पुढील दोन विधानांपैकी कोणते योग्य आहे?
(a) भारतातील पहिली जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँक पंजाबमध्ये सँग येथे स्थापन झाली.
(b) फ्रेडरिक निकोल्सन यांनी 1895 - 1900 मध्ये प्रस्ताव दिला की भारतात जर्मनीमधे ज्याप्रमाणे सहकारी संस्था स्थापल्या गेल्या आहेत त्याप्रमाणे स्थापण्यात याव्यात.
पर्यायी उत्तरे :
पुढील दोन विधानांपैकी कोणते योग्य आहे?
(a) भारतातील पहिली जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँक पंजाबमध्ये सँग येथे स्थापन झाली.
(b) फ्रेडरिक निकोल्सन यांनी 1895 - 1900 मध्ये प्रस्ताव दिला की भारतात जर्मनीमधे ज्याप्रमाणे सहकारी संस्था स्थापल्या गेल्या आहेत त्याप्रमाणे स्थापण्यात याव्यात.
पर्यायी उत्तरे :
Which one of the following two statements is correct?
(a) India's first District Central Cooperative Bank was established at Zang in Punjab.
(b) Fredric Nicholsan in 1895-1900 suggested establishment of cooperative societies in India as they were established in Germany.
Answer Options:
योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (केवळ (b)) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• भारतातील सहकार चळवळीचा इतिहास:
• विधान (a) अयोग्य आहे: भारतातील पहिली जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँक पंजाबमधील 'झांग' (Zang) येथे स्थापन झाली नव्हती; सुरुवातीच्या प्राथमिक पतसंस्थांच्या स्थापनेचा संदर्भ पंजाबशी जोडला जात असला तरी पहिली जिल्हा मध्यवर्ती बँक अजमेर (राजस्थान) येथे स्थापन मानली जाते.
• विधान (b) योग्य आहे: मद्रास सरकारने १८९२ मध्ये सर फ्रेडरिक निकोल्सन यांना युरोपातील कृषी बँकिंगचा अभ्यास करण्यासाठी पाठवले होते. त्यांनी १८९५-१८९९ दरम्यान अहवाल सादर करताना 'फाइंड रायफायसेन' (Find Raiffeisen) हा प्रसिद्ध सल्ला दिला आणि भारतात जर्मनीतील रायफायसेन मॉडेलवर आधारित ग्रामीण सहकारी पतसंस्था सुरू करण्याची जोरदार शिफारस केली.
• या आधारे १९०४ चा पहिला सहकार कायदा अस्तित्वात आला; म्हणूनच केवळ विधान (b) बरोबर आहे.
• महत्त्वाची टीप: सर फ्रेडरिक निकोल्सन यांनी भारतात जर्मन रायफायसेन मॉडेलच्या धर्तीवर सहकारी पतसंस्था स्थापन करण्याची शिफारस केली होती.
The correct answer is Option B (Only (b)).
Key Points:
• History of Cooperative Movement in India:
• Statement (a) is incorrect: The first Central Co-operative Bank in India was established in Ajmer (Rajasthan) in 1904, or associated with early credit experiments; Zang/Jhang in Punjab saw the establishment of early rural credit societies under the 1904 Act, but was not India's first District Central Cooperative Bank.
• Statement (b) is correct: Sir Frederick Nicholson, a British civil servant deputed by the Madras Government between 1895 and 1899 to study agricultural banking in Europe, submitted his landmark report in two volumes (1895 and 1897) recommending "Find Raiffeisen". He advocated establishing rural cooperative credit societies in India modeled on the Raiffeisen agricultural credit cooperatives of Germany. This paved the way for the Co-operative Credit Societies Act of 1904.
• Therefore, only statement (b) is correct.
• Key Takeaway: Sir Frederick Nicholson (1895-99) recommended German Raiffeisen-style cooperative societies for India.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'कृषी व ग्रामीण अर्थव्यवस्था: MSP, CACP, FCI, PDS, NFSA, NABARD व शेती सुधारणा (Agriculture & Rural Economy)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
आंतरराष्ट्रीय नाणे निधीने 1970 पासून आंतरराष्ट्रीय रोखतेची स...
नियोजन आयोगाच्या मते "सार्वजनिक बचतीत वाढ होऊन अत्यावश्यक सा...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2015 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :