📅MPSC Rajyaseva Mains P2 2023 PaperGoogle वर फॉलो करा

'लोक न्यायालया' संबंधी खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर नाही ?

Which one of the following statements about 'Lok Adalat' is not correct?
पर्याय (Options):
a
1987 च्या कायद्यानुसार लोक न्यायालयाने दिलेला निवाडा (निर्णय) हा दिवाणी न्यायालयाचा आदेश मानला जातो आणि तो अंतिम असतो व सर्व पक्षकारांसाठी बंधनकारक असतो.
Under the Act of 1987, the award (decision) made by the Lok Adalat is decree of a Civil Court and is final and binding on all parties.
b
लोक न्यायालयात प्रकरण दाखल केल्यावर कोणतीही कोर्ट फी भरावी लागत नाही परंतु जर न्यायालयात प्रलंबित असलेले प्रकरण लोक न्यायालयाकडे पाठविले गेल्यास आणि त्यानंतर निकाली निघाल्यास न्यायालयात भरलेली कोर्ट फी मात्र पक्षकारांना परत केली जात नाही.
There is no Court fee payable when a matter is filed in a Lok Adalat. If a matter pending in the Court of law is referred to the Lok Adalat and is settled subsequently, the Court fee paid in the Court is not refunded back to the parties.
✓ योग्य उत्तर
c
कोणत्याही कायद्यानुसार समझोता न करता येणाऱ्या गुन्ह्यांच्या संदर्भात लोक न्यायालयाचे अधिकार क्षेत्र असणार नाही.
Lok Adalat shall have no jurisdiction in respect of matters relating to an offence not compoundable under any law.
d
वरीलपैकी कोणतेही नाही
None of the above
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (लोक न्यायालयात प्रकरण दाखल केल्यावर कोणतीही कोर्ट फी भरावी लागत नाही परंतु जर न्यायालयात प्रलंबित असलेले प्रकरण लोक न्यायालयाकडे पाठविले गेल्यास आणि त्यानंतर निकाली निघाल्यास न्यायालयात भरलेली कोर्ट फी मात्र पक्षकारांना परत केली जात नाही.) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• लोक अदालती या 'विधी सेवा प्राधिकरण कायदा, 1987' अंतर्गत स्थापन करण्यात आलेल्या वैधानिक लवाद यंत्रणा आहेत.
• लोक न्यायालयाने दिलेला कोणताही निवाडा हा दिवाणी न्यायालयाची डिक्री (हुकूमनामा) मानला जातो, जो अंतिम आणि दोन्ही पक्षकारांवर बंधनकारक असतो; याविरुद्ध कोणतेही अपील करता येत नाही (विधान 1 बरोबर आहे).
• विधान 2 चुकीचे (उत्तर) आहे: लोक न्यायालयात दावा दाखल करण्यासाठी कोणतेही न्यायालयीन शुल्क (Court Fee) लागत नाही. विशेष म्हणजे, जर नियमित न्यायालयात प्रलंबित असलेला खटला लोक न्यायालयात मिटवला गेला, तर न्यायालयात भरलेले कोर्ट फी पक्षकारांना परत (Refund) केले जाते.
• विधान 3 बरोबर आहे: ज्या गुन्ह्यांमध्ये कायद्यानुसार आपापसात समझोता (Non-compoundable) करता येत नाही, अशा गुन्ह्यांच्या संदर्भात लोक न्यायालयाला कोणतेही अधिकार क्षेत्र नसते.
• महत्त्वाची टीप: नियमित न्यायालयातील प्रलंबित खटला लोकअदालतीत मिटल्यास पक्षकारांना भरलेली कोर्ट फी परत मिळते.

The correct answer is Option B (There is no Court fee payable when a matter is filed in a Lok Adalat. If a matter pending in the Court of law is referred to the Lok Adalat and is settled subsequently, the Court fee paid in the Court is not refunded back to the parties.).

Key Points:
• Lok Adalats are statutory alternative dispute resolution forums established under the Legal Services Authorities Act, 1987.
• Every award made by a Lok Adalat is deemed to be a decree of a civil court and is final and binding on all parties, with no appeal lying against it (Statement 1 is correct).
• Statement 2 is INCORRECT: There is no court fee payable when a dispute is filed in a Lok Adalat. Crucially, if a case already pending in a regular court of law is referred to a Lok Adalat and settled there, the court fees previously paid in the court ARE REFUNDED back to the parties under the Court Fees Act, 1870.
• Statement 3 is correct: Lok Adalats have no jurisdiction over non-compoundable criminal offences.
• Key Takeaway: If a pending court case is settled in Lok Adalat, the court fees paid are refunded to the parties.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'वैधानिक संस्था, आयोग व नियामक मंचे (Statutory & Non-Constitutional Bodies: NHRC, CIC, CVC, Lokpal & NITI Aayog)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2023 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔