अन्नावरील प्रारणांच्या प्रक्रियेबाबत खालीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत ?
(a) याचा वापर साठवण कालमर्यादा वाढविण्यासाठी आणि निर्जंतुकीकरणासाठी करतात.
(b) या प्रक्रियेत गॅमा किरणे व अवरक्त किरणे यांसारख्या उच्च उर्जायुक्त प्रारणांचा उपयोग होतो.
(c) हि प्रक्रिया बटाटे व कांदे यांना अंकुर (फोंब) फुटण्याची क्षमता क्षीण करते.
(d) या प्रक्रियेत वापरल्या जाणाऱ्या प्रारणाची मात्रा 'गॉस' या एककात व्यक्त करतात.
पर्यायी उत्तरे :
अन्नावरील प्रारणांच्या प्रक्रियेबाबत खालीलपैकी कोणती विधाने बरोबर आहेत ?
(a) याचा वापर साठवण कालमर्यादा वाढविण्यासाठी आणि निर्जंतुकीकरणासाठी करतात.
(b) या प्रक्रियेत गॅमा किरणे व अवरक्त किरणे यांसारख्या उच्च उर्जायुक्त प्रारणांचा उपयोग होतो.
(c) हि प्रक्रिया बटाटे व कांदे यांना अंकुर (फोंब) फुटण्याची क्षमता क्षीण करते.
(d) या प्रक्रियेत वापरल्या जाणाऱ्या प्रारणाची मात्रा 'गॉस' या एककात व्यक्त करतात.
पर्यायी उत्तरे :
Which of the following statements are correct regarding radiation processing of food?
(a) It is used for extension of shelf-life and insect disinfestation.
(b) The process utilizes energy from high energy radiations such as gamma rays and infrared rays.
(c) The process impairs the ability of potato and onion to sprout.
(d) Radiation dose used in this process is expressed in units of 'Gauss'.
Answer Options:
योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (फक्त (a) आणि (c)) आहे.
महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• अन्न प्रारण प्रक्रिया (Food Irradiation): ही एक शीत प्रक्रिया (Cold sterilization) असून यात अन्नावर नियंत्रित किरणोत्सारी प्रारणांचा मारा केला जातो:
• साठवणूक व कीड नियंत्रण: विधान (a) बरोबर आहे; या प्रक्रियेमुळे अन्नाची साठवणूक कालमर्यादा वाढते आणि कीटक व रोगजंतूंचा नाश होतो.
• अंकुर फुटण्यास प्रतिबंध: विधान (c) बरोबर आहे; कमी मात्रेच्या प्रारणामुळे (Low-dose) कांदे व बटाटे यांना मोड (अंकुर) फुटत नाहीत.
• प्रारणांचे प्रकार: विधान (b) चुकीचे आहे; यात केवळ गॅमा किरणे (Cobalt-60), क्ष-किरण किंवा इलेक्ट्रॉन बीमचा वापर होतो; अवरक्त किरणे (Infrared) ही उष्णता निर्माण करणारी आयनीकरण नसलेली प्रारणे असल्याने यात वापरली जात नाहीत.
• मापनाचे एकक: विधान (d) चुकीचे आहे; प्रारणाची मात्रा 'ग्रे' (Gray - Gy) किंवा 'किलोग्रे' (kGy) मध्ये मोजली जाते; गॉस (Gauss) हे चुंबकीय क्षेत्राचे एकक आहे.
• आयोगाची अंतिम उत्तरतालिका: केवळ (a) आणि (c) बरोबर असल्याने पर्याय क्र. (१) हे अचूक उत्तर आहे.
• महत्त्वाची टीप: अन्नावर गॅमा किरणांची प्रक्रिया केल्याने साठवणूक वाढते व कांदा-बटाट्याला मोड येत नाहीत; प्रारणांचे एकक 'ग्रे' (Gy) असते.
The correct answer is Option A (Only (a) and (c)).
Key Points:
• Food Irradiation Technology: Food irradiation is a cold process of exposing food to ionizing radiation:
• Shelf-life Extension & Disinfestation: Statement (a) is correct; it controls spoilage organisms, eliminates foodborne pathogens, and disinfests grain pests without chemical residues.
• Sprout Inhibition: Statement (c) is correct; low-dose irradiation (0.06 - 0.15 kGy) inhibits cell division in tuber eyes, preventing potatoes and onions from sprouting in storage.
• Radiation Types: Statement (b) is incorrect; only ionizing radiation (Cobalt-60 gamma rays, electron beams, and X-rays) is used; non-ionizing infrared rays are never food irradiation sources.
• Radiation Dose Units: Statement (d) is incorrect; radiation absorbed dose is measured in Gray (Gy) or kiloGray (kGy) (1 Gy = 1 J/kg), whereas Gauss is a unit of magnetic flux density.
• Official Key: Only (a) and (c) are correct, confirming Option (1).
• Key Takeaway: Food irradiation uses ionizing gamma/X-rays (measured in Gray) to extend shelf life and inhibit sprouting in onions and potatoes.
या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'जीवशास्त्र: पंचसृष्टी वर्गीकरण, पेशीशास्त्र व वनस्पतीशास्त्र (Cell Biology & Botany)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:
सजीवांचे वर्गीकरण व व्हिटाकरची पंचसृष्टी पद्धती (Five Kingdom Classification of Living Organisms)
सजीवांचे वर्गीकरण व व्हिटाकरची पंचसृष्टी पद्धती (Five Kingdom Classification of Living Organisms) या घटकामध्ये वर्गीकरणा...
पेशी रचना, पेशी अंगके व पेशी विभाजन (Cell Structure, Organelles, Mitosis & Meiosis)
पेशी रचना, पेशी अंगके व पेशी विभाजन (Cell Structure, Organelles, Mitosis & Meiosis) या घटकामध्ये पेशी विभाजन (Cell Divis...
वनस्पतीशास्त्र: वनस्पतींचे वर्गीकरण (Cryptogams/Phanerogams), वनस्पती ऊती, प्रकाशसंश्लेषण व संप्रेरके (Botany)
वनस्पतीशास्त्र: वनस्पतींचे वर्गीकरण (Cryptogams/Phanerogams), वनस्पती ऊती, प्रकाशसंश्लेषण व संप्रेरके (Botany) या घटकामध...
सजीवांचे आधुनिक वर्गीकरण, तीन डोमेन पद्धती व उत्क्रांतीवाद (Modern Classification, 3 Domains & Evolution)
लिनियस, व्हिटाकर व कार्ल वोस यांची ३ डोमेन पद्धती (Archaea, Bacteria, Eukarya), डार्विनचा नैसर्गिक निवड सिद्धांत, लॅमार्...
MPSC Group B / Rajyaseva संपूर्ण टेस्ट सिरीज २०२६ — सर्व पेपर्स व स्पष्टीकरण!
१००+ फुल-लेंथ सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक, मागील सर्व प्रश्नपत्रिका आणि सविस्तर स्पष्टीकरणासह.
भारतात उपग्रह बनविण्याचे मुख्य केंद्र कोठे आहे ? (a) यु.आर.ए...
समजा 1 kW क्षमतेचे सोलर फोटोव्होल्टाईक मोड्यूल एका दिवसात 5...
हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा
WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा
📑 MPSC Rajyaseva Mains P4 2021 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)
संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :
📚 सामान्य विज्ञान (General Science) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)
सर्व पहा ➔2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?
खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?
योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011
योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड
उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :
योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :
पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :