रकाशशास्त्र: परावर्तन, अपवर्तन, पूर्ण अंतर्गत परावर्तन, अपस्करण, दृष्टीदोष (Myopia/Hypermetropia) व भिंगे या घटकामध्ये...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

विद्युतधारा, विभवांतर, ओहमचा नियम, रोधांची जोडणी व विद्युत चुंबकत्व (Electricity, Ohm’s Law & Magnetism)

विद्युतधारा, विभवांतर, ओहमचा नियम, रोधांची जोडणी व विद्युत चुंबकत्व (Electricity, Ohm’s Law & Magnetism) या घटकामध्ये ओह...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 20 मि. वाचन

उष्णता, तापमान संक्रमण (वहन, अभिसरण, प्रारण) व किरणोत्सारिता (Heat & Radioactivity)

उष्णता, तापमान संक्रमण (वहन, अभिसरण, प्रारण) व किरणोत्सारिता (Heat & Radioactivity) या घटकामध्ये उष्णता व तापमान (Heat v...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 15 मि. वाचन

अणू विज्ञान, किरणोत्सारिता (Alpha, Beta, Gamma), किरणोत्सारी समस्थानिके व अणुऊर्जा (Nuclear Science & Radiation)

किरणोत्सारिता शोध, अल्फा-बीटा-गॅमा तुलना, कोबाल्ट-60 व आयोडीन-131 चे उपयोग, किरणोत्साराची एकके (Bq, Gy, Sv) आणि अणुभट्टी...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Prelims 2026 Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण पेपर ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔