📅MPSC Group B Mains 2018 - Paper 2 (ASO)Google वर फॉलो करा

खालीलपैकी कोणते भारतीय नियोजनाचा स्विकार करण्याचे कारण नाही ?

Which of the following is not the reason of acceptance of planning in India?
पर्याय (Options):
a
अपुरी नैसर्गिक संसाधने
Inadequate natural resources
✓ योग्य उत्तर
b
बाजार यंत्रणेच्या मर्यादा
Limitations of Market mechanism
c
सामाजिक न्यायाची गरज
Need for social justice
d
विकासासाठी साधन संकलन आणि वाटप
Resource mobilisation and allocation for development
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय a
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय १ (A) (अपुरी नैसर्गिक संसाधने) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• भारतात आर्थिक नियोजनाचा स्वीकार करण्याची कारणे:
• स्वातंत्र्याच्या वेळी भारताकडे भरपूर नैसर्गिक संसाधने (खनिजे, सुपीक जमीन, जलसंपत्ती) उपलब्ध होती; समस्या नैसर्गिक संसाधनांच्या अपुरेपणाची नव्हती, तर भांडवलाची कमतरता आणि त्यांचा अकार्यक्षम वापर ही होती.
• नियोजनाचा स्वीकार करण्यामागची खरी कारणे:
• बाजार यंत्रणेच्या मर्यादा (भांडवलशाहीत गरिबी व पायाभूत सुविधांची समस्या सुटू शकत नव्हती) (पर्याय २)
• सामाजिक न्यायाची गरज आणि विषमतेचे निर्मूलन (पर्याय ३)
• विकासासाठी साधनसामग्रीचे संकलन आणि प्राधान्यक्रमानुसार वाटप (पर्याय ४)
• त्यामुळे 'अपुरी नैसर्गिक संसाधने' हे नियोजनाचा स्वीकार करण्याचे कारण नाही (पर्याय क्रमांक 1).
• महत्त्वाची टीप: बाजार यंत्रणेच्या मर्यादा दूर करण्यासाठी व सामाजिक न्यायासाठी नियोजन स्वीकारले गेले, नैसर्गिक संसाधनांच्या कमतरतेमुळे नाही.

The correct answer is Option A (Inadequate natural resources).

Key Points:
• Rationale for Adopting Economic Planning in India:
• Post-independence India possessed abundant natural resources (fertile land, river systems, vast minerals, iron ore, coal) and human capital; India's problem was the underutilization, colonial exploitation, and lack of capital/technology, NOT 'inadequate natural resources'.
• Key reasons for adopting centralized planning included:
• Limitations and failures of the free market mechanism in addressing poverty and infrastructure (Option 2)
• Achieving social justice, reducing inequality, and preventing wealth concentration (Directive Principles) (Option 3)
• Efficient resource mobilization, planned capital allocation, and building core heavy industries (Option 4)
• Hence, 'Inadequate natural resources' was NOT a reason for accepting planning (Option 1).
• Key Takeaway: India adopted economic planning to correct market failures, mobilize capital, and ensure social justice, not because of inadequate natural resources.

१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५०,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'बँकिंग प्रणाली, मौद्रिक धोरण व वित्तीय बाजार (Banking, Monetary Policy & Markets)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI): स्थापना, इतिहास (हिल्टन यंग आयोग), राष्ट्रीयीकरण, संघटनात्मक रचना व सर्व वैधानिक कार्ये

भारतीय रिझर्व्ह बँक (Reserve Bank of India - RBI) ही भारताची सर्वोच्च मध्यवर्ती बँक (Central Bank) असून देशातील संपूर्ण...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

मौद्रिक धोरण समिती (MPC), संख्यात्मक व गुणात्मक साधने, महागाई लक्ष्य चौकट आणि चलनवाढ मोजमाप (CPI वि. WPI)

मौद्रिक धोरण (Monetary Policy) म्हणजे अर्थव्यवस्थेत किंमत स्थैर्य (Price Stability) राखत आर्थिक विकासाला गती देण्यासाठी...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 30 मि. वाचन

बँकिंग राष्ट्रीयीकरण, नरसिंहम समित्या I व II, NPA निवारण (IBC २०१६, SARFAESI), Basel मानके आणि वित्तीय बाजार (नाणे वि. भांडवली बाजार)

भारतातील बँकिंग व्यवस्थेचा इतिहास १९६९ आणि १९८० च्या दोन मोठ्या राष्ट्रीयीकरणाच्या लाटांनी आणि १९९१ च्या LPG सुधारणांनंत...

वाचा➔
💎

🎯 या परीक्षेची संपूर्ण टेस्ट सिरीज

सर्व सराव पेपर्स, मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका व सविस्तर विश्लेषणासह सोडवा

सर्व पहा➔

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Group B Mains 2018 - Paper 2 (ASO) इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔