खालीलपैकी कोणती विधाने महाराष्ट्राच्या पर्जन्याबाबत अचूक आहेत?
(a) महाराष्ट्रात पावसाळ्याच्या आरंभी पश्चिमेकडून पूर्वेकडे वायुभार कमी होत जातो.
(b) राज्यातील पर्जन्याचे वितरण प्रामुख्याने नैसर्गिक वनस्पतीच्या वितरणावर अवलंबून असल्याचे आढळते.
(c) नैऋत्य मोसमी वारे घाट माथ्यावरून पूर्वेकडे जातात तेव्हा त्यांची बाष्पधारणशक्ती वाढते.
(d) विदर्भामध्ये पश्चिमेकडून पूर्वेकडे पावसाचे प्रमाण वाढत जाते.

Which of the following statement/s is/are correct regarding the rainfall of Maharashtra?
(a) In Maharashtra, the air pressure decreases from West to East at the beginning of the monsoon season.
(b) The distribution of rainfall in the state depends mainly on the distribution of natural vegetation.
(c) When the South-West monsoon winds move Eastward from the ghats, their vapour holding capacity increases.
(d) Rainfall increases from West to East in Vidarbha.

पर्याय (Options):
a
फक्त (a)
Only (a)
b
(a) आणि (b)
(a) and (b)
c
(b) आणि (c)
(b) and (c)
d
(a), (c) आणि (d)
(a), (c) and (d)
✓ योग्य उत्तर
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय d
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय D [(a), (c) आणि (d)] आहे.

सविस्तर स्पष्टीकरण:
१. विधान (a) बरोबर: पावसाळ्याच्या सुरुवातीला (मे-जून) पठारी भागात आणि मध्य भारतात तीव्र उष्णतेमुळे कमी दाबाचा पट्टा निर्माण होतो, त्यामुळे हवेचा दाब पश्चिमेकडून पूर्वेकडे कमी होत जातो.
२. विधान (b) चुकीचे: पर्जन्याचे वितरण वनस्पतींवर अवलंबून नसते; उलट पर्जन्याच्या वितरणावर नैसर्गिक वनस्पतीचे प्रकार अवलंबून असतात. महाराष्ट्रातील पाऊस हा सह्याद्रीच्या भौगोलिक रचनेवर (प्रतिरोध पाऊस / Orographic rainfall) अवलंबून असतो.
३. विधान (c) बरोबर: नैऋत्य मोसमी वारे सह्याद्री घाटमाथा ओलांडून जेव्हा पूर्वेकडील दख्खन पठारावर खाली उतरतात, तेव्हा त्यांचे तापमान वाढल्यामुळे त्यांची बाष्पधारण शक्ती (Vapour holding capacity) वाढते आणि सापेक्ष आर्द्रता कमी होते, त्यामुळे पर्जन्यछायेचा प्रदेश (Rain shadow zone) तयार होतो.
४. विधान (d) बरोबर: विदर्भामध्ये अरबी समुद्राच्या आणि बंगालच्या उपसागराच्या अशा दोन्ही मान्सून शाखांचा प्रभाव असल्याने नागपूर, गोंदिया, गडचिरोलीकडे पश्चिमेकडून पूर्वेकडे जाताना पावसाचे प्रमाण वाढत जाते (९०० मिमी वरून १५०० मिमी पर्यंत).

म्हणून अचूक संच (a), (c) आणि (d) आहे.

The correct answer is Option D ((a), (c) and (d)).

Detailed Step-by-Step Analysis:
1. Statement (a) (Correct): With intense summer heating of the continental interior, atmospheric pressure drops steadily from the maritime West to the heated continental interior/East.
2. Statement (b) (Incorrect): Rainfall distribution is governed primarily by orography (the physical alignment of the Western Ghats against monsoon winds), not by vegetation. Vegetation is a consequence of rainfall, not its causal driver.
3. Statement (c) (Correct): As air descends on the leeward eastern slopes of the Western Ghats (adiabatic compression), its temperature rises, which directly enhances its moisture-holding capacity, creating the arid rain-shadow belt.
4. Statement (d) (Correct): In Vidarbha, due to convergence with the moisture-rich Bay of Bengal monsoon branch, rainfall exhibits a clear eastward increase (from ~900 mm in Buldhana/Amravati to over 1500 mm in Bhandara and Gadchiroli).

Hence, statements (a), (c), and (d) are correct.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'भारताचे हवामान, मान्सून व पर्जन्य' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Prelims 2025 Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण पेपर ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔