#77📅 MPSC Rajyaseva Mains P2 2018 Official Question Paper(2018) +1 गुण

73 व्या घटनादुरुस्तीद्वारे पंचायती राज संबंधी खालीलपैकी कोणती तरतूद करण्यात आलेली आहे ?

Which of the following has been provided by the 73rd Amendment relating to Panchayati Raj ?
पर्याय (Options):
a
अनुसूचित जाती आणि अनुसूचित जमातीच्या महिलांसाठी राखीव असलेल्या जागा व्यतिरिक्त एक तृतीयांश जागा या महिलांसाठी राखीव असतील.
One-third seats shall be reserved for women excluding the number of seats reserved for SC and ST women.
b
पंचायती राज्यातील निर्वाचित सदस्यांना दोन पेक्षा अधिक अपत्ये असतील तर ते आपले पद धारण करण्यास अपात्र ठरतील.
The Panchayati Raj elected members shall be disqualified to hold their office if they have more than two children.
c
पंचायतीची निवडणूक लढण्यासाठी किमान वय 25 वर्षे असेल.
25 years to be minimum age for contesting elections to Panchayats.
d
मध्यम आणि जिल्हा स्तरावरील पंचायतीच्या अध्यक्ष पदासाठी अप्रत्यक्ष निवडणूक (मतदान).
Indirect elections to the post of Chairperson of Panchayats at the intermediate and district levels.
✓ योग्य उत्तर
✓ अधिकृत उत्तर: पर्याय d
📝सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):

योग्य उत्तर पर्याय ४ (D) (मध्यम आणि जिल्हा स्तरावरील पंचायतीच्या अध्यक्ष पदासाठी अप्रत्यक्ष निवडणूक (मतदान).) आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे (Key Points):
• ७३ व्या घटनादुरुस्ती कायदा, १९९२ मधील अनिवार्य घटनात्मक तरतुदी:
• कलम २४३D(५) - अध्यक्षांची अप्रत्यक्ष निवडणूक: ७३ व्या घटनादुरुस्तीनुसार मध्यम स्तर (पंचायत समिती) आणि जिल्हा स्तर (जिल्हा परिषद) या दोन्ही स्तरांवरील पंचायतींच्या अध्यक्षांची निवड निवडून आलेल्या सदस्यांमधून अप्रत्यक्ष रीतीनेच होणे बंधनकारक आहे. (ग्रामपंचायत स्तरावर सरपंच निवड पद्धत ठरवण्याचा अधिकार राज्य विधीमंडळाचा आहे).
• पर्याय (१) चुकीचा आहे: कलम २४३D(३) नुसार महिलांचे १/३ आरक्षण हे अनुसूचित जाती व जमातीच्या महिलांसाठीच्या जागा अंतर्भूत करून (including) असते, वगळून नाही.
• पर्याय (२) चुकीचा आहे: दोनपेक्षा जास्त अपत्ये असणाऱ्यांना अपात्र ठरवण्याचा नियम हा काही राज्यांच्या स्थानिक कायद्यात आहे (उदा. महाराष्ट्र, राजस्थान), तो ७३ व्या घटनादुरुस्तीत मूळ अनिवार्य नियम नाही.
• पर्याय (३) चुकीचा आहे: कलम २४३F(१)(a) नुसार पंचायतीची निवडणूक लढवण्यासाठी किमान वय २१ वर्षे आवश्यक असते, २५ वर्षे नाही.
• महत्त्वाची टीप: कलम २४३D(५) नुसार मध्यम व जिल्हा स्तरावरील अध्यक्षांची निवड अप्रत्यक्ष पद्धतीने होते; निवडणूक लढवण्याचे किमान वय २१ वर्षे आहे.

The correct answer is Option D (Indirect elections to the post of Chairperson of Panchayats at the intermediate and district levels.).

Key Points:
• Mandatory Provisions of the 73rd Constitutional Amendment Act, 1992:
• Article 243D(5) - Indirect Election of Chairpersons: The Constitution mandates that the Chairperson of a Panchayat at the intermediate level (Panchayat Samiti) and district level (Zilla Parishad) shall be elected indirectly by and from amongst the elected members thereof. (For village panchayats, the state legislature determines direct or indirect election).
• Option 1 is INCORRECT: Under Article 243D(3), not less than one-third of total seats are reserved for women, including (not excluding) the number of seats reserved for SC and ST women.
• Option 2 is INCORRECT: The two-child disqualification norm is a state-specific legislation (e.g., in Maharashtra, Rajasthan, Odisha), not a constitutional mandate under the 73rd Amendment.
• Option 3 is INCORRECT: Under Article 243F(1)(a), the minimum age to contest Panchayat elections is 21 years, not 25 years.
• Key Takeaway: Under Art 243D(5), Chairpersons at intermediate and district levels are elected indirectly; contesting age is 21 years.

📖 या घटकावरील सविस्तर अभ्यास नोट्स
सर्व विषय नोट्स➔

या प्रश्नाचा समावेश असलेल्या 'पंचायत राज व स्थानिक स्वराज्य संस्था (Panchayati Raj & Urban Local Government)' या घटकावरील संपूर्ण सिद्धांत, महत्त्वाचे नियम व ट्रिक्स वाचा:

मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

पंचायत राजची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी, विकास समित्या (बलवंतराय, वसंतराव नाईक) व ७३ वी-७४ वी घटनादुरुस्ती

भारतात स्थानिक स्वराज्य संस्थांची मुळे प्राचीन ग्रामव्यवस्थेत आढळतात. आधुनिक काळात १८८२ चा लॉर्ड रिपन यांचा ठराव हा 'स्थ...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 35 मि. वाचन

ग्रामीण स्थानिक स्वराज्य संस्था: ग्रामपंचायत (१९५८ कायदा), पंचायत समिती व जिल्हा परिषद (१९६१ कायदा) सखोल रचना

महाराष्ट्रात ग्रामीण स्थानिक स्वराज्य संस्थांची त्रिस्तरीय रचना दोन स्वतंत्र अधिनियमांद्वारे नियंत्रित केली जाते: १) गाव...

वाचा➔
मोफत नोट्स ⏱️ 40 मि. वाचन

नागरी स्थानिक स्वराज्य संस्था: महानगरपालिका (महाराष्ट्रातील सर्व २९ मनपा), नगरपालिका, नगरपंचायत व छावणी मंडळे

भारतातील नागरी स्थानिक प्रशासनाची मुहूर्तमेढ १६८८ मध्ये मद्रास महानगरपालिकेच्या (Madras Municipal Corporation) स्थापनेने...

वाचा➔
१००% मोफत डाऊनलोडGoogle Play Store

या परीक्षेचे सर्व ५,०००+ प्रश्न व मागील पेपर्स ॲपमध्ये मोफत सोडवा!

घटकनिहाय सराव टेस्ट्स, ऑल-महाराष्ट्र रँक आणि संपूर्ण स्पष्टीकरणासह सराव.

हा प्रश्न मित्रांसोबत शेअर करा

WhatsApp किंवा Telegram वर चर्चा करा किंवा लिंक कॉपी करा

📑 MPSC Rajyaseva Mains P2 2018 Official Question Paper इतर प्रश्न (More from this Paper)

संपूर्ण टेस्ट सिरीज जॉईन करा ➔
1

2004 मध्ये हिंदिमहासागरात आलेल्या प्रलयंकारी सुनामी लाटांमुळे खालीलपैकी कोणत्या प्रदेशात फार मोठया प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली ?

उत्तर पहा ➔
2

खालीलपैकी कोण राष्ट्रीय आपत्ती प्राधिकरणाचे प्रमुख आहेत ?

उत्तर पहा ➔
3

योग्य जोडया लावा :
यादी I
a. मुंबई - आग (मंत्रालय)
b. पुणे - बॉम्बस्फोट
c. गुजरात - महापूर
d. किल्लारी - भूकंप
यादी II
I. ऑगस्ट, 2005
II. सप्टेंबर, 1993
III. जून, 2012
IV. फेब्रुवारी, 2011

योग्य पर्याय निवडा : अ ब क ड

उत्तर पहा ➔
4

उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या खालील नमूद वैशिष्टयांमधून योग्य पर्याय निवडा :
अ. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी उबदार हवा असते.
ब. उष्ण कटिबंधीय आवर्ताच्या केंद्रस्थानी ढग नसतात.
क. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात दाबाचा उतार सौम्य असतो.
ड. उष्ण कटिबंधीय आवर्तात सरासरी 50 ते 100 सेमी पाऊस पडतो.
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
5

योग्य जोडया लावा :
यादी I (भूकंपठिकाण)
a. लातूर, उस्मानाबाद
b. चांबोली
c. भूज
d. उत्तरकाशी
यादी II (तारीख व वर्ष)
I. 26 जानेवारी 2001
II. 20 ऑक्टोबर 1991
III. 30 सप्टेंबर 1993
IV. 29 मार्च 1999
अ ब क ड
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔
6

पुढीलपैकी जैवतंत्रज्ञानाच्या वापराचे/ची उदाहरण/उदाहरणे कोणती/ते ?
अ. दुधाचे दही बनणे
ब. बेकर यीस्ट घालून भात आंबवणे
क. विषाणूच्या जनुकाचे जीवाणूत रोपण करणे
ड. रोगाचा इलाज करण्यासाठी माणसात निरोगी जनुकाचे रोपण
योग्य पर्याय निवडा :

उत्तर पहा ➔