📅MPSC Rajyaseva Mains P2 2019 PaperGoogle वर फॉलो करा

खालीलपैकी कोणते विधान चुकीचे आहे ?

Which one of the following statements is false ?
पर्याय (Options):
a
आर्थिक प्रशासनातील खर्चावर संसदीय उत्तरदायित्व, संघराज्यीय पर्यवेक्षण आणि तज्ञ प्रशासकीय नियंत्रण सुनिश्चित करण्याचे भारताचे नियंत्रक व महालेखापरीक्षकाचे पद हे घटनात्मक साधन आहे.
The office of the Comptroller and Auditor General (CAG) of India is a constitutional device to ensure Parliamentary accountability, federal supervision and expert administrative control over expenditure in the financial administration.
b
नियंत्रक व महालेखापरीक्षक हा सार्वजनिक कोषाचा संरक्षक असतो आणि तो देशाच्या संपूर्ण वित्तीय प्रणालीचे नियंत्रण करतो.
CAG is the guardian of the public purse and controls the entire financial system of the country.
c
नियंत्रक व महालेखापरीक्षकाच्या लेखा परीक्षणावर कोणत्याही प्रकारच्या मर्यादा नसतात. ते कोणत्याही प्रकारची अनुचित कार्यकारी कृती, जरी तिची वैधानिकता प्रश्नास्पद नसली तरी, संसदेच्या निदर्शनास आणण्यास स्वतंत्र असतात.
Audit by CAG is not restricted by any limitations. He is free to bring to the notice of Parliament the impropriety of any executive action, even when its legality is not in question.
d
वरीलपैकी एकही नाही.
None of the above.
✓ योग्य उत्तर
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय d
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (वरीलपैकी एकही नाही.) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• भारताचे नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG) यांचे स्थान व अधिकार:
• घटनात्मक साधन (1): डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या मते, कॅग हे पद संसदेप्रती वित्तीय उत्तरदायित्व सुनिश्चित करणारे सर्वात महत्त्वाचे घटनात्मक पद आहे.
• सार्वजनिक कोषाचा संरक्षक (2): कॅग हे देशाच्या सार्वजनिक वित्ताचे संरक्षक (Guardian of the public purse) असून संपूर्ण वित्तीय व्यवस्थेचे लेखापरीक्षण करतात.
• औचित्य लेखापरीक्षण (Propriety Audit - 3): कॅग केवळ कायदेशीर बाबी तपासत नाहीत, तर पैशांचा अपव्यय आणि गैरवापर (जरी तो कायदेशीर चौकटीत असला तरी) संसदेच्या निदर्शनास आणून देऊ शकतात.
• वरील सर्व विधाने बरोबर असल्याने 'वरीलपैकी एकही नाही' (पर्याय 4) हे योग्य उत्तर ठरते.
• महत्त्वाची टीप: कॅग हे सार्वजनिक पैशांचे संरक्षक असून कायदेशीर व औचित्य अशा दोन्ही प्रकारचे लेखापरीक्षण करतात.

The correct answer is Option D (None of the above.).

Key Points:
• Role and Powers of the Comptroller and Auditor General (CAG):
• Constitutional Device (1): Dr. Ambedkar highlighted that the CAG is one of the bulwarks of the Indian Constitution, ensuring parliamentary accountability over public finance.
• Guardian of Public Purse (2): Under Article 148, the CAG is the guardian of the public purse and upholds the financial administration of the Union and the States.
• Propriety Audit (3): In addition to legal and regulatory audits, the CAG conducts a discretionary 'propriety audit' to examine wisdom, faithfulness, and economy, bringing cases of wastefulness/impropriety to Parliament's notice even when formally legal.
• Since statements (1), (2), and (3) are valid descriptions of the CAG, None of the above (Option 4) is the correct answer.
• Key Takeaway: The CAG acts as guardian of the public purse, conducting both regulatory and propriety audits.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'घटनात्मक संस्था व आयोग (Constitutional Bodies: ECI, UPSC, MPSC, Finance Commission & CAG)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

केंद्रीय निवडणूक आयोग (कलम ३२४), UPSC व MPSC (कलम ३१५ ते ३२३) आणि केंद्रीय वित्त आयोग (कलम २८०): रचना व कार्ये

ज्या संस्थांची व आयोगांची तरतूद भारतीय राज्यघटनेच्या मूळ कलमांमध्ये स्पष्टपणे नमूद केलेली असते, त्यांना 'घटनात्मक संस्था...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

भारताचे नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG - कलम १४८), महान्यायवादी (कलम ७६), महाधिवक्ता (कलम १६५) व राष्ट्रीय आयोग (NCSC - कलम ३३८, NCST - कलम ३३८A, NCBC - कलम ३३८B)

भारताचे नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG) हे देशाच्या संपूर्ण वित्तीय व्यवस्थेचे (केंद्र व राज्य पातळीवर) सर्वोच्च नियंत्र...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 20 मि. वाचन

निवडणूक कायदे व मतदारसंघ परिसीमन: RPA १९५० व १९५१ कायदे, परिसीमन आयोग, NOTA व निवडणूक सुधारणा

भारतातील निवडणूक कायद्यांचे संपूर्ण विश्लेषण: लोकप्रतिनिधित्व कायदा १९५० (RPA 1950), लोकप्रतिनिधित्व कायदा १९५१ (RPA 195...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 20 मि. वाचन

केंद्र-राज्य वित्तीय संबंध व निधी: वित्त आयोग (कलम २८०), GST परिषद (कलम २७९A), संचित, सार्वजनिक व आकस्मिकता निधी

केंद्र-राज्य वित्तीय संघराज्य रचनेचे सखोल विश्लेषण: कलम २८० केंद्रीय वित्त आयोग (१५ वा व १६ वा वित्त आयोग), कलम २७९A GST...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2019 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔