#53📅 MPSC Group B Mains 2018 - Paper 2 (ASO)(2018) +1 गुण

भारतीय संघराज्यात संघराज्य व्यवस्थेची खालीलपैकी कोणती मूलतत्वे दिसून येतात ?
पर्याय निवडा -
(a) दुहेरी शासन व्यवस्था
(b) अधिकारांचे वाटप
(c) एकेरी नागरिकत्व
(d) द्विगृही कायदेमंडळ
(e) स्वतंत्र न्यायमंडळ
(f) आणीबाणी विषयक तरतूदी

Which of the following original principles of federal system seen in the Indian Federation?
Choose option:
(a) Dual Governmental System
(b) Distribution of power
(c) Single citizenship
(d) Bicameralism
(e) Independent Judicary
(f) Provisions of Emergency

पर्याय (Options):

फक्त (a), (b), (c), (f)

Only (a), (b), (c), (f)

फक्त (a), (b), (d), (e)

Only (a), (b), (d), (e)

✓ योग्य उत्तर

फक्त (c), (d), (e), (f)

Only (c), (d), (e), (f)

वरील सर्व

All of above

✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय b

📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय २ (B) (फक्त (a), (b), (d), (e)) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• भारतीय राज्यघटनेतील संघराज्याची मूलतत्त्वे:
• संघराज्यीय वैशिष्ट्ये (Federal Features):
• दुहेरी शासन व्यवस्था (केंद्र आणि राज्ये) (a)
• अधिकारांचे वाटप (सातवे परिशिष्ट) (b)
• द्विगृही कायदेमंडळ (लोकसभा व राज्यांचे प्रतिनिधित्व करणारी राज्यसभा) (d)
• स्वतंत्र न्यायव्यवस्था (तंटे सोडवण्यासाठी) (e)
• एकात्मिक वैशिष्ट्ये (Unitary Features):
• एकेरी नागरिकत्व (c) (संघराज्यामध्ये सामान्यतः दुहेरी नागरिकत्व असते)
• आणीबाणीविषयक तरतुदी (f) (आणीबाणीत संघराज्याचे रूपांतर एकात्म पद्धतीत होते)
• त्यामुळे संघराज्यीय तत्त्वांमध्ये (a), (b), (d) आणि (e) यांचा समावेश होतो (पर्याय क्रमांक 2).
• महत्त्वाची टीप: दुहेरी शासन, अधिकार विभागणी, द्विगृही संसद व स्वतंत्र न्यायव्यवस्था ही संघराज्याची लक्षणे आहेत; एकेरी नागरिकत्व व आणीबाणी ही एकात्म लक्षणे आहेत.

The correct answer is Option B (Only (a), (b), (d), (e)).

Key Points:
• Federal Principles in the Indian Constitution:
• Classic Federal Features:
• Dual Governmental System (Union & States) (a)
• Distribution / Division of Powers via Seventh Schedule (b)
• Bicameralism (Lok Sabha and Rajya Sabha representing states) (d)
• Independent Judiciary to adjudicate federal disputes (e)
• Unitary / Non-Federal Features:
• Single Citizenship (c) (Federal model strictly requires dual citizenship, as in USA)
• Provisions of Emergency (f) (transforms the federal structure into a unitary one)
• Hence, the original principles of a federal system present here are (a), (b), (d), and (e) (Option 2).
• Key Takeaway: Federal features include dual polity, division of powers, bicameralism, and independent judiciary; single citizenship and emergency provisions are unitary features.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स आणीबाणी विषयक तरतुदी व महत्त्वपूर्ण घटनादुरुस्त्या (Emergency & Amendments)

सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'आणीबाणी विषयक तरतुदी व महत्त्वपूर्ण घटनादुरुस्त्या (Emergency & Amendments)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

आणीबाणी विषयक तरतुदी (भाग १८, कलम ३५२ ते ३६०): राष्ट्रीय आणीबाणी, राष्ट्रपती राजवट व आर्थिक आणीबाणी

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग १८ (कलम ३५२ ते ३६०) मध्ये आणीबाणीच्या असाधारण तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. या तरतुदींचा मूळ उद्दे...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 40 मि. वाचन

महत्त्वपूर्ण व ऐतिहासिक घटनादुरुस्त्या (१ ली ते १०६ वी): कलम ३६८ दुरुस्ती पद्धत, ४२ वी, ४४ वी, ७३ वी, ८६ वी, १०१ वी ते १०६ वी

भारतीय राज्यघटनेच्या भाग २० (कलम ३६८) मध्ये संविधानात सुधारणा करण्याचा अधिकार आणि त्याची कार्यपद्धती स्पष्ट करण्यात आली...

वाचा➔

मोफत नोट्स ⏱️ 25 मि. वाचन

भारतीय राज्यघटना २०२६ चालू घडामोडी: प्रमुख घटनादुरुस्त्या, सर्वोच्च न्यायालय ऐतिहासिक निकाल, नवीन फौजदारी कायदे व पदस्थ

भारतीय राज्यघटना व कायदा चालू घडामोडी २०२६ (सप्टेंबर २०२६ पर्यंत अद्ययावत): अधिकृत घटनात्मक पदस्थ (राष्ट्रपती, CJI, CEC,...

वाचा➔

🔥 संपूर्ण तयारी८०% सवलत (फक्त ₹९९)

MPSC Group B / Rajyaseva संपूर्ण टेस्ट सिरीज २०२६ — सर्व पेपर्स व स्पष्टीकरण!

१००+ फुल-लेंथ सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक, मागील सर्व प्रश्नपत्रिका आणि सविस्तर स्पष्टीकरणासह.

🎯 टेस्ट सिरीज पहा (₹९९)➔📲 ॲप

←

मागील प्रश्न #52

खालील विधाने विचारात घ्या - (a) उपसभापती आणि सभापती हे लिखित...

पुढील प्रश्न #54

खालीलपैकी कोणते विधान बरोबर आहे?

→

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Mains 2018 - Paper 2 (ASO) इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔ 2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔ 3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔ 4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔ 5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔ 6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔

📚 भारतीय राज्यघटना (Indian Polity) इतर मागील वर्षांचे प्रश्न (Related PYQs)

सर्व पहा ➔

उत्तर पहा ➔ 2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔ 3

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड