नियोजन आयोगाच्या मते "सार्वजनिक बचतीत वाढ होऊन अत्यावश्यक सार्वजनिक गुंतवणूक अल्प राजकोषीय तुटीतून साध्य होईल ही मध्यमकालीन राजकोषीय धोरणाचे उद्दिष्ट होते. सुधारणांचा हा भाग दुर्दैवाने कधीच अंमलात आला नाही". याचे कारण म्हणजे.
(a) मोठे सार्वजनिक कर्ज
(b) उच्च व्याज दर
(c) ऋण (उणे) सार्वजनिक बचती
(d) जागतिकीकरण
पर्यायी उत्तरे :
नियोजन आयोगाच्या मते "सार्वजनिक बचतीत वाढ होऊन अत्यावश्यक सार्वजनिक गुंतवणूक अल्प राजकोषीय तुटीतून साध्य होईल ही मध्यमकालीन राजकोषीय धोरणाचे उद्दिष्ट होते. सुधारणांचा हा भाग दुर्दैवाने कधीच अंमलात आला नाही". याचे कारण म्हणजे.
(a) मोठे सार्वजनिक कर्ज
(b) उच्च व्याज दर
(c) ऋण (उणे) सार्वजनिक बचती
(d) जागतिकीकरण
पर्यायी उत्तरे :
According to the Planning Commission, "the reforms also had medium term fiscal objective of improving public savings so that essential public investment could be financed with smaller fiscal deficit. This part of reform strategy was unfortunately never implemented". It was due to :
(a) Larger public debt
(b) High rate of interest
(c) Negative public savings
(d) Globalization
Answer Options:
योग्य उत्तर पर्याय १ (A) ((a) आणि (c)) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• नियोजन आयोगाचे राजकोषीय विश्लेषण:
• नवव्या व दहाव्या पंचवार्षिक योजनेच्या मूल्यमापनात नियोजन आयोगाने नमूद केले की, १९९१ च्या सुधारणांचे एक उद्दिष्ट सार्वजनिक बचतीत वाढ करून कमी राजकोषीय तुटीत भांडवली गुंतवणूक करणे हे होते, परंतु ते साध्य झाले नाही.
• अंमलबजावणी न होण्याची प्रमुख कारणे:
• मोठे सार्वजनिक कर्ज (a): वाढत्या सरकारी कर्जामुळे महसुलाचा मोठा हिस्सा केवळ व्याजाच्या परतफेडीत खर्च होऊ लागला.
• ऋण/उणे सार्वजनिक बचती (Negative Public Savings) (c): अनुदाने, वेतन व अनुत्पादक महसुली खर्चातील प्रचंड वाढीमुळे शासनाची स्वतःची बचत उणे (dis-saving) झाली.
• अधिकृत उत्तरतालिकेनुसार (a) आणि (c) ही विधाने अचूक उत्तर म्हणून मान्य केलेली आहेत.
• महत्त्वाची टीप: कमी तुटीमध्ये सार्वजनिक गुंतवणूक वाढवण्याचे उद्दिष्ट अयशस्वी होण्यामागे मोठे सार्वजनिक कर्ज आणि उणे सार्वजनिक बचत ही मुख्य कारणे होती.
The correct answer is Option A ((a) and (c)).
Key Points:
• Planning Commission on Fiscal Trends Post-1991:
• In its review of the post-1991 economic reforms during the Ninth and Tenth Five Year Plans, the Planning Commission pointed out serious deficiencies in fiscal management.
• Failure of Public Savings Enhancement:
• The strategy aimed at raising public savings to fund infrastructure and public investment while keeping the fiscal deficit under control was not achieved.
• Key structural causes cited by the Commission were massive accumulation of Public Debt (a) and the alarming deterioration of government savings turning into Negative Public Savings (Dis-savings) (c) due to bloated revenue expenditure on subsidies, salaries, and interest payments.
• Official Answer Key identifies pair (1) (a) and (c).
• Key Takeaway: Failure to boost public investment with lower deficits was primarily caused by high public debt and negative public savings.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'सार्वजनिक वित्त, कररचना, अर्थसंकल्प व GST (Public Finance & GST)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
सार्वजनिक महसूल, कर रचना (प्रत्यक्ष वि. अप्रत्यक्ष कर), कर सुधारणा समित्या (चेलय्या, केळकर) व वस्तू आणि सेवा कर (GST)
सार्वजनिक वित्त (Public Finance) मध्ये शासनाचे उत्पन्न (महसूल), खर्च, कर्जे आणि वित्तीय प्रशासनाचा अभ्यास केला जातो. शास...
केंद्रीय अर्थसंकल्प (कलम ११२), अर्थसंकल्पाचे प्रकार, वित्तीय तुटींचे सर्व प्रकार (Fiscal, Revenue, Primary Deficit) व FRBM कायदा
भारतीय राज्यघटनेत 'बजेट' (Budget) हा शब्द कुठेही वापरलेला नसून कलम ११२ अंतर्गत त्यास 'वार्षिक वित्तीय विवरणपत्र' (Annual...
वित्त आयोग (कलम २८०): घटनात्मक रचना, कार्ये, १ ला ते १६ वा वित्त आयोग, १५ वा वित्त आयोग (४१% वाटा) व कर वाटप निकष
भारतीय संघराज्यामध्ये केंद्र आणि राज्य सरकारांमध्ये वित्तीय संसाधनांचे न्याय्य आणि समतोल वाटप करण्यासाठी कलम २८० अंतर्गत...
या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
पुढील दोन विधानांपैकी कोणते योग्य आहे? (a) भारतातील पहिली जि...
खालीलपैकी कोणती संकल्पना सार्वजनिक खाजगी भागीदारी स्वरुपातील...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2015 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय अर्थव्यवस्था (Indian Economy) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :