अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमातीच्या पदोन्नतीच्या बाबतीत आरक्षणाच्या संदर्भात खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे ?
विधान I : वरील बाब पार पाडण्यासाठी भारतीय संविधानाच्या कलम 18 मध्ये नवीन कलम (11 A) समाविष्ट करून दुरुस्ती करण्यात आली.
विधान II : वरील बाब पार पाडण्यासाठी भारतीय संविधानाच्या कलम 18 मध्ये नवीन कलम (11 AB) समाविष्ट करून दुरुस्ती करण्यात आली.
पर्यायी उत्तरे :
अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमातीच्या पदोन्नतीच्या बाबतीत आरक्षणाच्या संदर्भात खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे ?
विधान I : वरील बाब पार पाडण्यासाठी भारतीय संविधानाच्या कलम 18 मध्ये नवीन कलम (11 A) समाविष्ट करून दुरुस्ती करण्यात आली.
विधान II : वरील बाब पार पाडण्यासाठी भारतीय संविधानाच्या कलम 18 मध्ये नवीन कलम (11 AB) समाविष्ट करून दुरुस्ती करण्यात आली.
पर्यायी उत्तरे :
Which of the following statements is correct in respect of reservation in the matters of promotion for the Scheduled Castes and Scheduled Tribes?
Statement I: To carry this out, amendment in Article 18 of the Indian Constitution by inserting new clause (11 A) was carried out.
Statement II: To carry this out, amendment in Article 18 of the Indian Constitution by inserting new clause (11 AB) was carried out.
Answer Options:
योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (दोन्ही विधाने असत्य) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• कलम 16(4A): अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमातींना पदोन्नतीमध्ये आरक्षण देण्यासाठी 77 व्या घटनादुरुस्ती कायदा, 1995 द्वारे संविधानाच्या कलम 16 मध्ये नवीन उपकलम (4A) समाविष्ट करण्यात आले, कलम 18 मध्ये नव्हे.
• कलम 16(4B): 81 व्या घटनादुरुस्ती कायदा, 2000 अन्वये बॅकलॉग जागा भरण्यासाठी कलम 16(4B) जोडले गेले.
• कलम 18 चा विपर्यास: राज्यघटनेचे कलम 18 हे 'किताबांची समाप्ती' (Abolition of Titles) या विषयाशी संबंधित असून त्याचा आरक्षणाशी काहीही संबंध नाही. संविधानात 11 A किंवा 11 AB अशी कोणतीही उपकलमे नाहीत.
• दोन्ही विधाने असत्य असल्यामुळे पर्याय 4 (दोन्ही विधाने असत्य) हे अचूक उत्तर आहे.
• महत्त्वाची टीप: पदोन्नतीत आरक्षण कलम 16(4A) अन्वये दिले जाते (77 वी घटनादुरुस्ती); कलम 18 किताबांच्या समाप्तीशी संबंधित आहे.
The correct answer is Option D (Both the statements are incorrect).
Key Points:
• Article 16(4A): Reservation in matters of promotion for SCs and STs was introduced by the 77th Constitutional Amendment Act, 1995, which inserted clause (4A) into Article 16, NOT Article 18.
• Article 16(4B): The carry-forward / backlog vacancy rule was inserted via Article 16(4B) by the 81st Constitutional Amendment Act, 2000.
• Article 18 Misattribution: Article 18 of the Constitution deals solely with the Abolition of Titles and contains clauses (1) to (4); it has no relation to reservations or any clauses labeled (11 A) or (11 AB).
• Therefore, both Statement I and Statement II are completely false (Option 4).
• Key Takeaway: Reservation in promotion for SC/STs is provided under Article 16(4A) (via 77th Amendment), not Article 18.
या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!
घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'आणीबाणी विषयक तरतुदी व महत्त्वपूर्ण घटनादुरुस्त्या (Emergency & Amendments)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
आणीबाणी विषयक तरतुदी (भाग १८, कलम ३५२ ते ३६०): राष्ट्रीय आणीबाणी, राष्ट्रपती राजवट व आर्थिक आणीबाणी
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग १८ (कलम ३५२ ते ३६०) मध्ये आणीबाणीच्या असाधारण तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. या तरतुदींचा मूळ उद्दे...
महत्त्वपूर्ण व ऐतिहासिक घटनादुरुस्त्या (१ ली ते १०६ वी): कलम ३६८ दुरुस्ती पद्धत, ४२ वी, ४४ वी, ७३ वी, ८६ वी, १०१ वी ते १०६ वी
भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २० (कलम ३६८) मध्ये संविधानात सुधारणा करण्याचा अधिकार आणि त्याची कार्यपद्धती स्पष्ट करण्यात आली...
भारतीय राज्यघटना २०२६ चालू घडामोडी: प्रमुख घटनादुरुस्त्या, सर्वोच्च न्यायालय ऐतिहासिक निकाल, नवीन फौजदारी कायदे व पदस्थ
भारतीय राज्यघटना व कायदा चालू घडामोडी २०२६ (सप्टेंबर २०२६ पर्यंत अद्ययावत): अधिकृत घटनात्मक पदस्थ (राष्ट्रपती, CJI, CEC,...
🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज
सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा
बिहार राज्यातील तुरुंगात वर्षानुवर्षे आपल्या खटल्याच्या प्रत...
महाराष्ट्र जमीन महसूल संहिता, 1966 च्या कलम 309 मध्ये ______...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2021 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔Choose the correct question tag to fill in the blank.
I am the happiest man in my town, ________?
A hardware or software device that is able to modify data according to instructions is called a ________.
Choose the correct word from the following:
After the word, four meanings are given. Choose the correct alternative from the following:
Directory
Choose the correct meaning from the following:
'to dictate letters' mean
The underlined idiom in the following sentence means
People these days want to be rich overnight; naturally they try to earn money by hook or crook.
Which one of the following is closest to the opposite in meaning of the word, 'definite'?